Devatā देवता

Indra

Ṛṣi ऋषि

Agniyuta Sthaura Or Agniyūpa Sthaura

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   पिबा॒ सोमं॑ मह॒त इं॑द्रि॒याय॒ पिबा॑ वृ॒त्राय॒ हंत॑वे शविष्ठ ।
   पिब॑ रा॒ये शव॑से हू॒यमा॑नः॒ पिब॒ मध्व॑स्तृ॒पदिं॒द्रा वृ॑षस्व ॥

   पिबा सोमम् महत इन्द्रियाय पिबा वृत्राय हन्तवे शविष्ठ |
   पिब राये शवसे हूयमानः पिब मध्वस् तृपद् इन्द्रा वृषस्व ||

   píbā sómam mahatá indriyā́ya píbā vṛtrā́ya hántave śaviṣṭha ǀ
   píba rāyé śávase hūyámānaḥ píba mádhvastṛpádindrā́ vṛṣasva ǁ

   pibā somam mahata indriyāya pibā vṛtrāya hantave śaviṣṭha |
   piba rāye śavase hūyamānaḥ piba madhvas tṛpad indrā vṛṣasva ||

   पिब॑ । सोम॑म् । म॒ह॒ते । इ॒न्द्रि॒याय॑ । पिब॑ । वृ॒त्राय॑ । हन्त॑वे । श॒वि॒ष्ठ॒ ।
   पिब॑ । रा॒ये । शव॑से । हू॒यमा॑नः । पिब॑ । मध्वः॑ । तृ॒पत् । इ॒न्द्र॒ । आ । वृ॒ष॒स्व॒ ॥

   पिब । सोमम् । महते । इन्द्रियाय । पिब । वृत्राय । हन्तवे । शविष्ठ ।
   पिब । राये । शवसे । हूयमानः । पिब । मध्वः । तृपत् । इन्द्र । आ । वृषस्व ॥

   píba ǀ sómam ǀ mahaté ǀ indriyā́ya ǀ píba ǀ vṛtrā́ya ǀ hántave ǀ śaviṣṭha ǀ
   píba ǀ rāyé ǀ śávase ǀ hūyámānaḥ ǀ píba ǀ mádhvaḥ ǀ tṛpát ǀ indra ǀ ā́ ǀ vṛṣasva ǁ

   piba ǀ somam ǀ mahate ǀ indriyāya ǀ piba ǀ vṛtrāya ǀ hantave ǀ śaviṣṭha ǀ
   piba ǀ rāye ǀ śavase ǀ hūyamānaḥ ǀ piba ǀ madhvaḥ ǀ tṛpat ǀ indra ǀ ā ǀ vṛṣasva ǁ

   10.116.1 Aṣṭaka 8.6.20.1Anuvāka 10.10.30Interpretations

2. Ṛk 2

   अ॒स्य पि॑ब क्षु॒मतः॒ प्रस्थि॑त॒स्येंद्र॒ सोम॑स्य॒ वर॒मा सु॒तस्य॑ ।
   स्व॒स्ति॒दा मन॑सा मादयस्वार्वाची॒नो रे॒वते॒ सौभ॑गाय ॥

   अस्य पिब क्षुमतः प्रस्थितस्येन्द्र सोमस्य वरम् आ सुतस्य |
   स्वस्तिदा मनसा मादयस्वार्वाचीनो रेवते सौभगाय ||

   asyá piba kṣumátaḥ prásthitasyéndra sómasya váramā́ sutásya ǀ
   svastidā́ mánasā mādayasvārvācīnó reváte sáubhagāya ǁ

   asya piba kṣumataḥ prasthitasyendra somasya varam ā sutasya |
   svastidā manasā mādayasvārvācīno revate saubhagāya ||

   अ॒स्य । पि॒ब॒ । क्षु॒ऽमतः॑ । प्रऽस्थि॑तस्य । इन्द्र॑ । सोम॑स्य । वर॑म् । आ । सु॒तस्य॑ ।
   स्व॒स्ति॒ऽदाः । मन॑सा । मा॒द॒य॒स्व॒ । अ॒र्वा॒ची॒नः । रे॒वते॑ । सौभ॑गाय ॥

   अस्य । पिब । क्षुऽमतः । प्रऽस्थितस्य । इन्द्र । सोमस्य । वरम् । आ । सुतस्य ।
   स्वस्तिऽदाः । मनसा । मादयस्व । अर्वाचीनः । रेवते । सौभगाय ॥

   asyá ǀ piba ǀ kṣu-mátaḥ ǀ prá-sthitasya ǀ índra ǀ sómasya ǀ váram ǀ ā́ ǀ sutásya ǀ
   svasti-dā́ḥ ǀ mánasā ǀ mādayasva ǀ arvācīnáḥ ǀ reváte ǀ sáubhagāya ǁ

   asya ǀ piba ǀ kṣu-mataḥ ǀ pra-sthitasya ǀ indra ǀ somasya ǀ varam ǀ ā ǀ sutasya ǀ
   svasti-dāḥ ǀ manasā ǀ mādayasva ǀ arvācīnaḥ ǀ revate ǀ saubhagāya ǁ

   10.116.2 Aṣṭaka 8.6.20.2Anuvāka 10.10.31Interpretations

3. Ṛk 3

   म॒मत्तु॑ त्वा दि॒व्यः सोम॑ इंद्र म॒मत्तु॒ यः सू॒यते॒ पार्थि॑वेषु ।
   म॒मत्तु॒ येन॒ वरि॑वश्च॒कर्थ॑ म॒मत्तु॒ येन॑ निरि॒णासि॒ शत्रू॑न् ॥

   ममत्तु त्वा दिव्यः सोम इन्द्र ममत्तु यः सूयते पार्थिवेषु |
   ममत्तु येन वरिवश् चकर्थ ममत्तु येन निरिणासि शत्रून् ||

   mamáttu tvā divyáḥ sóma indra mamáttu yáḥ sūyáte pā́rthiveṣu ǀ
   mamáttu yéna várivaścakártha mamáttu yéna niriṇā́si śátrūn ǁ

   mamattu tvā divyaḥ soma indra mamattu yaḥ sūyate pārthiveṣu |
   mamattu yena varivaś cakartha mamattu yena niriṇāsi śatrūn ||

   म॒मत्तु॑ । त्वा॒ । दि॒व्यः । सोमः॑ । इ॒न्द्र॒ । म॒मत्तु॑ । यः । सू॒यते॑ । पार्थि॑वेषु ।
   म॒मत्तु॑ । येन॑ । वरि॑वः । च॒कर्थ॑ । म॒मत्तु॑ । येन॑ । नि॒ऽरि॒णासि॑ । शत्रू॑न् ॥

   ममत्तु । त्वा । दिव्यः । सोमः । इन्द्र । ममत्तु । यः । सूयते । पार्थिवेषु ।
   ममत्तु । येन । वरिवः । चकर्थ । ममत्तु । येन । निऽरिणासि । शत्रून् ॥

   mamáttu ǀ tvā ǀ divyáḥ ǀ sómaḥ ǀ indra ǀ mamáttu ǀ yáḥ ǀ sūyáte ǀ pā́rthiveṣu ǀ
   mamáttu ǀ yéna ǀ várivaḥ ǀ cakártha ǀ mamáttu ǀ yéna ǀ ni-riṇā́si ǀ śátrūn ǁ

   mamattu ǀ tvā ǀ divyaḥ ǀ somaḥ ǀ indra ǀ mamattu ǀ yaḥ ǀ sūyate ǀ pārthiveṣu ǀ
   mamattu ǀ yena ǀ varivaḥ ǀ cakartha ǀ mamattu ǀ yena ǀ ni-riṇāsi ǀ śatrūn ǁ

   10.116.3 Aṣṭaka 8.6.20.3Anuvāka 10.10.32Interpretations

4. Ṛk 4

   आ द्वि॒बर्हा॑ अमि॒नो या॒त्विंद्रो॒ वृषा॒ हरि॑भ्यां॒ परि॑षिक्त॒मंधः॑ ।
   गव्या सु॒तस्य॒ प्रभृ॑तस्य॒ मध्वः॑ स॒त्रा खेदा॑मरुश॒हा वृ॑षस्व ॥

   आ द्विबर्हा अमिनो यात्व् इन्द्रो वृषा हरिभ्याम् परिषिक्तम् अन्धः |
   गव्य् आ सुतस्य प्रभृतस्य मध्वः सत्रा खेदाम् अरुशहा वृषस्व ||

   ā́ dvibárhā aminó yātvíndro vṛ́ṣā háribhyām páriṣiktamándhaḥ ǀ
   gávyā́ sutásya prábhṛtasya mádhvaḥ satrā́ khédāmaruśahā́ vṛṣasva ǁ

   ā dvibarhā amino yātv indro vṛṣā haribhyām pariṣiktam andhaḥ |
   gavy ā sutasya prabhṛtasya madhvaḥ satrā khedām aruśahā vṛṣasva ||

   आ । द्वि॒ऽबर्हाः॑ । अ॒मि॒नः । या॒तु॒ । इन्द्रः॑ । वृषा॑ । हरि॑ऽभ्याम् । परि॑ऽसिक्तम् । अन्धः॑ ।
   गवि॑ । आ । सु॒तस्य॑ । प्रऽभृ॑तस्य । मध्वः॑ । स॒त्रा । खेदा॑म् । अ॒रु॒श॒ऽहा । आ । वृ॒ष॒स्व॒ ॥

   आ । द्विऽबर्हाः । अमिनः । यातु । इन्द्रः । वृषा । हरिऽभ्याम् । परिऽसिक्तम् । अन्धः ।
   गवि । आ । सुतस्य । प्रऽभृतस्य । मध्वः । सत्रा । खेदाम् । अरुशऽहा । आ । वृषस्व ॥

   ā́ ǀ dvi-bárhāḥ ǀ amináḥ ǀ yātu ǀ índraḥ ǀ vṛ́ṣā ǀ hári-bhyām ǀ pári-siktam ǀ ándhaḥ ǀ
   gávi ǀ ā́ ǀ sutásya ǀ prá-bhṛtasya ǀ mádhvaḥ ǀ satrā́ ǀ khédām ǀ aruśa-hā́ ǀ ā́ ǀ vṛṣasva ǁ

   ā ǀ dvi-barhāḥ ǀ aminaḥ ǀ yātu ǀ indraḥ ǀ vṛṣā ǀ hari-bhyām ǀ pari-siktam ǀ andhaḥ ǀ
   gavi ǀ ā ǀ sutasya ǀ pra-bhṛtasya ǀ madhvaḥ ǀ satrā ǀ khedām ǀ aruśa-hā ǀ ā ǀ vṛṣasva ǁ

   10.116.4 Aṣṭaka 8.6.20.4Anuvāka 10.10.33Interpretations

5. Ṛk 5

   नि ति॒ग्मानि॑ भ्रा॒शय॒न्भ्राश्या॒न्यव॑ स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒जूनां॑ ।
   उ॒ग्राय॑ ते॒ सहो॒ बलं॑ ददामि प्र॒तीत्या॒ शत्रू॑न्विग॒देषु॑ वृश्च ॥

   नि तिग्मानि भ्राशयन् भ्राश्यान्य् अव स्थिरा तनुहि यातुजूनाम् |
   उग्राय ते सहो बलं ददामि प्रतीत्या शत्रून् विगदेषु वृश्च ||

   ní tigmā́ni bhrāśáyanbhrā́śyānyáva sthirā́ tanuhi yātujū́nām ǀ
   ugrā́ya te sáho bálam dadāmi pratī́tyā śátrūnvigadéṣu vṛśca ǁ

   ni tigmāni bhrāśayan bhrāśyāny ava sthirā tanuhi yātujūnām |
   ugrāya te saho balaṃ dadāmi pratītyā śatrūn vigadeṣu vṛśca ||

   नि । ति॒ग्मानि॑ । भ्रा॒शय॑न् । भ्राश्या॑नि । अव॑ । स्थि॒रा । त॒नु॒हि॒ । या॒तु॒ऽजूना॑म् ।
   उ॒ग्राय॑ । ते॒ । सहः॑ । बल॑म् । द॒दा॒मि॒ । प्र॒ति॒ऽइत्य॑ । शत्रू॑न् । वि॒ऽग॒देषु॑ । वृ॒श्च॒ ॥

   नि । तिग्मानि । भ्राशयन् । भ्राश्यानि । अव । स्थिरा । तनुहि । यातुऽजूनाम् ।
   उग्राय । ते । सहः । बलम् । ददामि । प्रतिऽइत्य । शत्रून् । विऽगदेषु । वृश्च ॥

   ní ǀ tigmā́ni ǀ bhrāśáyan ǀ bhrā́śyāni ǀ áva ǀ sthirā́ ǀ tanuhi ǀ yātu-jū́nām ǀ
   ugrā́ya ǀ te ǀ sáhaḥ ǀ bálam ǀ dadāmi ǀ prati-ítya ǀ śátrūn ǀ vi-gadéṣu ǀ vṛśca ǁ

   ni ǀ tigmāni ǀ bhrāśayan ǀ bhrāśyāni ǀ ava ǀ sthirā ǀ tanuhi ǀ yātu-jūnām ǀ
   ugrāya ǀ te ǀ sahaḥ ǀ balam ǀ dadāmi ǀ prati-itya ǀ śatrūn ǀ vi-gadeṣu ǀ vṛśca ǁ

   10.116.5 Aṣṭaka 8.6.20.5Anuvāka 10.10.34Interpretations

6. Ṛk 6

   व्य१॒॑र्य इं॑द्र तनुहि॒ श्रवां॒स्योजः॑ स्थि॒रेव॒ धन्व॑नो॒ऽभिमा॑तीः ।
   अ॒स्म॒द्र्य॑ग्वावृधा॒नः सहो॑भि॒रनि॑भृष्टस्त॒न्वं॑ वावृधस्व ॥

   व्य् अर्य इन्द्र तनुहि श्रवांस्य् ओज स्थिरेव धन्वनो ऽभिमातीः |
   अस्मद्र्यग् वावृधानः सहोभिर् अनिभृष्टस् तन्वं वावृधस्व ||

   vyáryá indra tanuhi śrávāṃsyójaḥ sthiréva dhánvano’bhímātīḥ ǀ
   asmadryágvāvṛdhānáḥ sáhobhiránibhṛṣṭastanvám vāvṛdhasva ǁ

   vy arya indra tanuhi śravāṃsy oja sthireva dhanvano 'bhimātīḥ |
   asmadryag vāvṛdhānaḥ sahobhir anibhṛṣṭas tanvaṃ vāvṛdhasva ||

   वि । अ॒र्यः । इ॒न्द्र॒ । त॒नु॒हि॒ । श्रवां॑सि । ओजः॑ । स्थि॒राऽइ॑व । धन्व॑नः । अ॒भिऽमा॑तीः ।
   अ॒स्म॒द्र्य॑क् । व॒वृ॒धा॒नः । सहः॑ऽभिः । अनि॑ऽभृष्टः । त॒न्व॑म् । व॒वृ॒ध॒स्व॒ ॥

   वि । अर्यः । इन्द्र । तनुहि । श्रवांसि । ओजः । स्थिराऽइव । धन्वनः । अभिऽमातीः ।
   अस्मद्र्यक् । ववृधानः । सहःऽभिः । अनिऽभृष्टः । तन्वम् । ववृधस्व ॥

   ví ǀ aryáḥ ǀ indra ǀ tanuhi ǀ śrávāṃsi ǀ ójaḥ ǀ sthirā́-iva ǀ dhánvanaḥ ǀ abhí-mātīḥ ǀ
   asmadryák ǀ vavṛdhānáḥ ǀ sáhaḥ-bhiḥ ǀ áni-bhṛṣṭaḥ ǀ tanvám ǀ vavṛdhasva ǁ

   vi ǀ aryaḥ ǀ indra ǀ tanuhi ǀ śravāṃsi ǀ ojaḥ ǀ sthirā-iva ǀ dhanvanaḥ ǀ abhi-mātīḥ ǀ
   asmadryak ǀ vavṛdhānaḥ ǀ sahaḥ-bhiḥ ǀ ani-bhṛṣṭaḥ ǀ tanvam ǀ vavṛdhasva ǁ

   10.116.6 Aṣṭaka 8.6.21.1Anuvāka 10.10.35Interpretations

7. Ṛk 7

   इ॒दं ह॒विर्म॑घवं॒तुभ्यं॑ रा॒तं प्रति॑ सम्रा॒ळहृ॑णानो गृभाय ।
   तुभ्यं॑ सु॒तो म॑घवं॒तुभ्यं॑ प॒क्वो॒३॒॑ऽद्धीं॑द्र॒ पिब॑ च॒ प्रस्थि॑तस्य ॥

   इदं हविर् मघवन् तुभ्यं रातम् प्रति सम्राऌ अहृणानो गृभाय |
   तुभ्यं सुतो मघवन् तुभ्यम् पक्वो ऽद्धीन्द्र पिब च प्रस्थितस्य ||

   idám havírmaghavantúbhyam rātám práti samrāḷáhṛṇāno gṛbhāya ǀ
   túbhyam sutó maghavantúbhyam pakvó’ddhī́ndra píba ca prásthitasya ǁ

   idaṃ havir maghavan tubhyaṃ rātam prati samrāḷ ahṛṇāno gṛbhāya |
   tubhyaṃ suto maghavan tubhyam pakvo 'ddhīndra piba ca prasthitasya ||

   इ॒दम् । ह॒विः । म॒घ॒ऽव॒न् । तुभ्य॑म् । रा॒तम् । प्रति॑ । स॒म्ऽरा॒ट् । अहृ॑णानः । गृ॒भा॒य॒ ।
   तुभ्य॑म् । सु॒तः । म॒घ॒ऽव॒न् । तुभ्य॑म् । प॒क्वः॑ । अ॒द्धि । इ॒न्द्र॒ । पिब॑ । च॒ । प्रऽस्थि॑तस्य ॥

   इदम् । हविः । मघऽवन् । तुभ्यम् । रातम् । प्रति । सम्ऽराट् । अहृणानः । गृभाय ।
   तुभ्यम् । सुतः । मघऽवन् । तुभ्यम् । पक्वः । अद्धि । इन्द्र । पिब । च । प्रऽस्थितस्य ॥

   idám ǀ havíḥ ǀ magha-van ǀ túbhyam ǀ rātám ǀ práti ǀ sam-rāṭ ǀ áhṛṇānaḥ ǀ gṛbhāya ǀ
   túbhyam ǀ sutáḥ ǀ magha-van ǀ túbhyam ǀ pakváḥ ǀ addhí ǀ indra ǀ píba ǀ ca ǀ prá-sthitasya ǁ

   idam ǀ haviḥ ǀ magha-van ǀ tubhyam ǀ rātam ǀ prati ǀ sam-rāṭ ǀ ahṛṇānaḥ ǀ gṛbhāya ǀ
   tubhyam ǀ sutaḥ ǀ magha-van ǀ tubhyam ǀ pakvaḥ ǀ addhi ǀ indra ǀ piba ǀ ca ǀ pra-sthitasya ǁ

   10.116.7 Aṣṭaka 8.6.21.2Anuvāka 10.10.36Interpretations

8. Ṛk 8

   अ॒द्धीदिं॑द्र॒ प्रस्थि॑ते॒मा ह॒वींषि॒ चनो॑ दधिष्व पच॒तोत सोमं॑ ।
   प्रय॑स्वंतः॒ प्रति॑ हर्यामसि त्वा स॒त्याः सं॑तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः॑ ॥

   अद्धीद् इन्द्र प्रस्थितेमा हवींषि चनो दधिष्व पचतोत सोमम् |
   प्रयस्वन्तः प्रति हर्यामसि त्वा सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः ||

   addhī́dindra prásthitemā́ havī́ṃṣi cáno dadhiṣva pacatótá sómam ǀ
   práyasvantaḥ práti haryāmasi tvā satyā́ḥ santu yájamānasya kā́māḥ ǁ

   addhīd indra prasthitemā havīṃṣi cano dadhiṣva pacatota somam |
   prayasvantaḥ prati haryāmasi tvā satyāḥ santu yajamānasya kāmāḥ ||

   अ॒द्धि । इत् । इ॒न्द्र॒ । प्रऽस्थि॑ता । इ॒मा । ह॒वींषि॑ । चनः॑ । द॒धि॒ष्व॒ । प॒च॒ता । उ॒त । सोम॑म् ।
   प्रय॑स्वन्तः । प्रति॑ । ह॒र्या॒म॒सि॒ । त्वा॒ । स॒त्याः । स॒न्तु॒ । यज॑मानस्य । कामाः॑ ॥

   अद्धि । इत् । इन्द्र । प्रऽस्थिता । इमा । हवींषि । चनः । दधिष्व । पचता । उत । सोमम् ।
   प्रयस्वन्तः । प्रति । हर्यामसि । त्वा । सत्याः । सन्तु । यजमानस्य । कामाः ॥

   addhí ǀ ít ǀ indra ǀ prá-sthitā ǀ imā́ ǀ havī́ṃṣi ǀ cánaḥ ǀ dadhiṣva ǀ pacatā́ ǀ utá ǀ sómam ǀ
   práyasvantaḥ ǀ práti ǀ haryāmasi ǀ tvā ǀ satyā́ḥ ǀ santu ǀ yájamānasya ǀ kā́māḥ ǁ

   addhi ǀ it ǀ indra ǀ pra-sthitā ǀ imā ǀ havīṃṣi ǀ canaḥ ǀ dadhiṣva ǀ pacatā ǀ uta ǀ somam ǀ
   prayasvantaḥ ǀ prati ǀ haryāmasi ǀ tvā ǀ satyāḥ ǀ santu ǀ yajamānasya ǀ kāmāḥ ǁ

   10.116.8 Aṣṭaka 8.6.21.3Anuvāka 10.10.37Interpretations

9. Ṛk 9

   प्रेंद्रा॒ग्निभ्यां॑ सुवच॒स्यामि॑यर्मि॒ सिंधा॑विव॒ प्रेर॑यं॒ नाव॑म॒र्कैः ।
   अया॑ इव॒ परि॑ चरंति दे॒वा ये अ॒स्मभ्यं॑ धन॒दा उ॒द्भिद॑श्च ॥

   प्रेन्द्राग्निभ्यां सुवचस्याम् इयर्मि सिन्धाव् इव प्रेरयं नावम् अर्कैः |
   अया इव परि चरन्ति देवा ये अस्मभ्यं धनदा उद्भिदश् च ||

   préndrāgníbhyām suvacasyā́miyarmi síndhāviva prérayam nā́vamarkáiḥ ǀ
   áyā iva pári caranti devā́ yé asmábhyam dhanadā́ udbhídaśca ǁ

   prendrāgnibhyāṃ suvacasyām iyarmi sindhāv iva prerayaṃ nāvam arkaiḥ |
   ayā iva pari caranti devā ye asmabhyaṃ dhanadā udbhidaś ca ||

   प्र । इ॒न्द्रा॒ग्निऽभ्या॑म् । सु॒ऽव॒च॒स्याम् । इ॒य॒र्मि॒ । सिन्धौ॑ऽइव । प्र । ई॒र॒य॒म् । नाव॑म् । अ॒र्कैः ।
   अयाः॑ऽइव । परि॑ । च॒र॒न्ति॒ । दे॒वाः । ये । अ॒स्मभ्य॑म् । ध॒न॒ऽदाः । उ॒त्ऽभिदः॑ । च॒ ॥

   प्र । इन्द्राग्निऽभ्याम् । सुऽवचस्याम् । इयर्मि । सिन्धौऽइव । प्र । ईरयम् । नावम् । अर्कैः ।
   अयाःऽइव । परि । चरन्ति । देवाः । ये । अस्मभ्यम् । धनऽदाः । उत्ऽभिदः । च ॥

   prá ǀ indrāgní-bhyām ǀ su-vacasyā́m ǀ iyarmi ǀ síndhau-iva ǀ prá ǀ īrayam ǀ nā́vam ǀ arkáiḥ ǀ
   áyāḥ-iva ǀ pári ǀ caranti ǀ devā́ḥ ǀ yé ǀ asmábhyam ǀ dhana-dā́ḥ ǀ ut-bhídaḥ ǀ ca ǁ

   pra ǀ indrāgni-bhyām ǀ su-vacasyām ǀ iyarmi ǀ sindhau-iva ǀ pra ǀ īrayam ǀ nāvam ǀ arkaiḥ ǀ
   ayāḥ-iva ǀ pari ǀ caranti ǀ devāḥ ǀ ye ǀ asmabhyam ǀ dhana-dāḥ ǀ ut-bhidaḥ ǀ ca ǁ

   10.116.9 Aṣṭaka 8.6.21.4Anuvāka 10.10.38Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.