Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Trita Āptya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   अ॒यं स यस्य॒ शर्म॒न्नवो॑भिर॒ग्नेरेध॑ते जरि॒ताभिष्टौ॑ ।
   ज्येष्ठे॑भि॒र्यो भा॒नुभि॑र्ऋषू॒णां प॒र्येति॒ परि॑वीतो वि॒भावा॑ ॥

   अयं स यस्य शर्मन्न् अवोभिर् अग्नेर् एधते जरिताभिष्टौ |
   ज्येष्ठेभिर् यो भानुभिर् ऋषूणाम् पर्येति परिवीतो विभावा ||

   ayám sá yásya śármannávobhiragnérédhate jaritā́bhíṣṭau ǀ
   jyéṣṭhebhiryó bhānúbhirṛṣūṇā́m paryéti párivīto vibhā́vā ǁ

   ayaṃ sa yasya śarmann avobhir agner edhate jaritābhiṣṭau |
   jyeṣṭhebhir yo bhānubhir ṛṣūṇām paryeti parivīto vibhāvā ||

   अ॒यम् । सः । यस्य॑ । शर्म॑न् । अवः॑ऽभिः । अ॒ग्नेः । एध॑ते । ज॒रि॒ता । अ॒भिष्टौ॑ ।
   ज्येष्ठे॑भिः । यः । भा॒नुऽभिः॑ । ऋ॒षू॒णाम् । प॒रि॒ऽएति॑ । परि॑ऽवीतः । वि॒भाऽवा॑ ॥

   अयम् । सः । यस्य । शर्मन् । अवःऽभिः । अग्नेः । एधते । जरिता । अभिष्टौ ।
   ज्येष्ठेभिः । यः । भानुऽभिः । ऋषूणाम् । परिऽएति । परिऽवीतः । विभाऽवा ॥

   ayám ǀ sáḥ ǀ yásya ǀ śárman ǀ ávaḥ-bhiḥ ǀ agnéḥ ǀ édhate ǀ jaritā́ ǀ abhíṣṭau ǀ
   jyéṣṭhebhiḥ ǀ yáḥ ǀ bhānú-bhiḥ ǀ ṛṣūṇā́m ǀ pari-éti ǀ pári-vītaḥ ǀ vibhā́-vā ǁ

   ayam ǀ saḥ ǀ yasya ǀ śarman ǀ avaḥ-bhiḥ ǀ agneḥ ǀ edhate ǀ jaritā ǀ abhiṣṭau ǀ
   jyeṣṭhebhiḥ ǀ yaḥ ǀ bhānu-bhiḥ ǀ ṛṣūṇām ǀ pari-eti ǀ pari-vītaḥ ǀ vibhā-vā ǁ

   10.6.1 Aṣṭaka 7.6.1.1Anuvāka 10.1.36Interpretations

2. Ṛk 2

   यो भा॒नुभि॑र्वि॒भावा॑ वि॒भात्य॒ग्निर्दे॒वेभि॑र्ऋ॒तावाज॑स्रः ।
   आ यो वि॒वाय॑ स॒ख्या सखि॒भ्योऽप॑रिह्वृतो॒ अत्यो॒ न सप्तिः॑ ॥

   यो भानुभिर् विभावा विभात्य् अग्निर् देवेभिर् ऋतावाजस्रः |
   आ यो विवाय सख्या सखिभ्यो ऽपरिह्वृतो अत्यो न सप्तिः ||

   yó bhānúbhirvibhā́vā vibhā́tyagnírdevébhirṛtā́vā́jasraḥ ǀ
   ā́ yó vivā́ya sakhyā́ sákhibhyó’parihvṛto átyo ná sáptiḥ ǁ

   yo bhānubhir vibhāvā vibhāty agnir devebhir ṛtāvājasraḥ |
   ā yo vivāya sakhyā sakhibhyo 'parihvṛto atyo na saptiḥ ||

   यः । भा॒नुऽभिः॑ । वि॒भाऽवा॑ । वि॒ऽभाति॑ । अ॒ग्निः । दे॒वेभिः॑ । ऋ॒तऽवा॑ । अज॑स्रः ।
   आ । यः । वि॒वाय॑ । स॒ख्या । सखि॑ऽभ्यः । अप॑रिऽह्वृतः । अत्यः॑ । न । सप्तिः॑ ॥

   यः । भानुऽभिः । विभाऽवा । विऽभाति । अग्निः । देवेभिः । ऋतऽवा । अजस्रः ।
   आ । यः । विवाय । सख्या । सखिऽभ्यः । अपरिऽह्वृतः । अत्यः । न । सप्तिः ॥

   yáḥ ǀ bhānú-bhiḥ ǀ vibhā́-vā ǀ vi-bhā́ti ǀ agníḥ ǀ devébhiḥ ǀ ṛtá-vā ǀ ájasraḥ ǀ
   ā́ ǀ yáḥ ǀ vivā́ya ǀ sakhyā́ ǀ sákhi-bhyaḥ ǀ ápari-hvṛtaḥ ǀ átyaḥ ǀ ná ǀ sáptiḥ ǁ

   yaḥ ǀ bhānu-bhiḥ ǀ vibhā-vā ǀ vi-bhāti ǀ agniḥ ǀ devebhiḥ ǀ ṛta-vā ǀ ajasraḥ ǀ
   ā ǀ yaḥ ǀ vivāya ǀ sakhyā ǀ sakhi-bhyaḥ ǀ apari-hvṛtaḥ ǀ atyaḥ ǀ na ǀ saptiḥ ǁ

   10.6.2 Aṣṭaka 7.6.1.2Anuvāka 10.1.37Interpretations

3. Ṛk 3

   ईशे॒ यो विश्व॑स्या दे॒ववी॑ते॒रीशे॑ वि॒श्वायु॑रु॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ ।
   आ यस्मि॑न्म॒ना ह॒वींष्य॒ग्नावरि॑ष्टरथः स्क॒भ्नाति॑ शू॒षैः ॥

   ईशे यो विश्वस्या देववीतेर् ईशे विश्वायुर् उषसो व्युष्टौ |
   आ यस्मिन् मना हवींष्य् अग्नाव् अरिष्टरथ स्कभ्नाति शूषैः ||

   ī́śe yó víśvasyā devávīterī́śe viśvā́yuruṣáso vyúṣṭau ǀ
   ā́ yásminmanā́ havī́ṃṣyagnā́váriṣṭarathaḥ skabhnā́ti śūṣáiḥ ǁ

   īśe yo viśvasyā devavīter īśe viśvāyur uṣaso vyuṣṭau |
   ā yasmin manā havīṃṣy agnāv ariṣṭaratha skabhnāti śūṣaiḥ ||

   ईशे॑ । यः । विश्व॑स्याः । दे॒वऽवी॑तेः । ईशे॑ । वि॒श्वऽआ॑युः । उ॒षसः॑ । विऽउ॑ष्टौ ।
   आ । यस्मि॑न् । म॒ना । ह॒वींषि॑ । अ॒ग्नौ । अरि॑ष्टऽरथः । स्क॒भ्नाति॑ । शू॒षैः ॥

   ईशे । यः । विश्वस्याः । देवऽवीतेः । ईशे । विश्वऽआयुः । उषसः । विऽउष्टौ ।
   आ । यस्मिन् । मना । हवींषि । अग्नौ । अरिष्टऽरथः । स्कभ्नाति । शूषैः ॥

   ī́śe ǀ yáḥ ǀ víśvasyāḥ ǀ devá-vīteḥ ǀ ī́śe ǀ viśvá-āyuḥ ǀ uṣásaḥ ǀ ví-uṣṭau ǀ
   ā́ ǀ yásmin ǀ manā́ ǀ havī́ṃṣi ǀ agnáu ǀ áriṣṭa-rathaḥ ǀ skabhnā́ti ǀ śūṣáiḥ ǁ

   īśe ǀ yaḥ ǀ viśvasyāḥ ǀ deva-vīteḥ ǀ īśe ǀ viśva-āyuḥ ǀ uṣasaḥ ǀ vi-uṣṭau ǀ
   ā ǀ yasmin ǀ manā ǀ havīṃṣi ǀ agnau ǀ ariṣṭa-rathaḥ ǀ skabhnāti ǀ śūṣaiḥ ǁ

   10.6.3 Aṣṭaka 7.6.1.3Anuvāka 10.1.38Interpretations

4. Ṛk 4

   शू॒षेभि॑र्वृ॒धो जु॑षा॒णो अ॒र्कैर्दे॒वाँ अच्छा॑ रघु॒पत्वा॑ जिगाति ।
   मं॒द्रो होता॒ स जु॒ह्वा॒३॒॑ यजि॑ष्ठः॒ सम्मि॑श्लो अ॒ग्निरा जि॑घर्ति दे॒वान् ॥

   शूषेभिर् वृधो जुषाणो अर्कैर् देवां अच्छा रघुपत्वा जिगाति |
   मन्द्रो होता स जुह्वा यजिष्ठः सम्मिश्लो अग्निर् आ जिघर्ति देवान् ||

   śūṣébhirvṛdhó juṣāṇó arkáirdevā́m̐ ácchā raghupátvā jigāti ǀ
   mandró hótā sá juhvā́ yájiṣṭhaḥ sámmiślo agnírā́ jigharti devā́n ǁ

   śūṣebhir vṛdho juṣāṇo arkair devāṃ acchā raghupatvā jigāti |
   mandro hotā sa juhvā yajiṣṭhaḥ sammiślo agnir ā jigharti devān ||

   शू॒षेभिः॑ । वृ॒धः । जु॒षा॒णः । अ॒र्कैः । दे॒वान् । अच्छ॑ । र॒घु॒ऽपत्वा॑ । जि॒गा॒ति॒ ।
   म॒न्द्रः । होता॑ । सः । जु॒ह्वा॑ । यजि॑ष्ठः । सम्ऽमि॑श्लः । अ॒ग्निः । आ । जि॒घ॒र्ति॒ । दे॒वान् ॥

   शूषेभिः । वृधः । जुषाणः । अर्कैः । देवान् । अच्छ । रघुऽपत्वा । जिगाति ।
   मन्द्रः । होता । सः । जुह्वा । यजिष्ठः । सम्ऽमिश्लः । अग्निः । आ । जिघर्ति । देवान् ॥

   śūṣébhiḥ ǀ vṛdháḥ ǀ juṣāṇáḥ ǀ arkáiḥ ǀ devā́n ǀ áccha ǀ raghu-pátvā ǀ jigāti ǀ
   mandráḥ ǀ hótā ǀ sáḥ ǀ juhvā́ ǀ yájiṣṭhaḥ ǀ sám-miślaḥ ǀ agníḥ ǀ ā́ ǀ jigharti ǀ devā́n ǁ

   śūṣebhiḥ ǀ vṛdhaḥ ǀ juṣāṇaḥ ǀ arkaiḥ ǀ devān ǀ accha ǀ raghu-patvā ǀ jigāti ǀ
   mandraḥ ǀ hotā ǀ saḥ ǀ juhvā ǀ yajiṣṭhaḥ ǀ sam-miślaḥ ǀ agniḥ ǀ ā ǀ jigharti ǀ devān ǁ

   10.6.4 Aṣṭaka 7.6.1.4Anuvāka 10.1.39Interpretations

5. Ṛk 5

   तमु॒स्रामिंद्रं॒ न रेज॑मानम॒ग्निं गी॒र्भिर्नमो॑भि॒रा कृ॑णुध्वं ।
   आ यं विप्रा॑सो म॒तिभि॑र्गृ॒णंति॑ जा॒तवे॑दसं जु॒ह्वं॑ स॒हानां॑ ॥

   तम् उस्राम् इन्द्रं न रेजमानम् अग्निं गीर्भिर् नमोभिर् आ कृणुध्वम् |
   आ यं विप्रासो मतिभिर् गृणन्ति जातवेदसं जुह्वं सहानाम् ||

   támusrā́míndram ná réjamānamagním gīrbhírnámobhirā́ kṛṇudhvam ǀ
   ā́ yám víprāso matíbhirgṛṇánti jātávedasam juhvám sahā́nām ǁ

   tam usrām indraṃ na rejamānam agniṃ gīrbhir namobhir ā kṛṇudhvam |
   ā yaṃ viprāso matibhir gṛṇanti jātavedasaṃ juhvaṃ sahānām ||

   तम् । उ॒स्राम् । इन्द्र॑म् । न । रेज॑मानम् । अ॒ग्निम् । गीः॒ऽभिः । नमः॑ऽभिः । आ । कृ॒णु॒ध्व॒म् ।
   आ । यम् । विप्रा॑सः । म॒तिऽभिः॑ । गृ॒णन्ति॑ । जा॒तऽवे॑दसम् । जु॒ह्व॑म् । स॒हाना॑म् ॥

   तम् । उस्राम् । इन्द्रम् । न । रेजमानम् । अग्निम् । गीःऽभिः । नमःऽभिः । आ । कृणुध्वम् ।
   आ । यम् । विप्रासः । मतिऽभिः । गृणन्ति । जातऽवेदसम् । जुह्वम् । सहानाम् ॥

   tám ǀ usrā́m ǀ índram ǀ ná ǀ réjamānam ǀ agním ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ námaḥ-bhiḥ ǀ ā́ ǀ kṛṇudhvam ǀ
   ā́ ǀ yám ǀ víprāsaḥ ǀ matí-bhiḥ ǀ gṛṇánti ǀ jātá-vedasam ǀ juhvám ǀ sahā́nām ǁ

   tam ǀ usrām ǀ indram ǀ na ǀ rejamānam ǀ agnim ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ namaḥ-bhiḥ ǀ ā ǀ kṛṇudhvam ǀ
   ā ǀ yam ǀ viprāsaḥ ǀ mati-bhiḥ ǀ gṛṇanti ǀ jāta-vedasam ǀ juhvam ǀ sahānām ǁ

   10.6.5 Aṣṭaka 7.6.1.5Anuvāka 10.1.40Interpretations

6. Ṛk 6

   सं यस्मि॒न्विश्वा॒ वसू॑नि ज॒ग्मुर्वाजे॒ नाश्वाः॒ सप्ती॑वंत॒ एवैः॑ ।
   अ॒स्मे ऊ॒तीरिंद्र॑वाततमा अर्वाची॒ना अ॑ग्न॒ आ कृ॑णुष्व ॥

   सं यस्मिन् विश्वा वसूनि जग्मुर् वाजे नाश्वाः सप्तीवन्त एवैः |
   अस्मे ऊतीर् इन्द्रवाततमा अर्वाचीना अग्न आ कृणुष्व ||

   sám yásminvíśvā vásūni jagmúrvā́je nā́śvāḥ sáptīvanta évaiḥ ǀ
   asmé ūtī́ríndravātatamā arvācīnā́ agna ā́ kṛṇuṣva ǁ

   saṃ yasmin viśvā vasūni jagmur vāje nāśvāḥ saptīvanta evaiḥ |
   asme ūtīr indravātatamā arvācīnā agna ā kṛṇuṣva ||

   सम् । यस्मि॑न् । विश्वा॑ । वसू॑नि । ज॒ग्मुः । वाजे॑ । न । अश्वाः॑ । सप्ति॑ऽवन्तः । एवैः॑ ।
   अ॒स्मे इति॑ । ऊ॒तीः । इन्द्र॑वातऽतमाः । अ॒र्वा॒ची॒नाः । अ॒ग्ने॒ । आ । कृ॒णु॒ष्व॒ ॥

   सम् । यस्मिन् । विश्वा । वसूनि । जग्मुः । वाजे । न । अश्वाः । सप्तिऽवन्तः । एवैः ।
   अस्मे इति । ऊतीः । इन्द्रवातऽतमाः । अर्वाचीनाः । अग्ने । आ । कृणुष्व ॥

   sám ǀ yásmin ǀ víśvā ǀ vásūni ǀ jagmúḥ ǀ vā́je ǀ ná ǀ áśvāḥ ǀ sápti-vantaḥ ǀ évaiḥ ǀ
   asmé íti ǀ ūtī́ḥ ǀ índravāta-tamāḥ ǀ arvācīnā́ḥ ǀ agne ǀ ā́ ǀ kṛṇuṣva ǁ

   sam ǀ yasmin ǀ viśvā ǀ vasūni ǀ jagmuḥ ǀ vāje ǀ na ǀ aśvāḥ ǀ sapti-vantaḥ ǀ evaiḥ ǀ
   asme iti ǀ ūtīḥ ǀ indravāta-tamāḥ ǀ arvācīnāḥ ǀ agne ǀ ā ǀ kṛṇuṣva ǁ

   10.6.6 Aṣṭaka 7.6.1.6Anuvāka 10.1.41Interpretations

7. Ṛk 7

   अधा॒ ह्य॑ग्ने म॒ह्ना नि॒षद्या॑ स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो हव्यो॑ ब॒भूथ॑ ।
   तं ते॑ दे॒वासो॒ अनु॒ केत॑माय॒न्नधा॑वर्धंत प्रथ॒मास॒ ऊमाः॑ ॥

   अधा ह्य् अग्ने मह्ना निषद्या सद्यो जज्ञानो हव्यो बभूथ |
   तं ते देवासो अनु केतम् आयन्न् अधावर्धन्त प्रथमास ऊमाः ||

   ádhā hyágne mahnā́ niṣádyā sadyó jajñānó hávyo babhū́tha ǀ
   tám te devā́so ánu kétamāyannádhāvardhanta prathamā́sa ū́māḥ ǁ

   adhā hy agne mahnā niṣadyā sadyo jajñāno havyo babhūtha |
   taṃ te devāso anu ketam āyann adhāvardhanta prathamāsa ūmāḥ ||

   अध॑ । हि । अ॒ग्ने॒ । म॒ह्ना । नि॒ऽसद्य॑ । स॒द्यः । ज॒ज्ञा॒नः । हव्यः॑ । ब॒भूथ॑ ।
   तम् । ते॒ । दे॒वासः॑ । अनु॑ । केत॑म् । आ॒य॒न् । अध॑ । अ॒व॒र्ध॒न्त॒ । प्र॒थ॒मासः॑ । ऊमाः॑ ॥

   अध । हि । अग्ने । मह्ना । निऽसद्य । सद्यः । जज्ञानः । हव्यः । बभूथ ।
   तम् । ते । देवासः । अनु । केतम् । आयन् । अध । अवर्धन्त । प्रथमासः । ऊमाः ॥

   ádha ǀ hí ǀ agne ǀ mahnā́ ǀ ni-sádya ǀ sadyáḥ ǀ jajñānáḥ ǀ hávyaḥ ǀ babhū́tha ǀ
   tám ǀ te ǀ devā́saḥ ǀ ánu ǀ kétam ǀ āyan ǀ ádha ǀ avardhanta ǀ prathamā́saḥ ǀ ū́māḥ ǁ

   adha ǀ hi ǀ agne ǀ mahnā ǀ ni-sadya ǀ sadyaḥ ǀ jajñānaḥ ǀ havyaḥ ǀ babhūtha ǀ
   tam ǀ te ǀ devāsaḥ ǀ anu ǀ ketam ǀ āyan ǀ adha ǀ avardhanta ǀ prathamāsaḥ ǀ ūmāḥ ǁ

   10.6.7 Aṣṭaka 7.6.1.7Anuvāka 10.1.42Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.