Devatā देवता

Keśins [“long-Haired Ones” I.e. Agni, Sūrya, Vāyu]

Ṛṣi ऋषि

1: Jūti Vātaraśana (One Of Vātaraśana’s Seven Sons); 2: Vātajūti Vātaraśana (One Of Vātaraśana’s Seven Sons); 3: Viprajūta Vātaraśana (One Of Vātaraśana’s Seven Sons); 4: Vṛṣāṇaka Vātaraśana (One Of Vātaraśana’s Seven Sons); 5: Karikrata Vātaraśana (One Of Vātaraśana’s Seven Sons); 6: Etaśa Vātaraśana (One Of Vātaraśana’s Seven Sons); 7: Ṛśyaśṛṅga Vātaraśana (One Of Vātaraśana’s Seven Sons)

Chandas छन्दस्

Anuṣṭubh

1. Ṛk 1

   के॒श्य१॒॑ग्निं के॒शी वि॒षं के॒शी बि॑भर्ति॒ रोद॑सी ।
   के॒शी विश्वं॒ स्व॑र्दृ॒शे के॒शीदं ज्योति॑रुच्यते ॥

   केश्य् अग्निं केशी विषं केशी बिभर्ति रोदसी |
   केशी विश्वं स्वर् दृशे केशीदं ज्योतिर् उच्यते ||

   keśyágním keśī́ viṣám keśī́ bibharti ródasī ǀ
   keśī́ víśvam svárdṛśé keśī́dám jyótirucyate ǁ

   keśy agniṃ keśī viṣaṃ keśī bibharti rodasī |
   keśī viśvaṃ svar dṛśe keśīdaṃ jyotir ucyate ||

   के॒शी । अ॒ग्निम् । के॒शी । वि॒षम् । के॒शी । बि॒भ॒र्ति॒ । रोद॑सी॒ इति॑ ।
   के॒शी । विश्व॑म् । स्वः॑ । दृ॒शे । के॒शी । इ॒दम् । ज्योतिः॑ । उ॒च्य॒ते॒ ॥

   केशी । अग्निम् । केशी । विषम् । केशी । बिभर्ति । रोदसी इति ।
   केशी । विश्वम् । स्वः । दृशे । केशी । इदम् । ज्योतिः । उच्यते ॥

   keśī́ ǀ agním ǀ keśī́ ǀ viṣám ǀ keśī́ ǀ bibharti ǀ ródasī íti ǀ
   keśī́ ǀ víśvam ǀ sváḥ ǀ dṛśé ǀ keśī́ ǀ idám ǀ jyótiḥ ǀ ucyate ǁ

   keśī ǀ agnim ǀ keśī ǀ viṣam ǀ keśī ǀ bibharti ǀ rodasī iti ǀ
   keśī ǀ viśvam ǀ svaḥ ǀ dṛśe ǀ keśī ǀ idam ǀ jyotiḥ ǀ ucyate ǁ

   10.136.1 Aṣṭaka 8.7.24.1Anuvāka 10.11.50Interpretations

2. Ṛk 2

   मुन॑यो॒ वात॑रशनाः पि॒शंगा॑ वसते॒ मला॑ ।
   वात॒स्यानु॒ ध्राजिं॑ यंति॒ यद्दे॒वासो॒ अवि॑क्षत ॥

   मुनयो वातरशनाः पिशङ्गा वसते मला |
   वातस्यानु ध्राजिं यन्ति यद् देवासो अविक्षत ||

   múnayo vā́taraśanāḥ piśáṅgā vasate málā ǀ
   vā́tasyā́nu dhrā́jim yanti yáddevā́so ávikṣata ǁ

   munayo vātaraśanāḥ piśaṅgā vasate malā |
   vātasyānu dhrājiṃ yanti yad devāso avikṣata ||

   मुन॑यः । वात॑ऽरशनाः । पि॒शङ्गा॑ । व॒स॒ते॒ । मला॑ ।
   वात॑स्य । अनु॑ । ध्राजि॑म् । य॒न्ति॒ । यत् । दे॒वासः॑ । अवि॑क्षत ॥

   मुनयः । वातऽरशनाः । पिशङ्गा । वसते । मला ।
   वातस्य । अनु । ध्राजिम् । यन्ति । यत् । देवासः । अविक्षत ॥

   múnayaḥ ǀ vā́ta-raśanāḥ ǀ piśáṅgā ǀ vasate ǀ málā ǀ
   vā́tasya ǀ ánu ǀ dhrā́jim ǀ yanti ǀ yát ǀ devā́saḥ ǀ ávikṣata ǁ

   munayaḥ ǀ vāta-raśanāḥ ǀ piśaṅgā ǀ vasate ǀ malā ǀ
   vātasya ǀ anu ǀ dhrājim ǀ yanti ǀ yat ǀ devāsaḥ ǀ avikṣata ǁ

   10.136.2 Aṣṭaka 8.7.24.2Anuvāka 10.11.51Interpretations

3. Ṛk 3

   उन्म॑दिता॒ मौने॑येन॒ वाताँ॒ आ त॑स्थिमा व॒यं ।
   शरी॒रेद॒स्माकं॑ यू॒यं मर्ता॑सो अ॒भि प॑श्यथ ॥

   उन्मदिता मौनेयेन वातां आ तस्थिमा वयम् |
   शरीरेद् अस्माकं यूयम् मर्तासो अभि पश्यथ ||

   únmaditā máuneyena vā́tām̐ ā́ tasthimā vayám ǀ
   śárīrédasmā́kam yūyám mártāso abhí paśyatha ǁ

   unmaditā mauneyena vātāṃ ā tasthimā vayam |
   śarīred asmākaṃ yūyam martāso abhi paśyatha ||

   उत्ऽम॑दिताः । मौने॑येन । वाता॑न् । आ । त॒स्थि॒म॒ । व॒यम् ।
   शरी॑रा । इत् । अ॒स्माक॑म् । यू॒यम् । मर्ता॑सः । अ॒भि । प॒श्य॒थ॒ ॥

   उत्ऽमदिताः । मौनेयेन । वातान् । आ । तस्थिम । वयम् ।
   शरीरा । इत् । अस्माकम् । यूयम् । मर्तासः । अभि । पश्यथ ॥

   út-maditāḥ ǀ máuneyena ǀ vā́tān ǀ ā́ ǀ tasthima ǀ vayám ǀ
   śárīrā ǀ ít ǀ asmā́kam ǀ yūyám ǀ mártāsaḥ ǀ abhí ǀ paśyatha ǁ

   ut-maditāḥ ǀ mauneyena ǀ vātān ǀ ā ǀ tasthima ǀ vayam ǀ
   śarīrā ǀ it ǀ asmākam ǀ yūyam ǀ martāsaḥ ǀ abhi ǀ paśyatha ǁ

   10.136.3 Aṣṭaka 8.7.24.3Anuvāka 10.11.52Interpretations

4. Ṛk 4

   अं॒तरि॑क्षेण पतति॒ विश्वा॑ रू॒पाव॒चाक॑शत् ।
   मुनि॑र्दे॒वस्य॑देवस्य॒ सौकृ॑त्याय॒ सखा॑ हि॒तः ॥

   अन्तरिक्षेण पतति विश्वा रूपावचाकशत् |
   मुनिर् देवस्य-देवस्य सौकृत्याय सखा हितः ||

   antárikṣeṇa patati víśvā rūpā́vacā́kaśat ǀ
   múnirdevásyadevasya sáukṛtyāya sákhā hitáḥ ǁ

   antarikṣeṇa patati viśvā rūpāvacākaśat |
   munir devasya-devasya saukṛtyāya sakhā hitaḥ ||

   अ॒न्तरि॑क्षेण । प॒त॒ति॒ । विश्वा॑ । रू॒पा । अ॒व॒ऽचाक॑शत् ।
   मुनिः॑ । दे॒वस्य॑ऽदेवस्य । सौकृ॑त्याय । सखा॑ । हि॒तः ॥

   अन्तरिक्षेण । पतति । विश्वा । रूपा । अवऽचाकशत् ।
   मुनिः । देवस्यऽदेवस्य । सौकृत्याय । सखा । हितः ॥

   antárikṣeṇa ǀ patati ǀ víśvā ǀ rūpā́ ǀ ava-cā́kaśat ǀ
   múniḥ ǀ devásya-devasya ǀ sáukṛtyāya ǀ sákhā ǀ hitáḥ ǁ

   antarikṣeṇa ǀ patati ǀ viśvā ǀ rūpā ǀ ava-cākaśat ǀ
   muniḥ ǀ devasya-devasya ǀ saukṛtyāya ǀ sakhā ǀ hitaḥ ǁ

   10.136.4 Aṣṭaka 8.7.24.4Anuvāka 10.11.53Interpretations

5. Ṛk 5

   वात॒स्याश्वो॑ वा॒योः सखाथो॑ दे॒वेषि॑तो॒ मुनिः॑ ।
   उ॒भौ स॑मु॒द्रावा क्षे॑ति॒ यश्च॒ पूर्व॑ उ॒ताप॑रः ॥

   वातस्याश्वो वायोः सखाथो देवेषितो मुनिः |
   उभौ समुद्राव् आ क्षेति यश् च पूर्व उतापरः ||

   vā́tasyā́śvo vāyóḥ sákhā́tho devéṣito múniḥ ǀ
   ubháu samudrā́vā́ kṣeti yáśca pū́rva utā́paraḥ ǁ

   vātasyāśvo vāyoḥ sakhātho deveṣito muniḥ |
   ubhau samudrāv ā kṣeti yaś ca pūrva utāparaḥ ||

   वात॑स्य । अश्वः॑ । वा॒योः । सखा॑ । अथो॒ इति॑ । दे॒वऽइ॑षितः । मुनिः॑ ।
   उ॒भौ । स॒मु॒द्रौ । आ । क्षे॒ति॒ । यः । च॒ । पूर्वः॑ । उ॒त । अप॑रः ॥

   वातस्य । अश्वः । वायोः । सखा । अथो इति । देवऽइषितः । मुनिः ।
   उभौ । समुद्रौ । आ । क्षेति । यः । च । पूर्वः । उत । अपरः ॥

   vā́tasya ǀ áśvaḥ ǀ vāyóḥ ǀ sákhā ǀ átho íti ǀ devá-iṣitaḥ ǀ múniḥ ǀ
   ubháu ǀ samudráu ǀ ā́ ǀ kṣeti ǀ yáḥ ǀ ca ǀ pū́rvaḥ ǀ utá ǀ áparaḥ ǁ

   vātasya ǀ aśvaḥ ǀ vāyoḥ ǀ sakhā ǀ atho iti ǀ deva-iṣitaḥ ǀ muniḥ ǀ
   ubhau ǀ samudrau ǀ ā ǀ kṣeti ǀ yaḥ ǀ ca ǀ pūrvaḥ ǀ uta ǀ aparaḥ ǁ

   10.136.5 Aṣṭaka 8.7.24.5Anuvāka 10.11.54Interpretations

6. Ṛk 6

   अ॒प्स॒रसां॑ गंध॒र्वाणां॑ मृ॒गाणां॒ चर॑णे॒ चर॑न् ।
   के॒शी केत॑स्य वि॒द्वान्त्सखा॑ स्वा॒दुर्म॒दिंत॑मः ॥

   अप्सरसां गन्धर्वाणाम् मृगाणां चरणे चरन् |
   केशी केतस्य विद्वान् सखा स्वादुर् मदिन्तमः ||

   apsarásām gandharvā́ṇām mṛgā́ṇām cáraṇe cáran ǀ
   keśī́ kétasya vidvā́ntsákhā svādúrmadíntamaḥ ǁ

   apsarasāṃ gandharvāṇām mṛgāṇāṃ caraṇe caran |
   keśī ketasya vidvān sakhā svādur madintamaḥ ||

   अ॒प्स॒रसा॑म् । ग॒न्ध॒र्वाणा॑म् । मृ॒गाणा॑म् । चर॑णे । चर॑न् ।
   के॒शी । केत॑स्य । वि॒द्वान् । सखा॑ । स्वा॒दुः । म॒दिन्ऽत॑मः ॥

   अप्सरसाम् । गन्धर्वाणाम् । मृगाणाम् । चरणे । चरन् ।
   केशी । केतस्य । विद्वान् । सखा । स्वादुः । मदिन्ऽतमः ॥

   apsarásām ǀ gandharvā́ṇām ǀ mṛgā́ṇām ǀ cáraṇe ǀ cáran ǀ
   keśī́ ǀ kétasya ǀ vidvā́n ǀ sákhā ǀ svādúḥ ǀ madín-tamaḥ ǁ

   apsarasām ǀ gandharvāṇām ǀ mṛgāṇām ǀ caraṇe ǀ caran ǀ
   keśī ǀ ketasya ǀ vidvān ǀ sakhā ǀ svāduḥ ǀ madin-tamaḥ ǁ

   10.136.6 Aṣṭaka 8.7.24.6Anuvāka 10.11.55Interpretations

7. Ṛk 7

   वा॒युर॑स्मा॒ उपा॑मंथत्पि॒नष्टि॑ स्मा कुनन्न॒मा ।
   के॒शी वि॒षस्य॒ पात्रे॑ण॒ यद्रु॒द्रेणापि॑बत्स॒ह ॥

   वायुर् अस्मा उपामन्थत् पिनष्टि स्मा कुनन्नमा |
   केशी विषस्य पात्रेण यद् रुद्रेणापिबत् सह ||

   vāyúrasmā úpāmanthatpináṣṭi smā kunannamā́ ǀ
   keśī́ viṣásya pā́treṇa yádrudréṇā́pibatsahá ǁ

   vāyur asmā upāmanthat pinaṣṭi smā kunannamā |
   keśī viṣasya pātreṇa yad rudreṇāpibat saha ||

   वा॒युः । अ॒स्मै॒ । उप॑ । अ॒म॒न्थ॒त् । पि॒नष्टि॑ । स्म॒ । कु॒न॒न्न॒मा ।
   के॒शी । वि॒षस्य॑ । पात्रे॑ण । यत् । रु॒द्रेण॑ । अपि॑बत् । स॒ह ॥

   वायुः । अस्मै । उप । अमन्थत् । पिनष्टि । स्म । कुनन्नमा ।
   केशी । विषस्य । पात्रेण । यत् । रुद्रेण । अपिबत् । सह ॥

   vāyúḥ ǀ asmai ǀ úpa ǀ amanthat ǀ pináṣṭi ǀ sma ǀ kunannamā́ ǀ
   keśī́ ǀ viṣásya ǀ pā́treṇa ǀ yát ǀ rudréṇa ǀ ápibat ǀ sahá ǁ

   vāyuḥ ǀ asmai ǀ upa ǀ amanthat ǀ pinaṣṭi ǀ sma ǀ kunannamā ǀ
   keśī ǀ viṣasya ǀ pātreṇa ǀ yat ǀ rudreṇa ǀ apibat ǀ saha ǁ

   10.136.7 Aṣṭaka 8.7.24.7Anuvāka 10.11.56Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.