Ṛgveda · Maṇḍala 10

Sūkta 164

Duḥ Svapnaghnam · Pracetas Āṅgirasa · 5 ṛks

Link
Devatā देवता
Duḥ Svapnaghnam
Ṛṣi ऋषि
Pracetas Āṅgirasa
Chandas छन्दस्
Anuṣṭubh, Triṣṭubh, Paṅkti
Metres by ṛk

1st set of styles nicṛdanuṣṭup (1); anuṣṭup (2); bhurigārcītriṣṭup (3); virāḍanuṣṭup (4); paṅktiḥ (5)

2nd set of styles anuṣṭubh (1, 2, 4); triṣṭubh (3); paṅkti (5)

  1. Ṛk 1

    अपे॑हि मनसस्प॒तेऽप॑ क्राम प॒रश्च॑र ।
    प॒रो निर्ऋ॑त्या॒ आ च॑क्ष्व बहु॒धा जीव॑तो॒ मनः॑ ॥

    अपेहि मनसस् पते ऽप क्राम परश् चर |
    परो निरृत्या आ चक्ष्व बहुधा जीवतो मनः ||

    ápehi manasaspaté’pa krāma paráścara ǀ
    paró nírṛtyā ā́ cakṣva bahudhā́ jī́vato mánaḥ ǁ

    apehi manasas pate 'pa krāma paraś cara |
    paro nirṛtyā ā cakṣva bahudhā jīvato manaḥ ||

    अप॑ । इ॒हि॒ । म॒न॒सः॒ । प॒ते॒ । अप॑ । क्रा॒म॒ । प॒रः । च॒र॒ ।
    प॒रः । निःऽऋ॑त्यै । आ । च॒क्ष्व॒ । ब॒हु॒धा । जीव॑तः । मनः॑ ॥

    अप । इहि । मनसः । पते । अप । क्राम । परः । चर ।
    परः । निःऽऋत्यै । आ । चक्ष्व । बहुधा । जीवतः । मनः ॥

    ápa ǀ ihi ǀ manasaḥ ǀ pate ǀ ápa ǀ krāma ǀ paráḥ ǀ cara ǀ
    paráḥ ǀ níḥ-ṛtyai ǀ ā́ ǀ cakṣva ǀ bahudhā́ ǀ jī́vataḥ ǀ mánaḥ ǁ

    apa ǀ ihi ǀ manasaḥ ǀ pate ǀ apa ǀ krāma ǀ paraḥ ǀ cara ǀ
    paraḥ ǀ niḥ-ṛtyai ǀ ā ǀ cakṣva ǀ bahudhā ǀ jīvataḥ ǀ manaḥ ǁ

    10.164.1 Aṣṭaka 8.8.22.1Anuvāka 10.12.64

  2. Ṛk 2

    भ॒द्रं वै वरं॑ वृणते भ॒द्रं युं॑जंति॒ दक्षि॑णं ।
    भ॒द्रं वै॑वस्व॒ते चक्षु॑र्बहु॒त्रा जीव॑तो॒ मनः॑ ॥

    भद्रं वै वरं वृणते भद्रं युञ्जन्ति दक्षिणम् |
    भद्रं वैवस्वते चक्षुर् बहुत्रा जीवतो मनः ||

    bhadrám vái váram vṛṇate bhadrám yuñjanti dákṣiṇam ǀ
    bhadrám vaivasvaté cákṣurbahutrā́ jī́vato mánaḥ ǁ

    bhadraṃ vai varaṃ vṛṇate bhadraṃ yuñjanti dakṣiṇam |
    bhadraṃ vaivasvate cakṣur bahutrā jīvato manaḥ ||

    भ॒द्रम् । वै । वर॑म् । वृ॒ण॒ते॒ । भ॒द्रम् । यु॒ञ्ज॒न्ति॒ । दक्षि॑णम् ।
    भ॒द्रम् । वै॒व॒स्व॒ते । चक्षुः॑ । ब॒हु॒ऽत्रा । जीव॑तः । मनः॑ ॥

    भद्रम् । वै । वरम् । वृणते । भद्रम् । युञ्जन्ति । दक्षिणम् ।
    भद्रम् । वैवस्वते । चक्षुः । बहुऽत्रा । जीवतः । मनः ॥

    bhadrám ǀ vái ǀ váram ǀ vṛṇate ǀ bhadrám ǀ yuñjanti ǀ dákṣiṇam ǀ
    bhadrám ǀ vaivasvaté ǀ cákṣuḥ ǀ bahu-trā́ ǀ jī́vataḥ ǀ mánaḥ ǁ

    bhadram ǀ vai ǀ varam ǀ vṛṇate ǀ bhadram ǀ yuñjanti ǀ dakṣiṇam ǀ
    bhadram ǀ vaivasvate ǀ cakṣuḥ ǀ bahu-trā ǀ jīvataḥ ǀ manaḥ ǁ

    10.164.2 Aṣṭaka 8.8.22.2Anuvāka 10.12.65

  3. Ṛk 3

    यदा॒शसा॑ निः॒शसा॑भि॒शसो॑पारि॒म जाग्र॑तो॒ यत्स्व॒पंतः॑ ।
    अ॒ग्निर्विश्वा॒न्यप॑ दुष्कृ॒तान्यजु॑ष्टान्या॒रे अ॒स्मद्द॑धातु ॥

    यद् आशसा निःशसाभिशसोपारिम जाग्रतो यत् स्वपन्तः |
    अग्निर् विश्वान्य् अप दुष्कृतान्य् अजुष्टान्य् आरे अस्मद् दधातु ||

    yádāśásā niḥśásābhiśásopārimá jā́grato yátsvapántaḥ ǀ
    agnírvíśvānyápa duṣkṛtā́nyájuṣṭānyāré asmáddadhātu ǁ

    yad āśasā niḥśasābhiśasopārima jāgrato yat svapantaḥ |
    agnir viśvāny apa duṣkṛtāny ajuṣṭāny āre asmad dadhātu ||

    यत् । आ॒ऽशसा॑ । निः॒ऽशसा॑ । अ॒भि॒ऽशसा॑ । उ॒प॒ऽआ॒रि॒म । जाग्र॑तः । यत् । स्व॒पन्तः॑ ।
    अ॒ग्निः । विश्वा॑नि । अप॑ । दुः॒ऽकृ॒तानि॑ । अजु॑ष्टानि । आ॒रे । अ॒स्मत् । द॒धा॒तु॒ ॥

    यत् । आऽशसा । निःऽशसा । अभिऽशसा । उपऽआरिम । जाग्रतः । यत् । स्वपन्तः ।
    अग्निः । विश्वानि । अप । दुःऽकृतानि । अजुष्टानि । आरे । अस्मत् । दधातु ॥

    yát ǀ ā-śásā ǀ niḥ-śásā ǀ abhi-śásā ǀ upa-ārimá ǀ jā́grataḥ ǀ yát ǀ svapántaḥ ǀ
    agníḥ ǀ víśvāni ǀ ápa ǀ duḥ-kṛtā́ni ǀ ájuṣṭāni ǀ āré ǀ asmát ǀ dadhātu ǁ

    yat ǀ ā-śasā ǀ niḥ-śasā ǀ abhi-śasā ǀ upa-ārima ǀ jāgrataḥ ǀ yat ǀ svapantaḥ ǀ
    agniḥ ǀ viśvāni ǀ apa ǀ duḥ-kṛtāni ǀ ajuṣṭāni ǀ āre ǀ asmat ǀ dadhātu ǁ

    10.164.3 Aṣṭaka 8.8.22.3Anuvāka 10.12.66

  4. Ṛk 4

    यदिं॑द्र ब्रह्मणस्पतेऽभिद्रो॒हं चरा॑मसि ।
    प्रचे॑ता न आंगिर॒सो द्वि॑ष॒तां पा॒त्वंह॑सः ॥

    यद् इन्द्र ब्रह्मणस् पते ऽभिद्रोहं चरामसि |
    प्रचेता न आङ्गिरसो द्विषताम् पात्व् अंहसः ||

    yádindra brahmaṇaspate’bhidrohám cárāmasi ǀ
    prácetā na āṅgirasó dviṣatā́m pātváṃhasaḥ ǁ

    yad indra brahmaṇas pate 'bhidrohaṃ carāmasi |
    pracetā na āṅgiraso dviṣatām pātv aṃhasaḥ ||

    यत् । इ॒न्द्र॒ । ब्र॒ह्म॒णः॒ । प॒ते॒ । अ॒भि॒ऽद्रो॒हम् । चरा॑मसि ।
    प्रऽचे॑ताः । नः॒ । आ॒ङ्गि॒र॒सः । द्वि॒ष॒ताम् । पा॒तु॒ । अंह॑सः ॥

    यत् । इन्द्र । ब्रह्मणः । पते । अभिऽद्रोहम् । चरामसि ।
    प्रऽचेताः । नः । आङ्गिरसः । द्विषताम् । पातु । अंहसः ॥

    yát ǀ indra ǀ brahmaṇaḥ ǀ pate ǀ abhi-drohám ǀ cárāmasi ǀ
    prá-cetāḥ ǀ naḥ ǀ āṅgirasáḥ ǀ dviṣatā́m ǀ pātu ǀ áṃhasaḥ ǁ

    yat ǀ indra ǀ brahmaṇaḥ ǀ pate ǀ abhi-droham ǀ carāmasi ǀ
    pra-cetāḥ ǀ naḥ ǀ āṅgirasaḥ ǀ dviṣatām ǀ pātu ǀ aṃhasaḥ ǁ

    10.164.4 Aṣṭaka 8.8.22.4Anuvāka 10.12.67

  5. Ṛk 5

    अजै॑ष्मा॒द्यास॑नाम॒ चाभू॒माना॑गसो व॒यं ।
    जा॒ग्र॒त्स्व॒प्नः सं॑क॒ल्पः पा॒पो यं द्वि॒ष्मस्तं स ऋ॑च्छतु॒ यो नो॒ द्वेष्टि॒ तमृ॑च्छतु ॥

    अजैष्माद्यासनाम चाभूमानागसो वयम् |
    जाग्रत्स्वप्नः संकल्पः पापो यं द्विष्मस् तं स ऋच्छतु यो नो द्वेष्टि तम् ऋच्छतु ||

    ájaiṣmādyā́sanāma cā́bhūmā́nāgaso vayám ǀ
    jāgratsvapnáḥ saṃkalpáḥ pāpó yám dviṣmástám sá ṛcchatu yó no dvéṣṭi támṛcchatu ǁ

    ajaiṣmādyāsanāma cābhūmānāgaso vayam |
    jāgratsvapnaḥ saṃkalpaḥ pāpo yaṃ dviṣmas taṃ sa ṛcchatu yo no dveṣṭi tam ṛcchatu ||

    अजै॑ष्म । अ॒द्य । अस॑नाम । च॒ । अभू॑म । अना॑गसः । व॒यम् ।
    जा॒ग्र॒त्ऽस्व॒प्नः । स॒म्ऽक॒ल्पः । पा॒पः । यम् । द्वि॒ष्मः । तम् । सः । ऋ॒च्छ॒तु॒ । यः । नः॒ । द्वेष्टि॑ । तम् । ऋ॒च्छ॒तु॒ ॥

    अजैष्म । अद्य । असनाम । च । अभूम । अनागसः । वयम् ।
    जाग्रत्ऽस्वप्नः । सम्ऽकल्पः । पापः । यम् । द्विष्मः । तम् । सः । ऋच्छतु । यः । नः । द्वेष्टि । तम् । ऋच्छतु ॥

    ájaiṣma ǀ adyá ǀ ásanāma ǀ ca ǀ ábhūma ǀ ánāgasaḥ ǀ vayám ǀ
    jāgrat-svapnáḥ ǀ sam-kalpáḥ ǀ pāpáḥ ǀ yám ǀ dviṣmáḥ ǀ tám ǀ sáḥ ǀ ṛcchatu ǀ yáḥ ǀ naḥ ǀ dvéṣṭi ǀ tám ǀ ṛcchatu ǁ

    ajaiṣma ǀ adya ǀ asanāma ǀ ca ǀ abhūma ǀ anāgasaḥ ǀ vayam ǀ
    jāgrat-svapnaḥ ǀ sam-kalpaḥ ǀ pāpaḥ ǀ yam ǀ dviṣmaḥ ǀ tam ǀ saḥ ǀ ṛcchatu ǀ yaḥ ǀ naḥ ǀ dveṣṭi ǀ tam ǀ ṛcchatu ǁ

    10.164.5 Aṣṭaka 8.8.22.5Anuvāka 10.12.68

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 10.164 · Duḥ Svapnaghnam

Interpretations

Ralph T. H. Griffith

Ṛk 1

AVAUNT, thou Master of the mind Depart, and vanish far away. Look on Destruction far from hence. The live man's mind is manifold.

Ṛk 2

A happy boon do men elect, a mighty blessing they obtain. Bliss with Vaivasvata they see. The live man's mind seeks many a place.

Ṛk 3

If by address, by blame, by imprecation we have committed sin, awake or sleeping, All hateful acts of ours, all evil doings may Agni bear away to distant places.

Ṛk 4

When, Indra, Brahmaṇaspati, our deeds are wrongful and unjust, May provident Aṅgirasa prevent our foes from troubling, us.