Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 127

Ṛk 1.127.3

Agni · Parucchepa Daivodāsi

The whole sūkta Link

Saṃhitā

स हि पु॒रू चि॒दोज॑सा वि॒रुक्म॑ता॒ दीद्या॑नो॒ भव॑ति द्रुहंत॒रः प॑र॒शुर्न द्रु॑हंत॒रः ।
वी॒ळु चि॒द्यस्य॒ समृ॑तौ॒ श्रुव॒द्वने॑व॒ यत्स्थि॒रं ।
निः॒षह॑माणो यमते॒ नाय॑ते धन्वा॒सहा॒ नाय॑ते ॥

स हि पुरू चिद् ओजसा विरुक्मता दीद्यानो भवति द्रुहन्तरः परशुर् न द्रुहन्तरः |
वीऌउ चिद् यस्य समृतौ श्रुवद् वनेव यत् स्थिरम् |
निःषहमाणो यमते नायते धन्वासहा नायते ||

sá hí purū́ cidójasā virúkmatā dī́dyāno bhávati druhaṃtaráḥ paraśúrná druhaṃtaráḥ ǀ
vīḷú cidyásya sámṛtau śrúvadváneva yátsthirám ǀ
niḥṣáhamāṇo yamate nā́yate dhanvāsáhā nā́yate ǁ

sa hi purū cid ojasā virukmatā dīdyāno bhavati druhantaraḥ paraśur na druhantaraḥ |
vīḷu cid yasya samṛtau śruvad vaneva yat sthiram |
niḥṣahamāṇo yamate nāyate dhanvāsahā nāyate ||

Padapāṭha

सः । हि । पु॒रु । चि॒त् । ओज॑सा । वि॒रुक्म॑ता । दीद्या॑नः । भव॑ति । द्रु॒ह॒म्ऽत॒रः । प॒र॒शुः । न । द्रु॒ह॒म्ऽत॒रः ।
वी॒ळु । चि॒त् । यस्य॑ । सम्ऽऋ॑तौ । श्रुव॑त् । वना॑ऽइव । यत् । स्थि॒रम् ।
निः॒ऽसह॑मानः । य॒म॒ते॒ । न । अ॒य॒ते॒ । ध॒न्व॒ऽसहा॑ । न । अ॒य॒ते॒ ॥

सः । हि । पुरु । चित् । ओजसा । विरुक्मता । दीद्यानः । भवति । द्रुहम्ऽतरः । परशुः । न । द्रुहम्ऽतरः ।
वीळु । चित् । यस्य । सम्ऽऋतौ । श्रुवत् । वनाऽइव । यत् । स्थिरम् ।
निःऽसहमानः । यमते । न । अयते । धन्वऽसहा । न । अयते ॥

sáḥ ǀ hí ǀ purú ǀ cit ǀ ójasā ǀ virúkmatā ǀ dī́dyānaḥ ǀ bhávati ǀ druham-taráḥ ǀ paraśúḥ ǀ ná ǀ druham-taráḥ ǀ
vīḷú ǀ cit ǀ yásya ǀ sám-ṛtau ǀ śrúvat ǀ vánā-iva ǀ yát ǀ sthirám ǀ
niḥ-sáhamānaḥ ǀ yamate ǀ ná ǀ ayate ǀ dhanva-sáhā ǀ ná ǀ ayate ǁ

saḥ ǀ hi ǀ puru ǀ cit ǀ ojasā ǀ virukmatā ǀ dīdyānaḥ ǀ bhavati ǀ druham-taraḥ ǀ paraśuḥ ǀ na ǀ druham-taraḥ ǀ
vīḷu ǀ cit ǀ yasya ǀ sam-ṛtau ǀ śruvat ǀ vanā-iva ǀ yat ǀ sthiram ǀ
niḥ-sahamānaḥ ǀ yamate ǀ na ǀ ayate ǀ dhanva-sahā ǀ na ǀ ayate ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.127.03
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
2.1.12.03
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
1.19.003
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Parucchepa Daivodāsi
Chandas छन्दस्
Atyaṣṭi, Atidhṛti
Svara स्वरः
मध्यमः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.127.3

Interpretations

Sri Aurobindo

Many things illumining with his wide-shining energy he becomes one who cleaves through those who would hurt us, like a battle-axe he cleaves through those who would hurt us, he in whose shock even that which is strong falls asunder, even what is firmly fixed falls like trees; overwhelming with his force he toils on and goes not back, like warriors with the bow from the battle he goes not back. (16HTMF 110)

हिन्दी

अनेकों वस्तुओं को, अपनी विस्तीर्ण चमकती हुई ऊर्जा से प्रकाशित करते हुए, वे उनके साथ वह एक हो जाते हैं, वे जो, हमें हानि पहुँवाने की वाँछा रखने वालों को चीरते हैं, एक परशु के समान वे हानि पहुँवाने की वाँछा रखने वालो को चीरते हैं। वह जिनके झटके से, शक्तिशाली भी दूर जाकर गिरता है, वह भी गिर जाता है जो वृक्ष के समान दृढ़ता से स्थापित है; अपनी शक्ति में प्रचण्ड, वह श्रम करते चले जाते हैं और पीछे नहीं हटते, धनुर्धारी योद्धाओं के समान, वह युद्ध से पीछे नहीं हटते।