Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 73

Ṛk 1.73.7

Agni · Parāśara Śāktya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

त्वे अ॑ग्ने सुम॒तिं भिक्ष॑माणा दि॒वि श्रवो॑ दधिरे य॒ज्ञिया॑सः ।
नक्ता॑ च च॒क्रुरु॒षसा॒ विरू॑पे कृ॒ष्णं च॒ वर्ण॑मरु॒णं च॒ सं धुः॑ ॥

त्वे अग्ने सुमतिम् भिक्षमाणा दिवि श्रवो दधिरे यज्ञियासः |
नक्ता च चक्रुर् उषसा विरूपे कृष्णं च वर्णम् अरुणं च सं धुः ||

tvé agne sumatím bhíkṣamāṇā diví śrávo dadhire yajñíyāsaḥ ǀ
náktā ca cakrúruṣásā vírūpe kṛṣṇám ca várṇamaruṇám ca sám dhuḥ ǁ

tve agne sumatim bhikṣamāṇā divi śravo dadhire yajñiyāsaḥ |
naktā ca cakrur uṣasā virūpe kṛṣṇaṃ ca varṇam aruṇaṃ ca saṃ dhuḥ ||

Padapāṭha

त्वे इति॑ । अ॒ग्ने॒ । सु॒ऽम॒तिम् । भिक्ष॑माणाः । दि॒वि । श्रवः॑ । द॒धि॒रे॒ । य॒ज्ञियाः॑ ।
नक्ता॑ । च॒ । च॒क्रुः । उ॒षसा॑ । विरू॑पे॒ इति॒ विऽरू॑पे । कृ॒ष्णम् । च॒ । वर्ण॑म् । अ॒रु॒णम् । च॒ । सम् । धु॒रिति॑ धुः ॥

त्वे इति । अग्ने । सुऽमतिम् । भिक्षमाणाः । दिवि । श्रवः । दधिरे । यज्ञियाः ।
नक्ता । च । चक्रुः । उषसा । विरूपे इति विऽरूपे । कृष्णम् । च । वर्णम् । अरुणम् । च । सम् । धुरिति धुः ॥

tvé íti ǀ agne ǀ su-matím ǀ bhíkṣamāṇāḥ ǀ diví ǀ śrávaḥ ǀ dadhire ǀ yajñíyāḥ ǀ
náktā ǀ ca ǀ cakrúḥ ǀ uṣásā ǀ vírūpe íti ví-rūpe ǀ kṛṣṇám ǀ ca ǀ várṇam ǀ aruṇám ǀ ca ǀ sám ǀ dhuríti dhuḥ ǁ

tve iti ǀ agne ǀ su-matim ǀ bhikṣamāṇāḥ ǀ divi ǀ śravaḥ ǀ dadhire ǀ yajñiyāḥ ǀ
naktā ǀ ca ǀ cakruḥ ǀ uṣasā ǀ virūpe iti vi-rūpe ǀ kṛṣṇam ǀ ca ǀ varṇam ǀ aruṇam ǀ ca ǀ sam ǀ dhuriti dhuḥ ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.073.07
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
1.5.20.02
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
1.12.088
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Parāśara Śāktya
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Svara स्वरः
धैवतः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.73.7

Interpretations

Sri Aurobindo

O Fire, in thee praying for right-thinking, the masters of sacrifice set31 inspired knowledge in heaven: they made night and dawn of different forms and joined together the black and the rosy hue. (16HTMF 107)

हिन्दी

हे अग्नि, सुमति के लिये प्रार्थना करते हुए, यज्ञ के अधिकारियों ने आपके माध्यम से, स्वर्ग में उत्प्रेरित ज्ञान को व्यवस्थित किया : उन्होंने रात्री और उषा को भिन्न-भिन्न रूप दिये और कृष्ण वर्ण और गुलाबी वर्ण को एक साथ जोड़ दिया।