Ṛgveda · Maṇḍala 1 · Sūkta 140

Ṛk 1.140.7

Agni · Dīrghatamas Aucathya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

स सं॒स्तिरो॑ वि॒ष्टिरः॒ सं गृ॑भायति जा॒नन्ने॒व जा॑न॒तीर्नित्य॒ आ श॑ये ।
पुन॑र्वर्धंते॒ अपि॑ यंति दे॒व्य॑म॒न्यद्वर्पः॑ पि॒त्रोः कृ॑ण्वते॒ सचा॑ ॥

स संस्तिरो विष्टिरः सं गृभायति जानन्न् एव जानतीर् नित्य आ शये |
पुनर् वर्धन्ते अपि यन्ति देव्यम् अन्यद् वर्पः पित्रोः कृण्वते सचा ||

sá saṃstíro viṣṭíraḥ sám gṛbhāyati jānánnevá jānatī́rnítya ā́ śaye ǀ
púnarvardhante ápi yanti devyámanyádvárpaḥ pitróḥ kṛṇvate sácā ǁ

sa saṃstiro viṣṭiraḥ saṃ gṛbhāyati jānann eva jānatīr nitya ā śaye |
punar vardhante api yanti devyam anyad varpaḥ pitroḥ kṛṇvate sacā ||

Padapāṭha

सः । स॒म्ऽस्तिरः॑ । वि॒ऽस्तिरः॑ । सम् । गृ॒भा॒य॒ति॒ । जा॒नन् । ए॒व । जा॒न॒तीः । नित्यः॑ । आ । श॒ये॒ ।
पुनः॑ । व॒र्ध॒न्ते॒ । अपि॑ । य॒न्ति॒ । दे॒व्य॑म् । अ॒न्यत् । वर्पः॑ । पि॒त्रोः । कृ॒ण्व॒ते॒ । सचा॑ ॥

सः । सम्ऽस्तिरः । विऽस्तिरः । सम् । गृभायति । जानन् । एव । जानतीः । नित्यः । आ । शये ।
पुनः । वर्धन्ते । अपि । यन्ति । देव्यम् । अन्यत् । वर्पः । पित्रोः । कृण्वते । सचा ॥

sáḥ ǀ sam-stíraḥ ǀ vi-stíraḥ ǀ sám ǀ gṛbhāyati ǀ jānán ǀ evá ǀ jānatī́ḥ ǀ nítyaḥ ǀ ā́ ǀ śaye ǀ
púnaḥ ǀ vardhante ǀ ápi ǀ yanti ǀ devyám ǀ anyát ǀ várpaḥ ǀ pitróḥ ǀ kṛṇvate ǀ sácā ǁ

saḥ ǀ sam-stiraḥ ǀ vi-stiraḥ ǀ sam ǀ gṛbhāyati ǀ jānan ǀ eva ǀ jānatīḥ ǀ nityaḥ ǀ ā ǀ śaye ǀ
punaḥ ǀ vardhante ǀ api ǀ yanti ǀ devyam ǀ anyat ǀ varpaḥ ǀ pitroḥ ǀ kṛṇvate ǀ sacā ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
01.140.07
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
2.2.06.00
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Dīrghatamas Aucathya
Chandas छन्दस्
Jagatī, Triṣṭubh, Jagatī Or Triṣṭubh
Svara स्वरः
निषादः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 1.140.7

Interpretations

Sri Aurobindo

He whether contracted in being or wide-extended seizes on them utterly; he knowing, they knowing the eternal Agni lies with them, then again they increase and go to the state divine; uniting, another form they make for the Father and Mother. (16 HTMF 153)

हिन्दी

चाहे सत्ता में संकुचित हों या विस्तीर्ण, वह उनको पूर्ण रूप से दबोच लेते हैं; वह जानते हुए, वे जानते हुए, शाश्वत अग्नि उनका आनंद लेते हैं (या, उनके साथ विश्राम करते हैं), फिर पुनः वे बढ़ते हैं और दिव्य अवस्था में जाते हैं; एक होकर, माता और पिता के लिये, वे एक अन्य आकृति का निर्माण करते हैं।