Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 68

Ṛk 1.68.10

Agni · Parāśara Śāktya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

वि राय॑ और्णो॒द्दुरः॑ पुरु॒क्षुः पि॒पेश॒ नाकं॒ स्तृभि॒र्दमू॑नाः ॥

वि राय और्णोद् दुरः पुरुक्षुः पिपेश नाकं स्तृभिर् दमूनाः ||

ví rā́ya aurṇoddúraḥ purukṣúḥ pipéśa nā́kam stṛ́bhirdámūnāḥ ǁ

vi rāya aurṇod duraḥ purukṣuḥ pipeśa nākaṃ stṛbhir damūnāḥ ||

Padapāṭha

वि । रायः॑ । औ॒र्णो॒त् । दुरः॑ । पु॒रु॒ऽक्षुः । पि॒पेश॑ । नाक॑म् । स्तृऽभिः॑ । दमू॑नाः ॥

वि । रायः । और्णोत् । दुरः । पुरुऽक्षुः । पिपेश । नाकम् । स्तृऽभिः । दमूनाः ॥

ví ǀ rā́yaḥ ǀ aurṇot ǀ dúraḥ ǀ puru-kṣúḥ ǀ pipéśa ǀ nā́kam ǀ stṛ́-bhiḥ ǀ dámūnāḥ ǁ

vi ǀ rāyaḥ ǀ aurṇot ǀ duraḥ ǀ puru-kṣuḥ ǀ pipeśa ǀ nākam ǀ stṛ-bhiḥ ǀ damūnāḥ ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.068.10
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
1.5.12.10
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
1.12.040
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Parāśara Śāktya
Chandas छन्दस्
Dvipadā Virāj
Svara स्वरः
पञ्चमः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.68.10

Interpretations

Sāyaṇa

अस्याग्नेः शासं शासनं तुरासस्त्वरमाणाः संतो ये यजमानाः श्रोषन् शृण्वंति ते सर्वे तेनानुशिष्टं क्रतुं कर्म जुषंत । सेवंते । तत्र दृष्टांतः । पितुर्नपुत्राः । यथा पुत्रा पुरु बहुलं त्रायकाः पुन्नाम्नो नरकाद्वा रक्षकास्तनयाः पितुराज्ञां कुर्वंति तद्वत् । पुत्रः पुरु त्रायते निपरणाद्वा पुन्नरकं ततस्त्रायत इति वा । नि २-११ । इति यास्कः । पुरुक्षुः । क्षु इत्यन्ननाम । बह्वन्नः सोऽग्निरेषां यजमानानां दुरो द्वाराणि यज्ञस्य द्वारभूतानि रायो धनानि व्यौर्णोत् । विवृणोति । प्रकाशयति । ददातीति यावत् । अपि च दमूना दमे यज्ञगृहे मनो यस्य सोऽग्निः । नास्मिन्नकं दुःखमस्तीति नाको द्युलोकः । तं । स्तृभिरिति नक्षत्रनाम । स्तृभिर्नक्षत्रैः पिपेश । अवयवीचकार । नक्षत्रैर्युक्तमकरोदित्यर्थः ॥ श्रोषन् । श्रु श्रवणे । लेट्यडागमः । सिब्बहुलं लेटीति सिप् । बहुलं छंदसीति विकरणस्य लुक् । इतश्च लोप इतीकारलोपः । संयोगांतस्य लोपः । पिपेश । पिश अवयवे ॥ ९ ॥ १० ॥