Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 73

Ṛk 1.73.6

Agni · Parāśara Śāktya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

ऋ॒तस्य॒ हि धे॒नवो॑ वावशा॒नाः स्मदू॑ध्नीः पी॒पयं॑त॒ द्युभ॑क्ताः ।
प॒रा॒वतः॑ सुम॒तिं भिक्ष॑माणा॒ वि सिंध॑वः स॒मया॑ सस्रु॒रद्रिं॑ ॥

ऋतस्य हि धेनवो वावशानाः स्मदूध्नीः पीपयन्त द्युभक्ताः |
परावतः सुमतिम् भिक्षमाणा वि सिन्धवः समया सस्रुर् अद्रिम् ||

ṛtásya hí dhenávo vāvaśānā́ḥ smádūdhnīḥ pīpáyanta dyúbhaktāḥ ǀ
parāvátaḥ sumatím bhíkṣamāṇā ví síndhavaḥ samáyā sasrurádrim ǁ

ṛtasya hi dhenavo vāvaśānāḥ smadūdhnīḥ pīpayanta dyubhaktāḥ |
parāvataḥ sumatim bhikṣamāṇā vi sindhavaḥ samayā sasrur adrim ||

Padapāṭha

ऋ॒तस्य॑ । हि । धे॒नवः॑ । वा॒व॒शा॒नाः । स्मत्ऽऊ॑ध्नीः । पी॒पय॑न्त । द्युऽभ॑क्ताः ।
प॒रा॒ऽवतः॑ । सु॒ऽम॒तिम् । भिक्ष॑माणाः । वि । सिन्ध॑वः । स॒मया॑ । स॒स्रुः॒ । अद्रि॑म् ॥

ऋतस्य । हि । धेनवः । वावशानाः । स्मत्ऽऊध्नीः । पीपयन्त । द्युऽभक्ताः ।
पराऽवतः । सुऽमतिम् । भिक्षमाणाः । वि । सिन्धवः । समया । सस्रुः । अद्रिम् ॥

ṛtásya ǀ hí ǀ dhenávaḥ ǀ vāvaśānā́ḥ ǀ smát-ūdhnīḥ ǀ pīpáyanta ǀ dyú-bhaktāḥ ǀ
parā-vátaḥ ǀ su-matím ǀ bhíkṣamāṇāḥ ǀ ví ǀ síndhavaḥ ǀ samáyā ǀ sasruḥ ǀ ádrim ǁ

ṛtasya ǀ hi ǀ dhenavaḥ ǀ vāvaśānāḥ ǀ smat-ūdhnīḥ ǀ pīpayanta ǀ dyu-bhaktāḥ ǀ
parā-vataḥ ǀ su-matim ǀ bhikṣamāṇāḥ ǀ vi ǀ sindhavaḥ ǀ samayā ǀ sasruḥ ǀ adrim ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.073.06
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
1.5.20.01
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
1.12.087
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Parāśara Śāktya
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Svara स्वरः
धैवतः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.73.6

Interpretations

Sri Aurobindo

The fostering cows of the Truth (dhenavaU, an image applied to the rivers, while gDvaU or usrDU expresses the luminous cows of the Sun) nourished him, lowing, with happy udders, enjoyed in heaven; obtaining right thinking as a boon from the supreme (plane) the rivers flowed wide and evenly over the hill. (SABCL, Vol. 10, p. 193)

The milch-cows of the Truth, enjoyed in heaven, full-uddered, desiring us, have fed us with their milk: praying for right-thinking from the Beyond the Rivers flowed wide over the Mountain. (SABCL, Vol. 11, pp. 64-65)

हिन्दी

परमसत्य की दुग्ध-धेनुओं ने, जिनका स्वर्ग में आनंद लिया जाता है (या, जिन्हें स्वर्ग के साथ बाँटा जाता है), भरे हुए थनों से सम्पन्न, हमारी वांछा करते हुए, अपने दूध से हमारा पोषण किया है: परात्पर से सुमति की प्रार्थना करते हुए, नदियाँ, पहाड़ पर विस्तृत बहीं।