Ṛgveda · Maṇḍala 10

Sūkta 145

Upaniṣatsapatnībādhanam · Indrāṇī · 6 ṛks

Link
Devatā देवता
Upaniṣatsapatnībādhanam
Ṛṣi ऋषि
Indrāṇī
Chandas छन्दस्
Anuṣṭubh, Paṅkti
Metres by ṛk

1st set of styles nicṛdanuṣṭup (1, 5); anuṣṭup (2, 4); svarāḍārcyanuṣṭup (3); nicṛtpaṅkti (6)

2nd set of styles anuṣṭubh (1-5); paṅkti (6)

  1. Ṛk 1

    इ॒मां ख॑ना॒म्योष॑धिं वी॒रुधं॒ बल॑वत्तमां ।
    यया॑ स॒पत्नीं॒ बाध॑ते॒ यया॑ संविं॒दते॒ पतिं॑ ॥

    इमां खनाम्य् ओषधिं वीरुधम् बलवत्तमाम् |
    यया सपत्नीम् बाधते यया संविन्दते पतिम् ||

    imā́m khanāmyóṣadhim vīrúdham bálavattamām ǀ
    yáyā sapátnīm bā́dhate yáyā saṃvindáte pátim ǁ

    imāṃ khanāmy oṣadhiṃ vīrudham balavattamām |
    yayā sapatnīm bādhate yayā saṃvindate patim ||

    इ॒माम् । ख॒ना॒मि॒ । ओष॑धिम् । वी॒रुध॑म् । बल॑वत्ऽतमाम् ।
    यया॑ । स॒ऽपत्नी॑म् । बाध॑ते । यया॑ । स॒म्ऽवि॒न्दते॑ । पति॑म् ॥

    इमाम् । खनामि । ओषधिम् । वीरुधम् । बलवत्ऽतमाम् ।
    यया । सऽपत्नीम् । बाधते । यया । सम्ऽविन्दते । पतिम् ॥

    imā́m ǀ khanāmi ǀ óṣadhim ǀ vīrúdham ǀ bálavat-tamām ǀ
    yáyā ǀ sa-pátnīm ǀ bā́dhate ǀ yáyā ǀ sam-vindáte ǀ pátim ǁ

    imām ǀ khanāmi ǀ oṣadhim ǀ vīrudham ǀ balavat-tamām ǀ
    yayā ǀ sa-patnīm ǀ bādhate ǀ yayā ǀ sam-vindate ǀ patim ǁ

    10.145.1 Aṣṭaka 8.8.3.1Anuvāka 10.11.108

  2. Ṛk 2

    उत्ता॑नपर्णे॒ सुभ॑गे॒ देव॑जूते॒ सह॑स्वति ।
    स॒पत्नीं॑ मे॒ परा॑ धम॒ पतिं॑ मे॒ केव॑लं कुरु ॥

    उत्तानपर्णे सुभगे देवजूते सहस्वति |
    सपत्नीम् मे परा धम पतिम् मे केवलं कुरु ||

    úttānaparṇe súbhage dévajūte sáhasvati ǀ
    sapátnīm me párā dhama pátim me kévalam kuru ǁ

    uttānaparṇe subhage devajūte sahasvati |
    sapatnīm me parā dhama patim me kevalaṃ kuru ||

    उत्ता॑नऽपर्णे । सुऽभ॑गे । देव॑ऽजूते । सह॑स्वति ।
    स॒ऽपत्नी॑म् । मे॒ । परा॑ । ध॒म॒ । पति॑म् । मे॒ । केव॑लम् । कु॒रु॒ ॥

    उत्तानऽपर्णे । सुऽभगे । देवऽजूते । सहस्वति ।
    सऽपत्नीम् । मे । परा । धम । पतिम् । मे । केवलम् । कुरु ॥

    úttāna-parṇe ǀ sú-bhage ǀ déva-jūte ǀ sáhasvati ǀ
    sa-pátnīm ǀ me ǀ párā ǀ dhama ǀ pátim ǀ me ǀ kévalam ǀ kuru ǁ

    uttāna-parṇe ǀ su-bhage ǀ deva-jūte ǀ sahasvati ǀ
    sa-patnīm ǀ me ǀ parā ǀ dhama ǀ patim ǀ me ǀ kevalam ǀ kuru ǁ

    10.145.2 Aṣṭaka 8.8.3.2Anuvāka 10.11.109

  3. Ṛk 3

    उत्त॑रा॒हमु॑त्तर॒ उत्त॒रेदुत्त॑राभ्यः ।
    अथा॑ स॒पत्नी॒ या ममाध॑रा॒ साध॑राभ्यः ॥

    उत्तराहम् उत्तर उत्तरेद् उत्तराभ्यः |
    अथा सपत्नी या ममाधरा साधराभ्यः ||

    úttarāhámuttara úttarédúttarābhyaḥ ǀ
    áthā sapátnī yā́ mámā́dharā sā́dharābhyaḥ ǁ

    uttarāham uttara uttared uttarābhyaḥ |
    athā sapatnī yā mamādharā sādharābhyaḥ ||

    उत्ऽत॑रा । अ॒हम् । उ॒त्ऽत॒रे॒ । उत्ऽत॑रा । इत् । उत्ऽत॑राभ्यः ।
    अथ॑ । स॒ऽपत्नी॑ । या । मम॑ । अध॑रा । सा । अध॑राभ्यः ॥

    उत्ऽतरा । अहम् । उत्ऽतरे । उत्ऽतरा । इत् । उत्ऽतराभ्यः ।
    अथ । सऽपत्नी । या । मम । अधरा । सा । अधराभ्यः ॥

    út-tarā ǀ ahám ǀ ut-tare ǀ út-tarā ǀ ít ǀ út-tarābhyaḥ ǀ
    átha ǀ sa-pátnī ǀ yā́ ǀ máma ǀ ádharā ǀ sā́ ǀ ádharābhyaḥ ǁ

    ut-tarā ǀ aham ǀ ut-tare ǀ ut-tarā ǀ it ǀ ut-tarābhyaḥ ǀ
    atha ǀ sa-patnī ǀ yā ǀ mama ǀ adharā ǀ sā ǀ adharābhyaḥ ǁ

    10.145.3 Aṣṭaka 8.8.3.3Anuvāka 10.11.110

  4. Ṛk 4

    न॒ह्य॑स्या॒ नाम॑ गृ॒भ्णामि॒ नो अ॒स्मिन्र॑मते॒ जने॑ ।
    परा॑मे॒व प॑रा॒वतं॑ स॒पत्नीं॑ गमयामसि ॥

    नह्य् अस्या नाम गृभ्णामि नो अस्मिन् रमते जने |
    पराम् एव परावतं सपत्नीं गमयामसि ||

    nahyásyā nā́ma gṛbhṇā́mi nó asmínramate jáne ǀ
    párāmevá parāvátam sapátnīm gamayāmasi ǁ

    nahy asyā nāma gṛbhṇāmi no asmin ramate jane |
    parām eva parāvataṃ sapatnīṃ gamayāmasi ||

    न॒हि । अ॒स्याः॒ । नाम॑ । गृ॒भ्णामि॑ । नो इति॑ । अ॒स्मिन् । र॒म॒ते॒ । जने॑ ।
    परा॑म् । ए॒व । प॒रा॒ऽवत॑म् । स॒ऽपत्नी॑म् । ग॒म॒या॒म॒सि॒ ॥

    नहि । अस्याः । नाम । गृभ्णामि । नो इति । अस्मिन् । रमते । जने ।
    पराम् । एव । पराऽवतम् । सऽपत्नीम् । गमयामसि ॥

    nahí ǀ asyāḥ ǀ nā́ma ǀ gṛbhṇā́mi ǀ nó íti ǀ asmín ǀ ramate ǀ jáne ǀ
    párām ǀ evá ǀ parā-vátam ǀ sa-pátnīm ǀ gamayāmasi ǁ

    nahi ǀ asyāḥ ǀ nāma ǀ gṛbhṇāmi ǀ no iti ǀ asmin ǀ ramate ǀ jane ǀ
    parām ǀ eva ǀ parā-vatam ǀ sa-patnīm ǀ gamayāmasi ǁ

    10.145.4 Aṣṭaka 8.8.3.4Anuvāka 10.11.111

  5. Ṛk 5

    अ॒हम॑स्मि॒ सह॑मा॒नाथ॒ त्वम॑सि सास॒हिः ।
    उ॒भे सह॑स्वती भू॒त्वी स॒पत्नीं॑ मे सहावहै ॥

    अहम् अस्मि सहमानाथ त्वम् असि सासहिः |
    उभे सहस्वती भूत्वी सपत्नीम् मे सहावहै ||

    ahámasmi sáhamānā́tha tvámasi sāsahíḥ ǀ
    ubhé sáhasvatī bhūtvī́ sapátnīm me sahāvahai ǁ

    aham asmi sahamānātha tvam asi sāsahiḥ |
    ubhe sahasvatī bhūtvī sapatnīm me sahāvahai ||

    अ॒हम् । अ॒स्मि॒ । सह॑माना । अथ॑ । त्वम् । अ॒सि॒ । स॒स॒हिः ।
    उ॒भे इति॑ । सह॑स्वती॒ इति॑ । भू॒त्वी । स॒ऽपत्नी॑म् । मे॒ । स॒हा॒व॒है॒ ॥

    अहम् । अस्मि । सहमाना । अथ । त्वम् । असि । ससहिः ।
    उभे इति । सहस्वती इति । भूत्वी । सऽपत्नीम् । मे । सहावहै ॥

    ahám ǀ asmi ǀ sáhamānā ǀ átha ǀ tvám ǀ asi ǀ sasahíḥ ǀ
    ubhé íti ǀ sáhasvatī íti ǀ bhūtvī́ ǀ sa-pátnīm ǀ me ǀ sahāvahai ǁ

    aham ǀ asmi ǀ sahamānā ǀ atha ǀ tvam ǀ asi ǀ sasahiḥ ǀ
    ubhe iti ǀ sahasvatī iti ǀ bhūtvī ǀ sa-patnīm ǀ me ǀ sahāvahai ǁ

    10.145.5 Aṣṭaka 8.8.3.5Anuvāka 10.11.112

  6. Ṛk 6

    उप॑ तेऽधां॒ सह॑मानाम॒भि त्वा॑धां॒ सही॑यसा ।
    मामनु॒ प्र ते॒ मनो॑ व॒त्सं गौरि॑व धावतु प॒था वारि॑व धावतु ॥

    उप ते ऽधां सहमानाम् अभि त्वाधां सहीयसा |
    माम् अनु प्र ते मनो वत्सं गौर् इव धावतु पथा वार् इव धावतु ||

    úpa te’dhām sáhamānāmabhí tvādhām sáhīyasā ǀ
    mā́mánu prá te máno vatsám gáuriva dhāvatu pathā́ vā́riva dhāvatu ǁ

    upa te 'dhāṃ sahamānām abhi tvādhāṃ sahīyasā |
    mām anu pra te mano vatsaṃ gaur iva dhāvatu pathā vār iva dhāvatu ||

    उप॑ । ते॒ । अ॒धा॒म् । सह॑मानाम् । अ॒भि । त्वा॒ । अ॒धा॒म् । सही॑यसा ।
    माम् । अनु॑ । प्र । ते॒ । मनः॑ । व॒त्सम् । गौःऽइ॑व । धा॒व॒तु॒ । प॒था । वाःऽइ॑व । धा॒व॒तु॒ ॥

    उप । ते । अधाम् । सहमानाम् । अभि । त्वा । अधाम् । सहीयसा ।
    माम् । अनु । प्र । ते । मनः । वत्सम् । गौःऽइव । धावतु । पथा । वाःऽइव । धावतु ॥

    úpa ǀ te ǀ adhām ǀ sáhamānām ǀ abhí ǀ tvā ǀ adhām ǀ sáhīyasā ǀ
    mā́m ǀ ánu ǀ prá ǀ te ǀ mánaḥ ǀ vatsám ǀ gáuḥ-iva ǀ dhāvatu ǀ pathā́ ǀ vā́ḥ-iva ǀ dhāvatu ǁ

    upa ǀ te ǀ adhām ǀ sahamānām ǀ abhi ǀ tvā ǀ adhām ǀ sahīyasā ǀ
    mām ǀ anu ǀ pra ǀ te ǀ manaḥ ǀ vatsam ǀ gauḥ-iva ǀ dhāvatu ǀ pathā ǀ vāḥ-iva ǀ dhāvatu ǁ

    10.145.6 Aṣṭaka 8.8.3.6Anuvāka 10.11.113

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 10.145 · Upaniṣatsapatnībādhanam

Interpretations

Ralph T. H. Griffith

Ṛk 1

FROM out the earth I dig this plant, a herb of most effectual power, Wherewith one quells the rival wife and gains the husband for oneself.

Ṛk 2

Auspicious, with expanded leaves, sent by the Gods, victorious plant, Blow thou the rival wife away, and make my husband only mine.

Ṛk 3

Stronger am 1, O Stronger One, yea, mightier than the mightier; And she who is my rival wife is lower than the lowest dames.

Ṛk 4

Her very name I utter not: she takes no pleasure in this man. Far into distance most remote drive we the rival wife away.

Ṛk 5

I am the conqueror, and thou, thou also act victorious: As victory attends us both we will subdue my fellow-wife.