Devatā देवता

Yama

Ṛṣi ऋषि

Kumāra Yāmāyana

Chandas छन्दस्

Anuṣṭubh

1. Ṛk 1

   यस्मि॑न्वृ॒क्षे सु॑पला॒शे दे॒वैः सं॒पिब॑ते य॒मः ।
   अत्रा॑ नो वि॒श्पतिः॑ पि॒ता पु॑रा॒णाँ अनु॑ वेनति ॥

   यस्मिन् वृक्षे सुपलाशे देवैः सम्पिबते यमः |
   अत्रा नो विश्पतिः पिता पुराणां अनु वेनति ||

   yásminvṛkṣé supalāśé deváiḥ sampíbate yamáḥ ǀ
   átrā no viśpátiḥ pitā́ purāṇā́m̐ ánu venati ǁ

   yasmin vṛkṣe supalāśe devaiḥ sampibate yamaḥ |
   atrā no viśpatiḥ pitā purāṇāṃ anu venati ||

   यस्मि॑न् । वृ॒क्षे । सु॒ऽप॒ला॒शे । दे॒वैः । स॒म्ऽपिब॑ते । य॒मः ।
   अत्र॑ । नः॒ । वि॒श्पतिः॑ । पि॒ता । पु॒रा॒णान् । अनु॑ । वे॒न॒ति॒ ॥

   यस्मिन् । वृक्षे । सुऽपलाशे । देवैः । सम्ऽपिबते । यमः ।
   अत्र । नः । विश्पतिः । पिता । पुराणान् । अनु । वेनति ॥

   yásmin ǀ vṛkṣé ǀ su-palāśé ǀ deváiḥ ǀ sam-píbate ǀ yamáḥ ǀ
   átra ǀ naḥ ǀ viśpátiḥ ǀ pitā́ ǀ purāṇā́n ǀ ánu ǀ venati ǁ

   yasmin ǀ vṛkṣe ǀ su-palāśe ǀ devaiḥ ǀ sam-pibate ǀ yamaḥ ǀ
   atra ǀ naḥ ǀ viśpatiḥ ǀ pitā ǀ purāṇān ǀ anu ǀ venati ǁ

   10.135.1 Aṣṭaka 8.7.23.1Anuvāka 10.11.43Interpretations

2. Ṛk 2

   पु॒रा॒णाँ अ॑नु॒वेनं॑तं॒ चरं॑तं पा॒पया॑मु॒या ।
   अ॒सू॒यन्न॒भ्य॑चाकशं॒ तस्मा॑ अस्पृहयं॒ पुनः॑ ॥

   पुराणां अनुवेनन्तं चरन्तम् पापयामुया |
   असूयन्न् अभ्य् अचाकशं तस्मा अस्पृहयम् पुनः ||

   purāṇā́m̐ anuvénantam cárantam pāpáyāmuyā́ ǀ
   asūyánnabhyácākaśam tásmā aspṛhayam púnaḥ ǁ

   purāṇāṃ anuvenantaṃ carantam pāpayāmuyā |
   asūyann abhy acākaśaṃ tasmā aspṛhayam punaḥ ||

   पु॒रा॒णान् । अ॒नु॒ऽवेन॑न्तम् । चर॑न्तम् । पा॒पया॑ । अ॒मु॒या ।
   अ॒सू॒यन् । अ॒भि । अ॒चा॒क॒श॒म् । तस्मै॑ । अ॒स्पृ॒ह॒य॒म् । पुन॒रिति॑ ॥

   पुराणान् । अनुऽवेनन्तम् । चरन्तम् । पापया । अमुया ।
   असूयन् । अभि । अचाकशम् । तस्मै । अस्पृहयम् । पुनरिति ॥

   purāṇā́n ǀ anu-vénantam ǀ cárantam ǀ pāpáyā ǀ amuyā́ ǀ
   asūyán ǀ abhí ǀ acākaśam ǀ tásmai ǀ aspṛhayam ǀ púnaríti ǁ

   purāṇān ǀ anu-venantam ǀ carantam ǀ pāpayā ǀ amuyā ǀ
   asūyan ǀ abhi ǀ acākaśam ǀ tasmai ǀ aspṛhayam ǀ punariti ǁ

   10.135.2 Aṣṭaka 8.7.23.2Anuvāka 10.11.44Interpretations

3. Ṛk 3

   यं कु॑मार॒ नवं॒ रथ॑मच॒क्रं मन॒साकृ॑णोः ।
   एके॑षं वि॒श्वतः॒ प्रांच॒मप॑श्य॒न्नधि॑ तिष्ठसि ॥

   यं कुमार नवं रथम् अचक्रम् मनसाकृणोः |
   एकेषं विश्वतः प्राञ्चम् अपश्यन्न् अधि तिष्ठसि ||

   yám kumāra návam ráthamacakrám mánasā́kṛṇoḥ ǀ
   ékeṣam viśvátaḥ prā́ñcamápaśyannádhi tiṣṭhasi ǁ

   yaṃ kumāra navaṃ ratham acakram manasākṛṇoḥ |
   ekeṣaṃ viśvataḥ prāñcam apaśyann adhi tiṣṭhasi ||

   यम् । कु॒मा॒र॒ । नव॑म् । रथ॑म् । अ॒च॒क्रम् । मन॑सा । अकृ॑णोः ।
   एक॑ऽईषम् । वि॒श्वतः॑ । प्राञ्च॑म् । अप॑श्यन् । अधि॑ । ति॒ष्ठ॒सि॒ ॥

   यम् । कुमार । नवम् । रथम् । अचक्रम् । मनसा । अकृणोः ।
   एकऽईषम् । विश्वतः । प्राञ्चम् । अपश्यन् । अधि । तिष्ठसि ॥

   yám ǀ kumāra ǀ návam ǀ rátham ǀ acakrám ǀ mánasā ǀ ákṛṇoḥ ǀ
   éka-īṣam ǀ viśvátaḥ ǀ prā́ñcam ǀ ápaśyan ǀ ádhi ǀ tiṣṭhasi ǁ

   yam ǀ kumāra ǀ navam ǀ ratham ǀ acakram ǀ manasā ǀ akṛṇoḥ ǀ
   eka-īṣam ǀ viśvataḥ ǀ prāñcam ǀ apaśyan ǀ adhi ǀ tiṣṭhasi ǁ

   10.135.3 Aṣṭaka 8.7.23.3Anuvāka 10.11.45Interpretations

4. Ṛk 4

   यं कु॑मार॒ प्राव॑र्तयो॒ रथं॒ विप्रे॑भ्य॒स्परि॑ ।
   तं सामानु॒ प्राव॑र्तत॒ समि॒तो ना॒व्याहि॑तं ॥

   यं कुमार प्रावर्तयो रथं विप्रेभ्यस् परि |
   तं सामानु प्रावर्तत सम् इतो नाव्य् आहितम् ||

   yám kumāra prā́vartayo rátham víprebhyaspári ǀ
   tám sā́mā́nu prā́vartata sámitó nāvyā́hitam ǁ

   yaṃ kumāra prāvartayo rathaṃ viprebhyas pari |
   taṃ sāmānu prāvartata sam ito nāvy āhitam ||

   यम् । कु॒मा॒र॒ । प्र । अव॑र्तयः । रथ॑म् । विप्रे॑भ्यः । परि॑ ।
   तम् । साम॑ । अनु॑ । प्र । अ॒व॒र्त॒त॒ । सम् । इ॒तः । ना॒वि । आऽहि॑तम् ॥

   यम् । कुमार । प्र । अवर्तयः । रथम् । विप्रेभ्यः । परि ।
   तम् । साम । अनु । प्र । अवर्तत । सम् । इतः । नावि । आऽहितम् ॥

   yám ǀ kumāra ǀ prá ǀ ávartayaḥ ǀ rátham ǀ víprebhyaḥ ǀ pári ǀ
   tám ǀ sā́ma ǀ ánu ǀ prá ǀ avartata ǀ sám ǀ itáḥ ǀ nāví ǀ ā́-hitam ǁ

   yam ǀ kumāra ǀ pra ǀ avartayaḥ ǀ ratham ǀ viprebhyaḥ ǀ pari ǀ
   tam ǀ sāma ǀ anu ǀ pra ǀ avartata ǀ sam ǀ itaḥ ǀ nāvi ǀ ā-hitam ǁ

   10.135.4 Aṣṭaka 8.7.23.4Anuvāka 10.11.46Interpretations

5. Ṛk 5

   कः कु॑मा॒रम॑जनय॒द्रथं॒ को निर॑वर्तयत् ।
   कः स्वि॒त्तद॒द्य नो॑ ब्रूयादनु॒देयी॒ यथाभ॑वत् ॥

   कः कुमारम् अजनयद् रथं को निर् अवर्तयत् |
   कः स्वित् तद् अद्य नो ब्रूयाद् अनुदेयी यथाभवत् ||

   káḥ kumārámajanayadrátham kó níravartayat ǀ
   káḥ svittádadyá no brūyādanudéyī yáthā́bhavat ǁ

   kaḥ kumāram ajanayad rathaṃ ko nir avartayat |
   kaḥ svit tad adya no brūyād anudeyī yathābhavat ||

   कः । कु॒मा॒रम् । अ॒ज॒न॒य॒त् । रथ॑म् । कः । निः । अ॒व॒र्त॒य॒त् ।
   कः । स्वि॒त् । तत् । अ॒द्य । नः॒ । ब्रू॒या॒त् । अ॒नु॒ऽदेयी॑ । यथा॑ । अभ॑वत् ॥

   कः । कुमारम् । अजनयत् । रथम् । कः । निः । अवर्तयत् ।
   कः । स्वित् । तत् । अद्य । नः । ब्रूयात् । अनुऽदेयी । यथा । अभवत् ॥

   káḥ ǀ kumārám ǀ ajanayat ǀ rátham ǀ káḥ ǀ níḥ ǀ avartayat ǀ
   káḥ ǀ svit ǀ tát ǀ adyá ǀ naḥ ǀ brūyāt ǀ anu-déyī ǀ yáthā ǀ ábhavat ǁ

   kaḥ ǀ kumāram ǀ ajanayat ǀ ratham ǀ kaḥ ǀ niḥ ǀ avartayat ǀ
   kaḥ ǀ svit ǀ tat ǀ adya ǀ naḥ ǀ brūyāt ǀ anu-deyī ǀ yathā ǀ abhavat ǁ

   10.135.5 Aṣṭaka 8.7.23.5Anuvāka 10.11.47Interpretations

6. Ṛk 6

   यथाभ॑वदनु॒देयी॒ ततो॒ अग्र॑मजायत ।
   पु॒रस्ता॑द्बु॒ध्न आत॑तः प॒श्चान्नि॒रय॑णं कृ॒तं ॥

   यथाभवद् अनुदेयी ततो अग्रम् अजायत |
   पुरस्ताद् बुध्न आततः पश्चान् निरयणं कृतम् ||

   yáthā́bhavadanudéyī táto ágramajāyata ǀ
   purástādbudhná ā́tataḥ paścā́nniráyaṇam kṛtám ǁ

   yathābhavad anudeyī tato agram ajāyata |
   purastād budhna ātataḥ paścān nirayaṇaṃ kṛtam ||

   यथा॑ । अभ॑वत् । अ॒नु॒ऽदेयी॑ । ततः॑ । अग्र॑म् । अ॒जा॒य॒त॒ ।
   पु॒रस्ता॑त् । बु॒ध्नः । आऽत॑तः । प॒श्चात् । निः॒ऽअय॑नम् । कृ॒तम् ॥

   यथा । अभवत् । अनुऽदेयी । ततः । अग्रम् । अजायत ।
   पुरस्तात् । बुध्नः । आऽततः । पश्चात् । निःऽअयनम् । कृतम् ॥

   yáthā ǀ ábhavat ǀ anu-déyī ǀ tátaḥ ǀ ágram ǀ ajāyata ǀ
   purástāt ǀ budhnáḥ ǀ ā́-tataḥ ǀ paścā́t ǀ niḥ-áyanam ǀ kṛtám ǁ

   yathā ǀ abhavat ǀ anu-deyī ǀ tataḥ ǀ agram ǀ ajāyata ǀ
   purastāt ǀ budhnaḥ ǀ ā-tataḥ ǀ paścāt ǀ niḥ-ayanam ǀ kṛtam ǁ

   10.135.6 Aṣṭaka 8.7.23.6Anuvāka 10.11.48Interpretations

7. Ṛk 7

   इ॒दं य॒मस्य॒ साद॑नं देवमा॒नं यदु॒च्यते॑ ।
   इ॒यम॑स्य धम्यते ना॒ळीर॒यं गी॒र्भिः परि॑ष्कृतः ॥

   इदं यमस्य सादनं देवमानं यद् उच्यते |
   इयम् अस्य धम्यते नाऌईर् अयं गीर्भिः परिष्कृतः ||

   idám yamásya sā́danam devamānám yáducyáte ǀ
   iyámasya dhamyate nāḷī́rayám gīrbhíḥ páriṣkṛtaḥ ǁ

   idaṃ yamasya sādanaṃ devamānaṃ yad ucyate |
   iyam asya dhamyate nāḷīr ayaṃ gīrbhiḥ pariṣkṛtaḥ ||

   इ॒दम् । य॒मस्य॑ । सद॑नम् । दे॒व॒ऽमा॒नम् । यत् । उ॒च्यते॑ ।
   इ॒यम् । अ॒स्य॒ । ध॒म्य॒ते॒ । ना॒ळीः । अ॒यम् । गीः॒ऽभिः । परि॑ऽकृतः ॥

   इदम् । यमस्य । सदनम् । देवऽमानम् । यत् । उच्यते ।
   इयम् । अस्य । धम्यते । नाळीः । अयम् । गीःऽभिः । परिऽकृतः ॥

   idám ǀ yamásya ǀ sádanam ǀ deva-mānám ǀ yát ǀ ucyáte ǀ
   iyám ǀ asya ǀ dhamyate ǀ nāḷī́ḥ ǀ ayám ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ pári-kṛtaḥ ǁ

   idam ǀ yamasya ǀ sadanam ǀ deva-mānam ǀ yat ǀ ucyate ǀ
   iyam ǀ asya ǀ dhamyate ǀ nāḷīḥ ǀ ayam ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ pari-kṛtaḥ ǁ

   10.135.7 Aṣṭaka 8.7.23.7Anuvāka 10.11.49Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.