Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 140

Ṛk 1.140.10

Agni · Dīrghatamas Aucathya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

अ॒स्माक॑मग्ने म॒घव॑त्सु दीदि॒ह्यध॒ श्वसी॑वान्वृष॒भो दमू॑नाः ।
अ॒वास्या॒ शिशु॑मतीरदीदे॒र्वर्मे॑व यु॒त्सु प॑रि॒जर्भु॑राणः ॥

अस्माकम् अग्ने मघवत्सु दीदिह्य् अध श्वसीवान् वृषभो दमूनाः |
अवास्या शिशुमतीर् अदीदेर् वर्मेव युत्सु परिजर्भुराणः ||

asmā́kamagne maghávatsu dīdihyádha śvásīvānvṛṣabhó dámūnāḥ ǀ
avā́syā śíśumatīradīdervármeva yutsú parijárbhurāṇaḥ ǁ

asmākam agne maghavatsu dīdihy adha śvasīvān vṛṣabho damūnāḥ |
avāsyā śiśumatīr adīder varmeva yutsu parijarbhurāṇaḥ ||

Padapāṭha

अ॒स्माक॑म् । अ॒ग्ने॒ । म॒घव॑त्ऽसु । दी॒दि॒हि॒ । अध॑ । श्वसी॑वान् । वृ॒ष॒भः । दमू॑नाः ।
अ॒व॒ऽअस्य॑ । शिशु॑ऽमतीः । अ॒दी॒देः॒ । वर्म॑ऽइव । यु॒त्ऽसु । प॒रि॒ऽजर्भु॑राणः ॥

अस्माकम् । अग्ने । मघवत्ऽसु । दीदिहि । अध । श्वसीवान् । वृषभः । दमूनाः ।
अवऽअस्य । शिशुऽमतीः । अदीदेः । वर्मऽइव । युत्ऽसु । परिऽजर्भुराणः ॥

asmā́kam ǀ agne ǀ maghávat-su ǀ dīdihi ǀ ádha ǀ śvásīvān ǀ vṛṣabháḥ ǀ dámūnāḥ ǀ
ava-ásya ǀ śíśu-matīḥ ǀ adīdeḥ ǀ várma-iva ǀ yut-sú ǀ pari-járbhurāṇaḥ ǁ

asmākam ǀ agne ǀ maghavat-su ǀ dīdihi ǀ adha ǀ śvasīvān ǀ vṛṣabhaḥ ǀ damūnāḥ ǀ
ava-asya ǀ śiśu-matīḥ ǀ adīdeḥ ǀ varma-iva ǀ yut-su ǀ pari-jarbhurāṇaḥ ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.140.10
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
2.2.06.00
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Dīrghatamas Aucathya
Chandas छन्दस्
Jagatī, Triṣṭubh, Jagatī Or Triṣṭubh
Svara स्वरः
धैवतः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.140.10

Interpretations

Sri Aurobindo

Burn bright for us, O Agni, in our fullnesses, be henceforth the strong master and inhabit in us with the sisters; casting away from thee those of them that are infant minds thou shouldst burn bright encompassing us all about like a cuirass in our battles. (16 HTMF 154)

हिन्दी

हे अग्नि, हमारे लिये, हमारी प्रचुरताओं में, चमकते हुए रूप में प्रज्ज्वलित होइये, भविष्य में बलवान स्वामी बनिये और हमारे भीतर, बहनों के साथ वास करिये; अल्पवयस्क मनसों को अपने आप से त्यक्त कर, हम सब को युद्ध में कवच के समान घेरे हुए, आप को चमकदार रूप में प्रज्ज्वलित होना चाहिये।(श्वसी, युनानी कैसिस है और श्वसृ का पुराना भिन्नरूप, जिसका अर्थ है पत्नि या बहन। अतः उसे वृषा, यानी पत्नि के साथ रखा गया है)