Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 140

Ṛk 1.140.8

Agni · Dīrghatamas Aucathya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

तम॒ग्रुवः॑ के॒शिनीः॒ सं हि रे॑भि॒र ऊ॒र्ध्वास्त॑स्थुर्म॒म्रुषीः॒ प्रायवे॒ पुनः॑ ।
तासां॑ ज॒रां प्र॑मुं॒चन्ने॑ति॒ नान॑द॒दसुं॒ परं॑ ज॒नयं॑जी॒वमस्तृ॑तं ॥

तम् अग्रुवः केशिनीः सं हि रेभिर ऊर्ध्वास् तस्थुर् मम्रुषीः प्रायवे पुनः |
तासां जराम् प्रमुञ्चन्न् एति नानदद् असुम् परं जनयञ् जीवम् अस्तृतम् ||

támagrúvaḥ keśínīḥ sám hí rebhirá ūrdhvā́stasthurmamrúṣīḥ prā́yáve púnaḥ ǀ
tā́sām jarā́m pramuñcánneti nā́nadadásum páram janáyañjīvámástṛtam ǁ

tam agruvaḥ keśinīḥ saṃ hi rebhira ūrdhvās tasthur mamruṣīḥ prāyave punaḥ |
tāsāṃ jarām pramuñcann eti nānadad asum paraṃ janayañ jīvam astṛtam ||

Padapāṭha

तम् । अ॒ग्रुवः॑ । के॒शिनीः॑ । सम् । हि । रे॒भि॒रे । ऊ॒र्ध्वाः । त॒स्थुः॒ । म॒म्रुषीः॑ । प्र । आ॒यवे॑ । पुन॒रिति॑ ।
तासा॑म् । ज॒राम् । प्र॑ऽमु॒ञ्चन् । ए॒ति॒ । नान॑दत् । असु॑म् । पर॑म् । ज॒नय॑न् । जी॒वम् । अस्तृ॑तम् ॥

तम् । अग्रुवः । केशिनीः । सम् । हि । रेभिरे । ऊर्ध्वाः । तस्थुः । मम्रुषीः । प्र । आयवे । पुनरिति ।
तासाम् । जराम् । प्रऽमुञ्चन् । एति । नानदत् । असुम् । परम् । जनयन् । जीवम् । अस्तृतम् ॥

tám ǀ agrúvaḥ ǀ keśínīḥ ǀ sám ǀ hí ǀ rebhiré ǀ ūrdhvā́ḥ ǀ tasthuḥ ǀ mamrúṣīḥ ǀ prá ǀ āyáve ǀ púnaríti ǀ
tā́sām ǀ jarā́m ǀ prá-muñcán ǀ eti ǀ nā́nadat ǀ ásum ǀ páram ǀ janáyan ǀ jīvám ǀ ástṛtam ǁ

tam ǀ agruvaḥ ǀ keśinīḥ ǀ sam ǀ hi ǀ rebhire ǀ ūrdhvāḥ ǀ tasthuḥ ǀ mamruṣīḥ ǀ pra ǀ āyave ǀ punariti ǀ
tāsām ǀ jarām ǀ pra-muñcan ǀ eti ǀ nānadat ǀ asum ǀ param ǀ janayan ǀ jīvam ǀ astṛtam ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.140.08
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
2.2.06.00
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Dīrghatamas Aucathya
Chandas छन्दस्
Jagatī, Triṣṭubh, Jagatī Or Triṣṭubh
Svara स्वरः
निषादः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.140.8

Interpretations

Sri Aurobindo

Bright with their flowing tresses they take utter delight of him, they who were about to perish, stand upon high once more for his coming. For he loosens from them their decay and goes to them shouting high, he creates supreme force and unconquerable life. (16 HTMF 154)

हिन्दी

अपने बहते हुए केशों के साथ चमकदार, वे उनका आनंद लेते हैं, वे जो नष्ट होने वाले थे, एक बार फिर, उनके आगमन हेतु, उच्च खड़े होते हैं; (मम्रुषीः का अर्थ अनिश्चित है। उसका अर्थ मरा हुआ या मरता हुआ हो सकता है। रेभिरे का अर्थ आनंद, पूर्ण रूप से यहाँ प्रमाणित है); क्योंकि वह उनमें से सड़न को ढीला कर देते हैं और उनके पास ऊँचे स्वर में चिल्लाते हुए जाते हैं, वे परम शक्ति और अजेय प्राण का निर्माण करते हैं।