Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 72

Ṛk 1.72.1

Agni · Parāśara Śāktya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

नि काव्या॑ वे॒धसः॒ शश्व॑तस्क॒र्हस्ते॒ दधा॑नो॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑ ।
अ॒ग्निर्भु॑वद्रयि॒पती॑ रयी॒णां स॒त्रा च॑क्रा॒णो अ॒मृता॑नि॒ विश्वा॑ ॥

नि काव्या वेधसः शश्वतस् कर् हस्ते दधानो नर्या पुरूणि |
अग्निर् भुवद् रयिपती रयीणां सत्रा चक्राणो अमृतानि विश्वा ||

ní kā́vyā vedhásaḥ śáśvataskarháste dádhāno náryā purū́ṇi ǀ
agnírbhuvadrayipátī rayīṇā́m satrā́ cakrāṇó amṛ́tāni víśvā ǁ

ni kāvyā vedhasaḥ śaśvatas kar haste dadhāno naryā purūṇi |
agnir bhuvad rayipatī rayīṇāṃ satrā cakrāṇo amṛtāni viśvā ||

Padapāṭha

नि । काव्या॑ । वे॒धसः॑ । शश्व॑तः । कः॒ । हस्ते॑ । दधा॑नः । नर्या॑ । पु॒रूणि॑ ।
अ॒ग्निः । भु॒व॒त् । र॒यि॒ऽपतिः॑ । र॒यी॒णाम् । स॒त्रा । च॒क्रा॒णः । अ॒मृता॑नि । विश्वा॑ ॥

नि । काव्या । वेधसः । शश्वतः । कः । हस्ते । दधानः । नर्या । पुरूणि ।
अग्निः । भुवत् । रयिऽपतिः । रयीणाम् । सत्रा । चक्राणः । अमृतानि । विश्वा ॥

ní ǀ kā́vyā ǀ vedhásaḥ ǀ śáśvataḥ ǀ kaḥ ǀ háste ǀ dádhānaḥ ǀ náryā ǀ purū́ṇi ǀ
agníḥ ǀ bhuvat ǀ rayi-pátiḥ ǀ rayīṇā́m ǀ satrā́ ǀ cakrāṇáḥ ǀ amṛ́tāni ǀ víśvā ǁ

ni ǀ kāvyā ǀ vedhasaḥ ǀ śaśvataḥ ǀ kaḥ ǀ haste ǀ dadhānaḥ ǀ naryā ǀ purūṇi ǀ
agniḥ ǀ bhuvat ǀ rayi-patiḥ ǀ rayīṇām ǀ satrā ǀ cakrāṇaḥ ǀ amṛtāni ǀ viśvā ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.072.01
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
1.5.17.01
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
1.12.072
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Parāśara Śāktya
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Svara स्वरः
धैवतः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.72.1

Interpretations

Sri Aurobindo

He has created, within, the seer-knowings of the eternal Disposer of things, holding in his hand many powers (powers of the divine Purushas, naryD puruKi); Agni creating together all immortalities becomes the master of the (divine)riches. (SABCL, Vol. 10, p. 210)

He forms within us the seer-wisdoms of eternal Creator holding in his hand many powers of the godheads. May Fire become the treasure-master of the riches, ever fashioning all immortal things. (SABCL, Vol. 11, p. 61)

हिन्दी

अपने हाथ में देवत्वों की अनेकों शक्तियों (या बलों) को थामे हुए, हमारे भीतर, वे, शाश्वत सृष्टिकर्ता के दृष्टि-ज्ञान का निर्माण करते हैं। निरंतर अमर चीज़ों को (या मिलकर अमर चीज़ों को) रूप देते हुए, अग्नि, सम्पत्तियों के निधिपति बनें।