Ṛgveda · Maṇḍala 10

Sūkta 72

Devāḥ · Bṛhaspati Āṅgirasa Or Bṛhaspati Laukya Or Aditi Dākṣāyaṇī · 9 ṛks

Link
Devatā देवता
Devāḥ
Ṛṣi ऋषि
Bṛhaspati Āṅgirasa Or Bṛhaspati Laukya Or Aditi Dākṣāyaṇī
Chandas छन्दस्
Anuṣṭubh
Metres by ṛk

1st set of styles anuṣṭup (1, 4, 6); nicṛdanuṣṭup (3, 5, 7); virāḍanuṣṭup (8, 9); pādanicṛdanuṣṭup (2)

2nd set of styles anuṣṭubh

  1. Ṛk 1

    दे॒वानां॒ नु व॒यं जाना॒ प्र वो॑चाम विप॒न्यया॑ ।
    उ॒क्थेषु॑ श॒स्यमा॑नेषु॒ यः पश्या॒दुत्त॑रे यु॒गे ॥

    देवानां नु वयं जाना प्र वोचाम विपन्यया |
    उक्थेषु शस्यमानेषु यः पश्याद् उत्तरे युगे ||

    devā́nām nú vayám jā́nā prá vocāma vipanyáyā ǀ
    ukthéṣu śasyámāneṣu yáḥ páśyādúttare yugé ǁ

    devānāṃ nu vayaṃ jānā pra vocāma vipanyayā |
    uktheṣu śasyamāneṣu yaḥ paśyād uttare yuge ||

    दे॒वाना॑म् । नु । व॒यम् । जाना॑ । प्र । वो॒चा॒म॒ । वि॒प॒न्यया॑ ।
    उ॒क्थेषु॑ । श॒स्यमा॑नेषु । यः । पश्या॑त् । उत्ऽत॑रे । यु॒गे ॥

    देवानाम् । नु । वयम् । जाना । प्र । वोचाम । विपन्यया ।
    उक्थेषु । शस्यमानेषु । यः । पश्यात् । उत्ऽतरे । युगे ॥

    devā́nām ǀ nú ǀ vayám ǀ jā́nā ǀ prá ǀ vocāma ǀ vipanyáyā ǀ
    ukthéṣu ǀ śasyámāneṣu ǀ yáḥ ǀ páśyāt ǀ út-tare ǀ yugé ǁ

    devānām ǀ nu ǀ vayam ǀ jānā ǀ pra ǀ vocāma ǀ vipanyayā ǀ
    uktheṣu ǀ śasyamāneṣu ǀ yaḥ ǀ paśyāt ǀ ut-tare ǀ yuge ǁ

    10.72.1 Aṣṭaka 8.3.1.1Anuvāka 10.6.35

  2. Ṛk 2

    ब्रह्म॑ण॒स्पति॑रे॒ता सं क॒र्मार॑ इवाधमत् ।
    दे॒वानां॑ पू॒र्व्ये यु॒गेऽस॑तः॒ सद॑जायत ॥

    ब्रह्मणस् पतिर् एता सं कर्मार इवाधमत् |
    देवानाम् पूर्व्ये युगे ऽसतः सद् अजायत ||

    bráhmaṇaspátiretā́ sám karmā́ra ivādhamat ǀ
    devā́nām pūrvyé yugé’sataḥ sádajāyata ǁ

    brahmaṇas patir etā saṃ karmāra ivādhamat |
    devānām pūrvye yuge 'sataḥ sad ajāyata ||

    ब्रह्म॑णः । पतिः॑ । ए॒ता । सम् । क॒र्मारः॑ऽइव । अ॒ध॒म॒त् ।
    दे॒वाना॑म् । पू॒र्व्ये । यु॒गे । अस॑तः । सत् । अ॒जा॒य॒त॒ ॥

    ब्रह्मणः । पतिः । एता । सम् । कर्मारःऽइव । अधमत् ।
    देवानाम् । पूर्व्ये । युगे । असतः । सत् । अजायत ॥

    bráhmaṇaḥ ǀ pátiḥ ǀ etā́ ǀ sám ǀ karmā́raḥ-iva ǀ adhamat ǀ
    devā́nām ǀ pūrvyé ǀ yugé ǀ ásataḥ ǀ sát ǀ ajāyata ǁ

    brahmaṇaḥ ǀ patiḥ ǀ etā ǀ sam ǀ karmāraḥ-iva ǀ adhamat ǀ
    devānām ǀ pūrvye ǀ yuge ǀ asataḥ ǀ sat ǀ ajāyata ǁ

    10.72.2 Aṣṭaka 8.3.1.2Anuvāka 10.6.36

  3. Ṛk 3

    दे॒वानां॑ यु॒गे प्र॑थ॒मेऽस॑तः॒ सद॑जायत ।
    तदाशा॒ अन्व॑जायंत॒ तदु॑त्ता॒नप॑द॒स्परि॑ ॥

    देवानां युगे प्रथमे ऽसतः सद् अजायत |
    तद् आशा अन्व् अजायन्त तद् उत्तानपदस् परि ||

    devā́nām yugé prathamé’sataḥ sádajāyata ǀ
    tádā́śā ánvajāyanta táduttānápadaspári ǁ

    devānāṃ yuge prathame 'sataḥ sad ajāyata |
    tad āśā anv ajāyanta tad uttānapadas pari ||

    दे॒वाना॑म् । पू॒र्व्ये । यु॒गे । अस॑तः । सत् । अ॒जा॒य॒त॒ ।
    तत् । आशाः॑ । अनु॑ । अ॒जा॒य॒न्त॒ । तत् । उ॒त्ता॒नऽप॑दः । परि॑ ॥

    देवानाम् । पूर्व्ये । युगे । असतः । सत् । अजायत ।
    तत् । आशाः । अनु । अजायन्त । तत् । उत्तानऽपदः । परि ॥

    devā́nām ǀ pūrvyé ǀ yugé ǀ ásataḥ ǀ sát ǀ ajāyata ǀ
    tát ǀ ā́śāḥ ǀ ánu ǀ ajāyanta ǀ tát ǀ uttāná-padaḥ ǀ pári ǁ

    devānām ǀ pūrvye ǀ yuge ǀ asataḥ ǀ sat ǀ ajāyata ǀ
    tat ǀ āśāḥ ǀ anu ǀ ajāyanta ǀ tat ǀ uttāna-padaḥ ǀ pari ǁ

    10.72.3 Aṣṭaka 8.3.1.3Anuvāka 10.6.37

  4. Ṛk 4

    भूर्ज॑ज्ञ उत्ता॒नप॑दो भु॒व आशा॑ अजायंत ।
    अदि॑ते॒र्दक्षो॑ अजायत॒ दक्षा॒द्वदि॑तिः॒ परि॑ ॥

    भूर् जज्ञ उत्तानपदो भुव आशा अजायन्त |
    अदितेर् दक्षो अजायत दक्षाद् व् अदितिः परि ||

    bhū́rjajña uttānápado bhuvá ā́śā ajāyanta ǀ
    áditerdákṣo ajāyata dákṣādváditiḥ pári ǁ

    bhūr jajña uttānapado bhuva āśā ajāyanta |
    aditer dakṣo ajāyata dakṣād v aditiḥ pari ||

    भूः । ज॒ज्ञे॒ । उ॒त्ता॒नऽप॑दः । भु॒वः । आशाः॑ । अ॒जा॒य॒न्त॒ ।
    अदि॑तेः । दक्षः॑ । अ॒जा॒य॒त॒ । दक्षा॑त् । ऊं॒ इति॑ । अदि॑तिः । परि॑ ॥

    भूः । जज्ञे । उत्तानऽपदः । भुवः । आशाः । अजायन्त ।
    अदितेः । दक्षः । अजायत । दक्षात् । ऊं इति । अदितिः । परि ॥

    bhū́ḥ ǀ jajñe ǀ uttāná-padaḥ ǀ bhuváḥ ǀ ā́śāḥ ǀ ajāyanta ǀ
    áditeḥ ǀ dákṣaḥ ǀ ajāyata ǀ dákṣāt ǀ ūṃ íti ǀ áditiḥ ǀ pári ǁ

    bhūḥ ǀ jajñe ǀ uttāna-padaḥ ǀ bhuvaḥ ǀ āśāḥ ǀ ajāyanta ǀ
    aditeḥ ǀ dakṣaḥ ǀ ajāyata ǀ dakṣāt ǀ ūṃ iti ǀ aditiḥ ǀ pari ǁ

    10.72.4 Aṣṭaka 8.3.1.4Anuvāka 10.6.38

  5. Ṛk 5

    अदि॑ति॒र्ह्यज॑निष्ट॒ दक्ष॒ या दु॑हि॒ता तव॑ ।
    तां दे॒वा अन्व॑जायंत भ॒द्रा अ॒मृत॑बंधवः ॥

    अदितिर् ह्य् अजनिष्ट दक्ष या दुहिता तव |
    तां देवा अन्व् अजायन्त भद्रा अमृतबन्धवः ||

    áditirhyájaniṣṭa dákṣa yā́ duhitā́ táva ǀ
    tā́m devā́ ánvajāyanta bhadrā́ amṛ́tabandhavaḥ ǁ

    aditir hy ajaniṣṭa dakṣa yā duhitā tava |
    tāṃ devā anv ajāyanta bhadrā amṛtabandhavaḥ ||

    अदि॑तिः । हि । अज॑निष्ट । दक्ष॑ । या । दु॒हि॒ता । तव॑ ।
    ताम् । दे॒वाः । अनु॑ । अ॒जा॒य॒न्त॒ । भ॒द्राः । अ॒मृत॑ऽबन्धवः ॥

    अदितिः । हि । अजनिष्ट । दक्ष । या । दुहिता । तव ।
    ताम् । देवाः । अनु । अजायन्त । भद्राः । अमृतऽबन्धवः ॥

    áditiḥ ǀ hí ǀ ájaniṣṭa ǀ dákṣa ǀ yā́ ǀ duhitā́ ǀ táva ǀ
    tā́m ǀ devā́ḥ ǀ ánu ǀ ajāyanta ǀ bhadrā́ḥ ǀ amṛ́ta-bandhavaḥ ǁ

    aditiḥ ǀ hi ǀ ajaniṣṭa ǀ dakṣa ǀ yā ǀ duhitā ǀ tava ǀ
    tām ǀ devāḥ ǀ anu ǀ ajāyanta ǀ bhadrāḥ ǀ amṛta-bandhavaḥ ǁ

    10.72.5 Aṣṭaka 8.3.1.5Anuvāka 10.6.39

  6. Ṛk 6

    यद्दे॑वा अ॒दः स॑लि॒ले सुसं॑रब्धा॒ अति॑ष्ठत ।
    अत्रा॑ वो॒ नृत्य॑तामिव ती॒व्रो रे॒णुरपा॑यत ॥

    यद् देवा अदः सलिले सुसंरब्धा अतिष्ठत |
    अत्रा वो नृत्यताम् इव तीव्रो रेणुर् अपायत ||

    yáddevā adáḥ salilé súsaṃrabdhā átiṣṭhata ǀ
    átrā vo nṛ́tyatāmiva tīvró reṇúrápāyata ǁ

    yad devā adaḥ salile susaṃrabdhā atiṣṭhata |
    atrā vo nṛtyatām iva tīvro reṇur apāyata ||

    यत् । दे॒वाः॒ । अ॒दः । स॒लि॒ले । सुऽसं॑रब्धाः । अति॑ष्ठत ।
    अत्र॑ । वः॒ । नृत्य॑ताम्ऽइव । ती॒व्रः । रे॒णुः । अप॑ । आ॒य॒त॒ ॥

    यत् । देवाः । अदः । सलिले । सुऽसंरब्धाः । अतिष्ठत ।
    अत्र । वः । नृत्यताम्ऽइव । तीव्रः । रेणुः । अप । आयत ॥

    yát ǀ devāḥ ǀ adáḥ ǀ salilé ǀ sú-saṃrabdhāḥ ǀ átiṣṭhata ǀ
    átra ǀ vaḥ ǀ nṛ́tyatām-iva ǀ tīvráḥ ǀ reṇúḥ ǀ ápa ǀ āyata ǁ

    yat ǀ devāḥ ǀ adaḥ ǀ salile ǀ su-saṃrabdhāḥ ǀ atiṣṭhata ǀ
    atra ǀ vaḥ ǀ nṛtyatām-iva ǀ tīvraḥ ǀ reṇuḥ ǀ apa ǀ āyata ǁ

    10.72.6 Aṣṭaka 8.3.2.1Anuvāka 10.6.40

  7. Ṛk 7

    यद्दे॑वा॒ यत॑यो यथा॒ भुव॑ना॒न्यपि॑न्वत ।
    अत्रा॑ समु॒द्र आ गू॒ळ्हमा सूर्य॑मजभर्तन ॥

    यद् देवा यतयो यथा भुवनान्य् अपिन्वत |
    अत्रा समुद्र आ गूऌहम् आ सूर्यम् अजभर्तन ||

    yáddevā yátayo yathā bhúvanānyápinvata ǀ
    átrā samudrá ā́ gūḷhámā́ sū́ryamajabhartana ǁ

    yad devā yatayo yathā bhuvanāny apinvata |
    atrā samudra ā gūḷham ā sūryam ajabhartana ||

    यत् । दे॒वाः॒ । यत॑यः । य॒था॒ । भुव॑नानि । अपि॑न्वत ।
    अत्र॑ । स॒मु॒द्रे । आ । गू॒ळ्हम् । आ । सूर्य॑म् । अ॒ज॒भ॒र्त॒न॒ ॥

    यत् । देवाः । यतयः । यथा । भुवनानि । अपिन्वत ।
    अत्र । समुद्रे । आ । गूळ्हम् । आ । सूर्यम् । अजभर्तन ॥

    yát ǀ devāḥ ǀ yátayaḥ ǀ yathā ǀ bhúvanāni ǀ ápinvata ǀ
    átra ǀ samudré ǀ ā́ ǀ gūḷhám ǀ ā́ ǀ sū́ryam ǀ ajabhartana ǁ

    yat ǀ devāḥ ǀ yatayaḥ ǀ yathā ǀ bhuvanāni ǀ apinvata ǀ
    atra ǀ samudre ǀ ā ǀ gūḷham ǀ ā ǀ sūryam ǀ ajabhartana ǁ

    10.72.7 Aṣṭaka 8.3.2.2Anuvāka 10.6.41

  8. Ṛk 8

    अ॒ष्टौ पु॒त्रासो॒ अदि॑ते॒र्ये जा॒तास्त॒न्व१॒॑स्परि॑ ।
    दे॒वाँ उप॒ प्रैत्स॒प्तभिः॒ परा॑ मार्तां॒डमा॑स्यत् ॥

    अष्टौ पुत्रासो अदितेर् ये जातास् तन्वस् परि |
    देवां उप प्रैत् सप्तभिः परा मार्ताण्डम् आस्यत् ||

    aṣṭáu putrā́so áditeryé jātā́stanváspári ǀ
    devā́m̐ úpa práitsaptábhiḥ párā mārtāṇḍámāsyat ǁ

    aṣṭau putrāso aditer ye jātās tanvas pari |
    devāṃ upa prait saptabhiḥ parā mārtāṇḍam āsyat ||

    अ॒ष्टौ । पु॒त्रासः॑ । अदि॑तेः । ये । जा॒ताः । त॒न्वः॑ । परि॑ ।
    दे॒वान् । उप॑ । प्र । ऐ॒त् । स॒प्तऽभिः॑ । परा॑ । मा॒र्ता॒ण्डम् । आ॒स्य॒त् ॥

    अष्टौ । पुत्रासः । अदितेः । ये । जाताः । तन्वः । परि ।
    देवान् । उप । प्र । ऐत् । सप्तऽभिः । परा । मार्ताण्डम् । आस्यत् ॥

    aṣṭáu ǀ putrā́saḥ ǀ áditeḥ ǀ yé ǀ jātā́ḥ ǀ tanváḥ ǀ pári ǀ
    devā́n ǀ úpa ǀ prá ǀ ait ǀ saptá-bhiḥ ǀ párā ǀ mārtāṇḍám ǀ āsyat ǁ

    aṣṭau ǀ putrāsaḥ ǀ aditeḥ ǀ ye ǀ jātāḥ ǀ tanvaḥ ǀ pari ǀ
    devān ǀ upa ǀ pra ǀ ait ǀ sapta-bhiḥ ǀ parā ǀ mārtāṇḍam ǀ āsyat ǁ

    10.72.8 Aṣṭaka 8.3.2.3Anuvāka 10.6.42

  9. Ṛk 9

    स॒प्तभिः॑ पु॒त्रैरदि॑ति॒रुप॒ प्रैत्पू॒र्व्यं यु॒गं ।
    प्र॒जायै॑ मृ॒त्यवे॑ त्व॒त्पुन॑र्मार्तां॒डमाभ॑रत् ॥

    सप्तभिः पुत्रैर् अदितिर् उप प्रैत् पूर्व्यं युगम् |
    प्रजायै मृत्यवे त्वत् पुनर् मार्ताण्डम् आभरत् ||

    saptábhiḥ putráiráditirúpa práitpūrvyám yugám ǀ
    prajā́yai mṛtyáve tvatpúnarmārtāṇḍámā́bharat ǁ

    saptabhiḥ putrair aditir upa prait pūrvyaṃ yugam |
    prajāyai mṛtyave tvat punar mārtāṇḍam ābharat ||

    स॒प्तऽभिः॑ । पु॒त्रैः । अदि॑तिः । उप॑ । प्र । ऐ॒त् । पू॒र्व्यम् । यु॒गम् ।
    प्र॒ऽजायै॑ । मृ॒त्यवे॑ । त्व॒त् । पुनः॑ । मा॒र्ता॒ण्डम् । आ । अ॒भ॒र॒त् ॥

    सप्तऽभिः । पुत्रैः । अदितिः । उप । प्र । ऐत् । पूर्व्यम् । युगम् ।
    प्रऽजायै । मृत्यवे । त्वत् । पुनः । मार्ताण्डम् । आ । अभरत् ॥

    saptá-bhiḥ ǀ putráiḥ ǀ áditiḥ ǀ úpa ǀ prá ǀ ait ǀ pūrvyám ǀ yugám ǀ
    pra-jā́yai ǀ mṛtyáve ǀ tvat ǀ púnaḥ ǀ mārtāṇḍám ǀ ā́ ǀ abharat ǁ

    sapta-bhiḥ ǀ putraiḥ ǀ aditiḥ ǀ upa ǀ pra ǀ ait ǀ pūrvyam ǀ yugam ǀ
    pra-jāyai ǀ mṛtyave ǀ tvat ǀ punaḥ ǀ mārtāṇḍam ǀ ā ǀ abharat ǁ

    10.72.9 Aṣṭaka 8.3.2.4Anuvāka 10.6.43

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 10.72 · Devāḥ

Interpretations

Ralph T. H. Griffith

Ṛk 1

LET US with tuneful skill proclaim these generations of the Gods, That one may see them when these hymns are chanted in a future age.

Ṛk 2

These Brahmaṇaspati produced with blast and smelting, like a Smith, Existence, in an earlier age of Gods, from Non-existence sprang.

Ṛk 3

Existence, in the earliest age of Gods, from Non-existence sprang. Thereafter were the regions born. This sprang from the Productive Power.

Ṛk 4

Earth sprang from the Productive Power the regions from the earth were born. Dakṣa was born of Aditi, and Aditi was Dakṣa's Child.

Ṛk 5

For Aditi, O Dakṣa, she who is thy Daughter, was brought forth. After her were the blessed Gods born sharers of immortal life.

Ṛk 6

When ye, O Gods, in yonder deep closeclasping one another stood, Thence, as of dancers, from your feet a thickening cloud of dust arose.

Ṛk 7

When, O ye Gods, like Yatis, ye caused all existing things to grow, Then ye brought Sūrya forward who was lying hidden in the sea.

Ṛk 8

Eight are the Sons of Adid who from her body sprang to life. With seven she went to meet the Gods she cast Martanda far away.