Devatā देवता

1, 3, 6, 8-10, 12, 14, 17: Urvaśī; 2, 4, 5, 7, 11, 13, 15, 16, 18: Purūravas Aiḷa

Ṛṣi ऋषि

1, 3, 6, 8-10, 12, 14, 17: Purūravas Aiḷa; 2, 4, 5, 7, 11, 13, 15, 16, 18: Urvaśī

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   ह॒ये जाये॒ मन॑सा॒ तिष्ठ॑ घोरे॒ वचां॑सि मि॒श्रा कृ॑णवावहै॒ नु ।
   न नौ॒ मंत्रा॒ अनु॑दितास ए॒ते मय॑स्कर॒न्पर॑तरे च॒नाह॑न् ॥

   हये जाये मनसा तिष्ठ घोरे वचांसि मिश्रा कृणवावहै नु |
   न नौ मन्त्रा अनुदितास एते मयस् करन् परतरे चनाहन् ||

   hayé jā́ye mánasā tíṣṭha ghore vácāṃsi miśrā́ kṛṇavāvahai nú ǀ
   ná nau mántrā ánuditāsa eté máyaskaranpáratare canā́han ǁ

   haye jāye manasā tiṣṭha ghore vacāṃsi miśrā kṛṇavāvahai nu |
   na nau mantrā anuditāsa ete mayas karan paratare canāhan ||

   ह॒ये । जाये॑ । मन॑सा । तिष्ठ॑ । घो॒रे॒ । वचां॑सि । मि॒श्रा । कृ॒ण॒वा॒व॒है॒ । नु ।
   न । नौ॒ । मन्त्राः॑ । अनु॑दितासः । ए॒ते । मयः॑ । क॒र॒न् । पर॑ऽतरे । च॒न । अह॑न् ॥

   हये । जाये । मनसा । तिष्ठ । घोरे । वचांसि । मिश्रा । कृणवावहै । नु ।
   न । नौ । मन्त्राः । अनुदितासः । एते । मयः । करन् । परऽतरे । चन । अहन् ॥

   hayé ǀ jā́ye ǀ mánasā ǀ tíṣṭha ǀ ghore ǀ vácāṃsi ǀ miśrā́ ǀ kṛṇavāvahai ǀ nú ǀ
   ná ǀ nau ǀ mántrāḥ ǀ ánuditāsaḥ ǀ eté ǀ máyaḥ ǀ karan ǀ pára-tare ǀ caná ǀ áhan ǁ

   haye ǀ jāye ǀ manasā ǀ tiṣṭha ǀ ghore ǀ vacāṃsi ǀ miśrā ǀ kṛṇavāvahai ǀ nu ǀ
   na ǀ nau ǀ mantrāḥ ǀ anuditāsaḥ ǀ ete ǀ mayaḥ ǀ karan ǀ para-tare ǀ cana ǀ ahan ǁ

   10.95.1 Aṣṭaka 8.5.1.1Anuvāka 10.8.60Interpretations

2. Ṛk 2

   किमे॒ता वा॒चा कृ॑णवा॒ तवा॒हं प्राक्र॑मिषमु॒षसा॑मग्रि॒येव॑ ।
   पुरू॑रवः॒ पुन॒रस्तं॒ परे॑हि दुराप॒ना वात॑ इवा॒हम॑स्मि ॥

   किम् एता वाचा कृणवा तवाहम् प्राक्रमिषम् उषसाम् अग्रियेव |
   पुरूरवः पुनर् अस्तम् परेहि दुरापना वात इवाहम् अस्मि ||

   kímetā́ vācā́ kṛṇavā távāhám prā́kramiṣamuṣásāmagriyéva ǀ
   púrūravaḥ púnarástam párehi durāpanā́ vā́ta ivāhámasmi ǁ

   kim etā vācā kṛṇavā tavāham prākramiṣam uṣasām agriyeva |
   purūravaḥ punar astam parehi durāpanā vāta ivāham asmi ||

   किम् । ए॒ता । वा॒चा । कृ॒ण॒व॒ । तव॑ । अ॒हम् । प्र । अ॒क्र॒मि॒ष॒म् । उ॒षसा॑म् । अ॒ग्रि॒याऽइ॑व ।
   पुरू॑रवः । पुनः॑ । अस्त॑म् । परा॑ । इ॒हि॒ । दुः॒ऽआ॒प॒ना । वातः॑ऽइव । अ॒हम् । अ॒स्मि॒ ॥

   किम् । एता । वाचा । कृणव । तव । अहम् । प्र । अक्रमिषम् । उषसाम् । अग्रियाऽइव ।
   पुरूरवः । पुनः । अस्तम् । परा । इहि । दुःऽआपना । वातःऽइव । अहम् । अस्मि ॥

   kím ǀ etā́ ǀ vācā́ ǀ kṛṇava ǀ táva ǀ ahám ǀ prá ǀ akramiṣam ǀ uṣásām ǀ agriyā́-iva ǀ
   púrūravaḥ ǀ púnaḥ ǀ ástam ǀ párā ǀ ihi ǀ duḥ-āpanā́ ǀ vā́taḥ-iva ǀ ahám ǀ asmi ǁ

   kim ǀ etā ǀ vācā ǀ kṛṇava ǀ tava ǀ aham ǀ pra ǀ akramiṣam ǀ uṣasām ǀ agriyā-iva ǀ
   purūravaḥ ǀ punaḥ ǀ astam ǀ parā ǀ ihi ǀ duḥ-āpanā ǀ vātaḥ-iva ǀ aham ǀ asmi ǁ

   10.95.2 Aṣṭaka 8.5.1.2Anuvāka 10.8.61Interpretations

3. Ṛk 3

   इषु॒र्न श्रि॒य इ॑षु॒धेर॑स॒ना गो॒षाः श॑त॒सा न रंहिः॑ ।
   अ॒वीरे॒ क्रतौ॒ वि द॑विद्युत॒न्नोरा॒ न मा॒युं चि॑तयंत॒ धुन॑यः ॥

   इषुर् न श्रिय इषुधेर् असना गोषाः शतसा न रंहिः |
   अवीरे क्रतौ वि दविद्युतन् नोरा न मायुं चितयन्त धुनयः ||

   íṣurná śriyá iṣudhérasanā́ goṣā́ḥ śatasā́ ná ráṃhiḥ ǀ
   avī́re krátau ví davidyutannórā ná māyúm citayanta dhúnayaḥ ǁ

   iṣur na śriya iṣudher asanā goṣāḥ śatasā na raṃhiḥ |
   avīre kratau vi davidyutan norā na māyuṃ citayanta dhunayaḥ ||

   इषुः॑ । न । श्रि॒ये । इ॒षु॒ऽधेः । अ॒स॒ना । गो॒ऽसाः । श॒त॒ऽसाः । न । रंहिः॑ ।
   अ॒वीरे॑ । क्रतौ॑ । वि । द॒वि॒द्यु॒त॒त् । न । उरा॑ । न । मा॒युम् । चि॒त॒य॒न्त॒ । धुन॑यः ॥

   इषुः । न । श्रिये । इषुऽधेः । असना । गोऽसाः । शतऽसाः । न । रंहिः ।
   अवीरे । क्रतौ । वि । दविद्युतत् । न । उरा । न । मायुम् । चितयन्त । धुनयः ॥

   íṣuḥ ǀ ná ǀ śriyé ǀ iṣu-dhéḥ ǀ asanā́ ǀ go-sā́ḥ ǀ śata-sā́ḥ ǀ ná ǀ ráṃhiḥ ǀ
   avī́re ǀ krátau ǀ ví ǀ davidyutat ǀ ná ǀ úrā ǀ ná ǀ māyúm ǀ citayanta ǀ dhúnayaḥ ǁ

   iṣuḥ ǀ na ǀ śriye ǀ iṣu-dheḥ ǀ asanā ǀ go-sāḥ ǀ śata-sāḥ ǀ na ǀ raṃhiḥ ǀ
   avīre ǀ kratau ǀ vi ǀ davidyutat ǀ na ǀ urā ǀ na ǀ māyum ǀ citayanta ǀ dhunayaḥ ǁ

   10.95.3 Aṣṭaka 8.5.1.3Anuvāka 10.8.62Interpretations

4. Ṛk 4

   सा वसु॒ दध॑ती॒ श्वशु॑राय॒ वय॒ उषो॒ यदि॒ वष्ट्यंति॑गृहात् ।
   अस्तं॑ ननक्षे॒ यस्मिं॑चा॒कंदिवा॒ नक्तं॑ श्नथि॒ता वै॑त॒सेन॑ ॥

   सा वसु दधती श्वशुराय वय उषो यदि वष्ट्य् अन्तिगृहात् |
   अस्तं ननक्षे यस्मिञ् चाकन् दिवा नक्तं श्नथिता वैतसेन ||

   sā́ vásu dádhatī śváśurāya váya úṣo yádi váṣṭyántigṛhāt ǀ
   ástam nanakṣe yásmiñcākándívā náktam śnathitā́ vaitaséna ǁ

   sā vasu dadhatī śvaśurāya vaya uṣo yadi vaṣṭy antigṛhāt |
   astaṃ nanakṣe yasmiñ cākan divā naktaṃ śnathitā vaitasena ||

   सा । वसु॑ । दध॑ती । श्वशु॑राय । वयः॑ । उषः॑ । यदि॑ । वष्टि॑ । अन्ति॑ऽगृहात् ।
   अस्त॑म् । न॒न॒क्षे॒ । यस्मि॑न् । चा॒कन् । दिवा॑ । नक्त॑म् । श्न॒थि॒ता । वै॒त॒सेन॑ ॥

   सा । वसु । दधती । श्वशुराय । वयः । उषः । यदि । वष्टि । अन्तिऽगृहात् ।
   अस्तम् । ननक्षे । यस्मिन् । चाकन् । दिवा । नक्तम् । श्नथिता । वैतसेन ॥

   sā́ ǀ vásu ǀ dádhatī ǀ śváśurāya ǀ váyaḥ ǀ úṣaḥ ǀ yádi ǀ váṣṭi ǀ ánti-gṛhāt ǀ
   ástam ǀ nanakṣe ǀ yásmin ǀ cākán ǀ dívā ǀ náktam ǀ śnathitā́ ǀ vaitaséna ǁ

   sā ǀ vasu ǀ dadhatī ǀ śvaśurāya ǀ vayaḥ ǀ uṣaḥ ǀ yadi ǀ vaṣṭi ǀ anti-gṛhāt ǀ
   astam ǀ nanakṣe ǀ yasmin ǀ cākan ǀ divā ǀ naktam ǀ śnathitā ǀ vaitasena ǁ

   10.95.4 Aṣṭaka 8.5.1.4Anuvāka 10.8.63Interpretations

5. Ṛk 5

   त्रिः स्म॒ माह्नः॑ श्नथयो वैत॒सेनो॒त स्म॒ मेऽव्य॑त्यै पृणासि ।
   पुरू॑र॒वोऽनु॑ ते॒ केत॑मायं॒ राजा॑ मे वीर त॒न्व१॒॑स्तदा॑सीः ॥

   त्रिः स्म माह्नः श्नथयो वैतसेनोत स्म मे ऽव्यत्यै पृणासि |
   पुरूरवो ऽनु ते केतम् आयं राजा मे वीर तन्वस् तद् आसीः ||

   tríḥ sma mā́hnaḥ śnathayo vaitasénotá sma mé’vyatyai pṛṇāsi ǀ
   púrūravó’nu te kétamāyam rā́jā me vīra tanvástádāsīḥ ǁ

   triḥ sma māhnaḥ śnathayo vaitasenota sma me 'vyatyai pṛṇāsi |
   purūravo 'nu te ketam āyaṃ rājā me vīra tanvas tad āsīḥ ||

   त्रिः । स्म॒ । मा॒ । अह्नः॑ । श्न॒थ॒यः॒ । वै॒त॒सेन॑ । उ॒त । स्म॒ । मे॒ । अव्य॑त्यै । पृ॒णा॒सि॒ ।
   पुरू॑रवः । अनु॑ । ते॒ । केत॑म् । आ॒य॒म् । राजा॑ । मे॒ । वी॒र॒ । त॒न्वः॑ । तत् । आ॒सीः॒ ॥

   त्रिः । स्म । मा । अह्नः । श्नथयः । वैतसेन । उत । स्म । मे । अव्यत्यै । पृणासि ।
   पुरूरवः । अनु । ते । केतम् । आयम् । राजा । मे । वीर । तन्वः । तत् । आसीः ॥

   tríḥ ǀ sma ǀ mā ǀ áhnaḥ ǀ śnathayaḥ ǀ vaitaséna ǀ utá ǀ sma ǀ me ǀ ávyatyai ǀ pṛṇāsi ǀ
   púrūravaḥ ǀ ánu ǀ te ǀ kétam ǀ āyam ǀ rā́jā ǀ me ǀ vīra ǀ tanváḥ ǀ tát ǀ āsīḥ ǁ

   triḥ ǀ sma ǀ mā ǀ ahnaḥ ǀ śnathayaḥ ǀ vaitasena ǀ uta ǀ sma ǀ me ǀ avyatyai ǀ pṛṇāsi ǀ
   purūravaḥ ǀ anu ǀ te ǀ ketam ǀ āyam ǀ rājā ǀ me ǀ vīra ǀ tanvaḥ ǀ tat ǀ āsīḥ ǁ

   10.95.5 Aṣṭaka 8.5.1.5Anuvāka 10.8.64Interpretations

6. Ṛk 6

   या सु॑जू॒र्णिः श्रेणिः॑ सु॒म्नआ॑पिर्ह्र॒देच॑क्षु॒र्न ग्रं॒थिनी॑ चर॒ण्युः ।
   ता अं॒जयो॑ऽरु॒णयो॒ न स॑स्रुः श्रि॒ये गावो॒ न धे॒नवो॑ऽनवंत ॥

   या सुजूर्णिः श्रेणिः सुम्नआपिर् ह्रदेचक्षुर् न ग्रन्थिनी चरण्युः |
   ता अञ्जयो ऽरुणयो न सस्रुः श्रिये गावो न धेनवो ऽनवन्त ||

   yā́ sujūrṇíḥ śréṇiḥ sumnáāpirhradécakṣurná granthínī caraṇyúḥ ǀ
   tā́ añjáyo’ruṇáyo ná sasruḥ śriyé gā́vo ná dhenávo’navanta ǁ

   yā sujūrṇiḥ śreṇiḥ sumnaāpir hradecakṣur na granthinī caraṇyuḥ |
   tā añjayo 'ruṇayo na sasruḥ śriye gāvo na dhenavo 'navanta ||

   या । सु॒ऽजू॒र्णिः । श्रेणिः॑ । सु॒म्नेऽआ॑पिः । ह्र॒देऽच॑क्षुः । न । ग्र॒न्थिनी॑ । च॒र॒ण्युः ।
   ताः । अ॒ञ्जयः॑ । अ॒रु॒णयः॑ । न । स॒स्रुः॒ । श्रि॒ये । गावः॑ । न । धे॒नवः॑ । अ॒न॒व॒न्त॒ ॥

   या । सुऽजूर्णिः । श्रेणिः । सुम्नेऽआपिः । ह्रदेऽचक्षुः । न । ग्रन्थिनी । चरण्युः ।
   ताः । अञ्जयः । अरुणयः । न । सस्रुः । श्रिये । गावः । न । धेनवः । अनवन्त ॥

   yā́ ǀ su-jūrṇíḥ ǀ śréṇiḥ ǀ sumné-āpiḥ ǀ hradé-cakṣuḥ ǀ ná ǀ granthínī ǀ caraṇyúḥ ǀ
   tā́ḥ ǀ añjáyaḥ ǀ aruṇáyaḥ ǀ ná ǀ sasruḥ ǀ śriyé ǀ gā́vaḥ ǀ ná ǀ dhenávaḥ ǀ anavanta ǁ

   yā ǀ su-jūrṇiḥ ǀ śreṇiḥ ǀ sumne-āpiḥ ǀ hrade-cakṣuḥ ǀ na ǀ granthinī ǀ caraṇyuḥ ǀ
   tāḥ ǀ añjayaḥ ǀ aruṇayaḥ ǀ na ǀ sasruḥ ǀ śriye ǀ gāvaḥ ǀ na ǀ dhenavaḥ ǀ anavanta ǁ

   10.95.6 Aṣṭaka 8.5.2.1Anuvāka 10.8.65Interpretations

7. Ṛk 7

   सम॑स्मिं॒जाय॑मान आसत॒ ग्ना उ॒तेम॑वर्धन्न॒द्यः१॒॑ स्वगू॑र्ताः ।
   म॒हे यत्त्वा॑ पुरूरवो॒ रणा॒याव॑र्धयंदस्यु॒हत्या॑य दे॒वाः ॥

   सम् अस्मिञ् जायमान आसत ग्ना उतेम् अवर्धन् नद्यः स्वगूर्ताः |
   महे यत् त्वा पुरूरवो रणायावर्धयन् दस्युहत्याय देवाः ||

   sámasmiñjā́yamāna āsata gnā́ utémavardhannadyáḥ svágūrtāḥ ǀ
   mahé yáttvā purūravo ráṇāyā́vardhayandasyuhátyāya devā́ḥ ǁ

   sam asmiñ jāyamāna āsata gnā utem avardhan nadyaḥ svagūrtāḥ |
   mahe yat tvā purūravo raṇāyāvardhayan dasyuhatyāya devāḥ ||

   सम् । अ॒स्मि॒न् । जाय॑माने । आ॒स॒त॒ । ग्नाः । उ॒त । ई॒म् । अ॒व॒र्ध॒न् । न॒द्यः॑ । स्वऽगू॑र्ताः ।
   म॒हे । यत् । त्वा॒ । पु॒रू॒र॒वः॒ । रणा॑य । अव॑र्धयन् । द॒स्यु॒ऽहत्या॑य । दे॒वाः ॥

   सम् । अस्मिन् । जायमाने । आसत । ग्नाः । उत । ईम् । अवर्धन् । नद्यः । स्वऽगूर्ताः ।
   महे । यत् । त्वा । पुरूरवः । रणाय । अवर्धयन् । दस्युऽहत्याय । देवाः ॥

   sám ǀ asmin ǀ jā́yamāne ǀ āsata ǀ gnā́ḥ ǀ utá ǀ īm ǀ avardhan ǀ nadyáḥ ǀ svá-gūrtāḥ ǀ
   mahé ǀ yát ǀ tvā ǀ purūravaḥ ǀ ráṇāya ǀ ávardhayan ǀ dasyu-hátyāya ǀ devā́ḥ ǁ

   sam ǀ asmin ǀ jāyamāne ǀ āsata ǀ gnāḥ ǀ uta ǀ īm ǀ avardhan ǀ nadyaḥ ǀ sva-gūrtāḥ ǀ
   mahe ǀ yat ǀ tvā ǀ purūravaḥ ǀ raṇāya ǀ avardhayan ǀ dasyu-hatyāya ǀ devāḥ ǁ

   10.95.7 Aṣṭaka 8.5.2.2Anuvāka 10.8.66Interpretations

8. Ṛk 8

   सचा॒ यदा॑सु॒ जह॑ती॒ष्वत्क॒ममा॑नुषीषु॒ मानु॑षो नि॒षेवे॑ ।
   अप॑ स्म॒ मत्त॒रसं॑ती॒ न भु॒ज्युस्ता अ॑त्रसन्रथ॒स्पृशो॒ नाश्वाः॑ ॥

   सचा यद् आसु जहतीष्व् अत्कम् अमानुषीषु मानुषो निषेवे |
   अप स्म मत् तरसन्ती न भुज्युस् ता अत्रसन् रथस्पृशो नाश्वाः ||

   sácā yádāsu jáhatīṣvátkamámānuṣīṣu mā́nuṣo niṣéve ǀ
   ápa sma máttarásantī ná bhujyústā́ atrasanrathaspṛ́śo nā́śvāḥ ǁ

   sacā yad āsu jahatīṣv atkam amānuṣīṣu mānuṣo niṣeve |
   apa sma mat tarasantī na bhujyus tā atrasan rathaspṛśo nāśvāḥ ||

   सचा॑ । यत् । आ॒सु॒ । जह॑तीषु । अत्क॑म् । अमा॑नुषीषु । मानु॑षः । नि॒ऽसेवे॑ ।
   अप॑ । स्म॒ । मत् । त॒रस॑न्ती । न । भु॒ज्युः । ताः । अ॒त्र॒स॒न् । र॒थ॒ऽस्पृशः॑ । न । अश्वाः॑ ॥

   सचा । यत् । आसु । जहतीषु । अत्कम् । अमानुषीषु । मानुषः । निऽसेवे ।
   अप । स्म । मत् । तरसन्ती । न । भुज्युः । ताः । अत्रसन् । रथऽस्पृशः । न । अश्वाः ॥

   sácā ǀ yát ǀ āsu ǀ jáhatīṣu ǀ átkam ǀ ámānuṣīṣu ǀ mā́nuṣaḥ ǀ ni-séve ǀ
   ápa ǀ sma ǀ mát ǀ tarásantī ǀ ná ǀ bhujyúḥ ǀ tā́ḥ ǀ atrasan ǀ ratha-spṛ́śaḥ ǀ ná ǀ áśvāḥ ǁ

   sacā ǀ yat ǀ āsu ǀ jahatīṣu ǀ atkam ǀ amānuṣīṣu ǀ mānuṣaḥ ǀ ni-seve ǀ
   apa ǀ sma ǀ mat ǀ tarasantī ǀ na ǀ bhujyuḥ ǀ tāḥ ǀ atrasan ǀ ratha-spṛśaḥ ǀ na ǀ aśvāḥ ǁ

   10.95.8 Aṣṭaka 8.5.2.3Anuvāka 10.8.67Interpretations

9. Ṛk 9

   यदा॑सु॒ मर्तो॑ अ॒मृता॑सु नि॒स्पृक्सं क्षो॒णीभिः॒ क्रतु॑भि॒र्न पृं॒क्ते ।
   ता आ॒तयो॒ न त॒न्वः॑ शुंभत॒ स्वा अश्वा॑सो॒ न क्री॒ळयो॒ दंद॑शानाः ॥

   यद् आसु मर्तो अमृतासु निस्पृक् सं क्षोणीभिः क्रतुभिर् न पृङ्क्ते |
   ता आतयो न तन्वः शुम्भत स्वा अश्वासो न क्रीऌअयो दन्दशानाः ||

   yádāsu márto amṛ́tāsu nispṛ́ksám kṣoṇī́bhiḥ krátubhirná pṛṅkté ǀ
   tā́ ātáyo ná tanváḥ śumbhata svā́ áśvāso ná krīḷáyo dándaśānāḥ ǁ

   yad āsu marto amṛtāsu nispṛk saṃ kṣoṇībhiḥ kratubhir na pṛṅkte |
   tā ātayo na tanvaḥ śumbhata svā aśvāso na krīḷayo dandaśānāḥ ||

   यत् । आ॒सु॒ । मर्तः॑ । अ॒मृता॑सु । नि॒ऽस्पृक् । सम् । क्षो॒णीभिः॑ । क्रतु॑ऽभिः । न । पृ॒ङ्क्ते ।
   ताः । आ॒तयः॑ । न । त॒न्वः॑ । शु॒म्भ॒त॒ । स्वाः । अश्वा॑सः । न । क्री॒ळयः॑ । दन्द॑शानाः ॥

   यत् । आसु । मर्तः । अमृतासु । निऽस्पृक् । सम् । क्षोणीभिः । क्रतुऽभिः । न । पृङ्क्ते ।
   ताः । आतयः । न । तन्वः । शुम्भत । स्वाः । अश्वासः । न । क्रीळयः । दन्दशानाः ॥

   yát ǀ āsu ǀ mártaḥ ǀ amṛ́tāsu ǀ ni-spṛ́k ǀ sám ǀ kṣoṇī́bhiḥ ǀ krátu-bhiḥ ǀ ná ǀ pṛṅkté ǀ
   tā́ḥ ǀ ātáyaḥ ǀ ná ǀ tanváḥ ǀ śumbhata ǀ svā́ḥ ǀ áśvāsaḥ ǀ ná ǀ krīḷáyaḥ ǀ dándaśānāḥ ǁ

   yat ǀ āsu ǀ martaḥ ǀ amṛtāsu ǀ ni-spṛk ǀ sam ǀ kṣoṇībhiḥ ǀ kratu-bhiḥ ǀ na ǀ pṛṅkte ǀ
   tāḥ ǀ ātayaḥ ǀ na ǀ tanvaḥ ǀ śumbhata ǀ svāḥ ǀ aśvāsaḥ ǀ na ǀ krīḷayaḥ ǀ dandaśānāḥ ǁ

   10.95.9 Aṣṭaka 8.5.2.4Anuvāka 10.8.68Interpretations

10. Ṛk 10

    वि॒द्युन्न या पतं॑ती॒ दवि॑द्यो॒द्भरं॑ती मे॒ अप्या॒ काम्या॑नि ।
    जनि॑ष्टो अ॒पो नर्यः॒ सुजा॑तः॒ प्रोर्वशी॑ तिरत दी॒र्घमायुः॑ ॥

    विद्युन् न या पतन्ती दविद्योद् भरन्ती मे अप्या काम्यानि |
    जनिष्टो अपो नर्यः सुजातः प्रोर्वशी तिरत दीर्घम् आयुः ||

    vidyúnná yā́ pátantī dávidyodbhárantī me ápyā kā́myāni ǀ
    jániṣṭo apó náryaḥ sújātaḥ prórváśī tirata dīrghámā́yuḥ ǁ

    vidyun na yā patantī davidyod bharantī me apyā kāmyāni |
    janiṣṭo apo naryaḥ sujātaḥ prorvaśī tirata dīrgham āyuḥ ||

    वि॒ऽद्युत् । न । या । पत॑न्ती । दवि॑द्योत् । भर॑न्ती । मे॒ । अप्या॑ । काम्या॑नि ।
    जनि॑ष्टो॒ इति॑ । अ॒पः । नर्यः॑ । सुऽजा॑तः । प्र । उ॒र्वशी॑ । ति॒र॒त॒ । दी॒र्घम् । आयुः॑ ॥

    विऽद्युत् । न । या । पतन्ती । दविद्योत् । भरन्ती । मे । अप्या । काम्यानि ।
    जनिष्टो इति । अपः । नर्यः । सुऽजातः । प्र । उर्वशी । तिरत । दीर्घम् । आयुः ॥

    vi-dyút ǀ ná ǀ yā́ ǀ pátantī ǀ dávidyot ǀ bhárantī ǀ me ǀ ápyā ǀ kā́myāni ǀ
    jániṣṭo íti ǀ apáḥ ǀ náryaḥ ǀ sú-jātaḥ ǀ prá ǀ urváśī ǀ tirata ǀ dīrghám ǀ ā́yuḥ ǁ

    vi-dyut ǀ na ǀ yā ǀ patantī ǀ davidyot ǀ bharantī ǀ me ǀ apyā ǀ kāmyāni ǀ
    janiṣṭo iti ǀ apaḥ ǀ naryaḥ ǀ su-jātaḥ ǀ pra ǀ urvaśī ǀ tirata ǀ dīrgham ǀ āyuḥ ǁ

    10.95.10 Aṣṭaka 8.5.2.5Anuvāka 10.8.69Interpretations

11. Ṛk 11

    ज॒ज्ञि॒ष इ॒त्था गो॒पीथ्या॑य॒ हि द॒धाथ॒ तत्पु॑रूरवो म॒ ओजः॑ ।
    अशा॑सं त्वा वि॒दुषी॒ सस्मि॒न्नह॒न्न म॒ आशृ॑णोः॒ किम॒भुग्व॑दासि ॥

    जज्ञिष इत्था गोपीथ्याय हि दधाथ तत् पुरूरवो म ओजः |
    अशासं त्वा विदुषी सस्मिन्न् अहन् न म आशृणोः किम् अभुग् वदासि ||

    jajñiṣá itthā́ gopī́thyāya hí dadhā́tha tátpurūravo ma ójaḥ ǀ
    áśāsam tvā vidúṣī sásminnáhanná ma ā́śṛṇoḥ kímabhúgvadāsi ǁ

    jajñiṣa itthā gopīthyāya hi dadhātha tat purūravo ma ojaḥ |
    aśāsaṃ tvā viduṣī sasminn ahan na ma āśṛṇoḥ kim abhug vadāsi ||

    ज॒ज्ञि॒षे । इ॒त्था । गो॒ऽपीथ्या॑य । हि । द॒धाथ॑ । तत् । पु॒रू॒र॒वः॒ । मे॒ । ओजः॑ ।
    अशा॑सम् । त्वा॒ । वि॒दुषी॑ । सस्मि॑न् । अह॑न् । न । मे॒ । आ । अ॒शृ॒णोः॒ । किम् । अ॒भुक् । व॒दा॒सि॒ ॥

    जज्ञिषे । इत्था । गोऽपीथ्याय । हि । दधाथ । तत् । पुरूरवः । मे । ओजः ।
    अशासम् । त्वा । विदुषी । सस्मिन् । अहन् । न । मे । आ । अशृणोः । किम् । अभुक् । वदासि ॥

    jajñiṣé ǀ itthā́ ǀ go-pī́thyāya ǀ hí ǀ dadhā́tha ǀ tát ǀ purūravaḥ ǀ me ǀ ójaḥ ǀ
    áśāsam ǀ tvā ǀ vidúṣī ǀ sásmin ǀ áhan ǀ ná ǀ me ǀ ā́ ǀ aśṛṇoḥ ǀ kím ǀ abhúk ǀ vadāsi ǁ

    jajñiṣe ǀ itthā ǀ go-pīthyāya ǀ hi ǀ dadhātha ǀ tat ǀ purūravaḥ ǀ me ǀ ojaḥ ǀ
    aśāsam ǀ tvā ǀ viduṣī ǀ sasmin ǀ ahan ǀ na ǀ me ǀ ā ǀ aśṛṇoḥ ǀ kim ǀ abhuk ǀ vadāsi ǁ

    10.95.11 Aṣṭaka 8.5.3.1Anuvāka 10.8.70Interpretations

12. Ṛk 12

    क॒दा सू॒नुः पि॒तरं॑ जा॒त इ॑च्छाच्च॒क्रन्नाश्रु॑ वर्तयद्विजा॒नन् ।
    को दंप॑ती॒ सम॑नसा॒ वि यू॑यो॒दध॒ यद॒ग्निः श्वशु॑रेषु॒ दीद॑यत् ॥

    कदा सूनुः पितरं जात इच्छाच् चक्रन् नाश्रु वर्तयद् विजानन् |
    को दम्पती समनसा वि यूयोद् अध यद् अग्निः श्वशुरेषु दीदयत् ||

    kadā́ sūnúḥ pitáram jātá icchāccakránnā́śru vartayadvijānán ǀ
    kó dámpatī sámanasā ví yūyodádha yádagníḥ śváśureṣu dī́dayat ǁ

    kadā sūnuḥ pitaraṃ jāta icchāc cakran nāśru vartayad vijānan |
    ko dampatī samanasā vi yūyod adha yad agniḥ śvaśureṣu dīdayat ||

    क॒दा । सू॒नुः । पि॒तर॑म् । जा॒तः । इ॒च्छा॒त् । च॒क्रन् । न । अश्रु॑ । व॒र्त॒य॒त् । वि॒ऽजा॒नन् ।
    कः । दम्प॑ती॒ इति॒ दम्ऽप॑ती । सऽम॑नसा । वि । यू॒यो॒त् । अध॑ । यत् । अ॒ग्निः । श्वशु॑रेषु । दीद॑यत् ॥

    कदा । सूनुः । पितरम् । जातः । इच्छात् । चक्रन् । न । अश्रु । वर्तयत् । विऽजानन् ।
    कः । दम्पती इति दम्ऽपती । सऽमनसा । वि । यूयोत् । अध । यत् । अग्निः । श्वशुरेषु । दीदयत् ॥

    kadā́ ǀ sūnúḥ ǀ pitáram ǀ jātáḥ ǀ icchāt ǀ cakrán ǀ ná ǀ áśru ǀ vartayat ǀ vi-jānán ǀ
    káḥ ǀ dámpatī íti dám-patī ǀ sá-manasā ǀ ví ǀ yūyot ǀ ádha ǀ yát ǀ agníḥ ǀ śváśureṣu ǀ dī́dayat ǁ

    kadā ǀ sūnuḥ ǀ pitaram ǀ jātaḥ ǀ icchāt ǀ cakran ǀ na ǀ aśru ǀ vartayat ǀ vi-jānan ǀ
    kaḥ ǀ dampatī iti dam-patī ǀ sa-manasā ǀ vi ǀ yūyot ǀ adha ǀ yat ǀ agniḥ ǀ śvaśureṣu ǀ dīdayat ǁ

    10.95.12 Aṣṭaka 8.5.3.2Anuvāka 10.8.71Interpretations

13. Ṛk 13

    प्रति॑ ब्रवाणि व॒र्तय॑ते॒ अश्रु॑ च॒क्रन्न क्रं॑ददा॒ध्ये॑ शि॒वायै॑ ।
    प्र तत्ते॑ हिनवा॒ यत्ते॑ अ॒स्मे परे॒ह्यस्तं॑ न॒हि मू॑र॒ मापः॑ ॥

    प्रति ब्रवाणि वर्तयते अश्रु चक्रन् न क्रन्दद् आध्ये शिवायै |
    प्र तत् ते हिनवा यत् ते अस्मे परेह्य् अस्तं नहि मूर मापः ||

    práti bravāṇi vartáyate áśru cakránná krandadādhyé śivā́yai ǀ
    prá tátte hinavā yátte asmé párehyástam nahí mūra mā́paḥ ǁ

    prati bravāṇi vartayate aśru cakran na krandad ādhye śivāyai |
    pra tat te hinavā yat te asme parehy astaṃ nahi mūra māpaḥ ||

    प्रति॑ । ब्र॒वा॒णि॒ । व॒र्तय॑ते । अश्रु॑ । च॒क्रन् । न । क्र॒न्द॒त् । आ॒ऽध्ये॑ । शि॒वायै॑ ।
    प्र । तत् । ते॒ । हि॒न॒व॒ । यत् । ते॒ । अ॒स्मे इति॑ । परा॑ । इ॒हि॒ । अस्त॑म् । न॒हि । मू॒र॒ । मा॒ । आपः॑ ॥

    प्रति । ब्रवाणि । वर्तयते । अश्रु । चक्रन् । न । क्रन्दत् । आऽध्ये । शिवायै ।
    प्र । तत् । ते । हिनव । यत् । ते । अस्मे इति । परा । इहि । अस्तम् । नहि । मूर । मा । आपः ॥

    práti ǀ bravāṇi ǀ vartáyate ǀ áśru ǀ cakrán ǀ ná ǀ krandat ǀ ā-dhyé ǀ śivā́yai ǀ
    prá ǀ tát ǀ te ǀ hinava ǀ yát ǀ te ǀ asmé íti ǀ párā ǀ ihi ǀ ástam ǀ nahí ǀ mūra ǀ mā ǀ ā́paḥ ǁ

    prati ǀ bravāṇi ǀ vartayate ǀ aśru ǀ cakran ǀ na ǀ krandat ǀ ā-dhye ǀ śivāyai ǀ
    pra ǀ tat ǀ te ǀ hinava ǀ yat ǀ te ǀ asme iti ǀ parā ǀ ihi ǀ astam ǀ nahi ǀ mūra ǀ mā ǀ āpaḥ ǁ

    10.95.13 Aṣṭaka 8.5.3.3Anuvāka 10.8.72Interpretations

14. Ṛk 14

    सु॒दे॒वो अ॒द्य प्र॒पते॒दना॑वृत्परा॒वतं॑ पर॒मां गंत॒वा उ॑ ।
    अधा॒ शयी॑त॒ निर्ऋ॑तेरु॒पस्थेऽधै॑नं॒ वृका॑ रभ॒सासो॑ अ॒द्युः ॥

    सुदेवो अद्य प्रपतेद् अनावृत् परावतम् परमां गन्तवा उ |
    अधा शयीत निरृतेर् उपस्थे ऽधैनं वृका रभसासो अद्युः ||

    sudevó adyá prapátedánāvṛtparāvátam paramā́m gántavā́ u ǀ
    ádhā śáyīta nírṛterupásthé’dhainam vṛ́kā rabhasā́so adyúḥ ǁ

    sudevo adya prapated anāvṛt parāvatam paramāṃ gantavā u |
    adhā śayīta nirṛter upasthe 'dhainaṃ vṛkā rabhasāso adyuḥ ||

    सु॒ऽदे॒वः । अ॒द्य । प्र॒ऽपते॑त् । अना॑वृत् । प॒रा॒ऽवत॑म् । प॒र॒माम् । गन्त॒वै । ऊं॒ इति॑ ।
    अध॑ । शयी॑त । निःऽऋ॑तेः । उ॒पऽस्थे॑ । अध॑ । ए॒न॒म् । वृकाः॑ । र॒भ॒सासः॑ । अ॒द्युः ॥

    सुऽदेवः । अद्य । प्रऽपतेत् । अनावृत् । पराऽवतम् । परमाम् । गन्तवै । ऊं इति ।
    अध । शयीत । निःऽऋतेः । उपऽस्थे । अध । एनम् । वृकाः । रभसासः । अद्युः ॥

    su-deváḥ ǀ adyá ǀ pra-pátet ǀ ánāvṛt ǀ parā-vátam ǀ paramā́m ǀ gántavái ǀ ūṃ íti ǀ
    ádha ǀ śáyīta ǀ níḥ-ṛteḥ ǀ upá-sthe ǀ ádha ǀ enam ǀ vṛ́kāḥ ǀ rabhasā́saḥ ǀ adyúḥ ǁ

    su-devaḥ ǀ adya ǀ pra-patet ǀ anāvṛt ǀ parā-vatam ǀ paramām ǀ gantavai ǀ ūṃ iti ǀ
    adha ǀ śayīta ǀ niḥ-ṛteḥ ǀ upa-sthe ǀ adha ǀ enam ǀ vṛkāḥ ǀ rabhasāsaḥ ǀ adyuḥ ǁ

    10.95.14 Aṣṭaka 8.5.3.4Anuvāka 10.8.73Interpretations

15. Ṛk 15

    पुरू॑रवो॒ मा मृ॑था॒ मा प्र प॑प्तो॒ मा त्वा॒ वृका॑सो॒ अशि॑वास उ क्षन् ।
    न वै स्त्रैणा॑नि स॒ख्यानि॑ संति सालावृ॒काणां॒ हृद॑यान्ये॒ता ॥

    पुरूरवो मा मृथा मा प्र पप्तो मा त्वा वृकासो अशिवास उ क्षन् |
    न वै स्त्रैणानि सख्यानि सन्ति सालावृकाणां हृदयान्य् एता ||

    púrūravo mā́ mṛthā mā́ prá papto mā́ tvā vṛ́kāso áśivāsa u kṣan ǀ
    ná vái stráiṇāni sakhyā́ni santi sālāvṛkā́ṇām hṛ́dayānyetā́ ǁ

    purūravo mā mṛthā mā pra papto mā tvā vṛkāso aśivāsa u kṣan |
    na vai straiṇāni sakhyāni santi sālāvṛkāṇāṃ hṛdayāny etā ||

    पुरू॑रवः । मा । मृ॒थाः॒ । मा । प्र । प॒प्तः॒ । मा । त्वा॒ । वृका॑सः । अशि॑वासः । ऊं॒ इति॑ । क्ष॒न् ।
    न । वै । स्त्रैणा॑नि । स॒ख्यानि॑ । स॒न्ति॒ । सा॒ला॒वृ॒काणा॑म् । हृद॑यानि । ए॒ता ॥

    पुरूरवः । मा । मृथाः । मा । प्र । पप्तः । मा । त्वा । वृकासः । अशिवासः । ऊं इति । क्षन् ।
    न । वै । स्त्रैणानि । सख्यानि । सन्ति । सालावृकाणाम् । हृदयानि । एता ॥

    púrūravaḥ ǀ mā́ ǀ mṛthāḥ ǀ mā́ ǀ prá ǀ paptaḥ ǀ mā́ ǀ tvā ǀ vṛ́kāsaḥ ǀ áśivāsaḥ ǀ ūṃ íti ǀ kṣan ǀ
    ná ǀ vái ǀ stráiṇāni ǀ sakhyā́ni ǀ santi ǀ sālāvṛkā́ṇām ǀ hṛ́dayāni ǀ etā́ ǁ

    purūravaḥ ǀ mā ǀ mṛthāḥ ǀ mā ǀ pra ǀ paptaḥ ǀ mā ǀ tvā ǀ vṛkāsaḥ ǀ aśivāsaḥ ǀ ūṃ iti ǀ kṣan ǀ
    na ǀ vai ǀ straiṇāni ǀ sakhyāni ǀ santi ǀ sālāvṛkāṇām ǀ hṛdayāni ǀ etā ǁ

    10.95.15 Aṣṭaka 8.5.3.5Anuvāka 10.8.74Interpretations

16. Ṛk 16

    यद्विरू॒पाच॑रं॒ मर्त्ये॒ष्वव॑सं॒ रात्रीः॑ श॒रद॒श्चत॑स्रः ।
    घृ॒तस्य॑ स्तो॒कं स॒कृदह्न॑ आश्नां॒ तादे॒वेदं ता॑तृपा॒णा च॑रामि ॥

    यद् विरूपाचरम् मर्त्येष्व् अवसं रात्रीः शरदश् चतस्रः |
    घृतस्य स्तोकं सकृद् अह्न आश्नां ताद् एवेदं तातृपाणा चरामि ||

    yádvírūpā́caram mártyeṣvávasam rā́trīḥ śarádaścátasraḥ ǀ
    ghṛtásya stokám sakṛ́dáhna āśnām tā́devédám tātṛpāṇā́ carāmi ǁ

    yad virūpācaram martyeṣv avasaṃ rātrīḥ śaradaś catasraḥ |
    ghṛtasya stokaṃ sakṛd ahna āśnāṃ tād evedaṃ tātṛpāṇā carāmi ||

    यत् । विऽरू॑पा । अच॑रम् । मर्त्ये॑षु । अव॑सम् । रात्रीः॑ । श॒रदः॑ । चत॑स्रः ।
    घृ॒तस्य॑ । स्तो॒कम् । स॒कृत् । अह्नः॑ । आ॒श्ना॒म् । तात् । ए॒व । इ॒दम् । त॒तृ॒पा॒णा । च॒रा॒मि॒ ॥

    यत् । विऽरूपा । अचरम् । मर्त्येषु । अवसम् । रात्रीः । शरदः । चतस्रः ।
    घृतस्य । स्तोकम् । सकृत् । अह्नः । आश्नाम् । तात् । एव । इदम् । ततृपाणा । चरामि ॥

    yát ǀ ví-rūpā ǀ ácaram ǀ mártyeṣu ǀ ávasam ǀ rā́trīḥ ǀ śarádaḥ ǀ cátasraḥ ǀ
    ghṛtásya ǀ stokám ǀ sakṛ́t ǀ áhnaḥ ǀ āśnām ǀ tā́t ǀ evá ǀ idám ǀ tatṛpāṇā́ ǀ carāmi ǁ

    yat ǀ vi-rūpā ǀ acaram ǀ martyeṣu ǀ avasam ǀ rātrīḥ ǀ śaradaḥ ǀ catasraḥ ǀ
    ghṛtasya ǀ stokam ǀ sakṛt ǀ ahnaḥ ǀ āśnām ǀ tāt ǀ eva ǀ idam ǀ tatṛpāṇā ǀ carāmi ǁ

    10.95.16 Aṣṭaka 8.5.4.1Anuvāka 10.8.75Interpretations

17. Ṛk 17

    अं॒त॒रि॒क्ष॒प्रां रज॑सो वि॒मानी॒मुप॑ शिक्षाम्यु॒र्वशीं॒ वसि॑ष्ठः ।
    उप॑ त्वा रा॒तिः सु॑कृ॒तस्य॒ तिष्ठा॒न्नि व॑र्तस्व॒ हृद॑यं तप्यते मे ॥

    अन्तरिक्षप्रां रजसो विमानीम् उप शिक्षाम्य् उर्वशीं वसिष्ठः |
    उप त्वा रातिः सुकृतस्य तिष्ठान् नि वर्तस्व हृदयं तप्यते मे ||

    antarikṣaprā́m rájaso vimā́nīmúpa śikṣāmyurváśīm vásiṣṭhaḥ ǀ
    úpa tvā rātíḥ sukṛtásya tíṣṭhānní vartasva hṛ́dayam tapyate me ǁ

    antarikṣaprāṃ rajaso vimānīm upa śikṣāmy urvaśīṃ vasiṣṭhaḥ |
    upa tvā rātiḥ sukṛtasya tiṣṭhān ni vartasva hṛdayaṃ tapyate me ||

    अ॒न्त॒रि॒क्ष॒ऽप्राम् । रज॑सः । वि॒ऽमानी॑म् । उप॑ । शि॒क्षा॒मि॒ । उ॒र्वशी॑म् । वसि॑ष्ठः ।
    उप॑ । त्वा॒ । रा॒तिः । सु॒ऽकृ॒तस्य॑ । तिष्ठा॑त् । नि । व॒र्त॒स्व॒ । हृद॑यम् । त॒प्य॒ते॒ । मे॒ ॥

    अन्तरिक्षऽप्राम् । रजसः । विऽमानीम् । उप । शिक्षामि । उर्वशीम् । वसिष्ठः ।
    उप । त्वा । रातिः । सुऽकृतस्य । तिष्ठात् । नि । वर्तस्व । हृदयम् । तप्यते । मे ॥

    antarikṣa-prā́m ǀ rájasaḥ ǀ vi-mā́nīm ǀ úpa ǀ śikṣāmi ǀ urváśīm ǀ vásiṣṭhaḥ ǀ
    úpa ǀ tvā ǀ rātíḥ ǀ su-kṛtásya ǀ tíṣṭhāt ǀ ní ǀ vartasva ǀ hṛ́dayam ǀ tapyate ǀ me ǁ

    antarikṣa-prām ǀ rajasaḥ ǀ vi-mānīm ǀ upa ǀ śikṣāmi ǀ urvaśīm ǀ vasiṣṭhaḥ ǀ
    upa ǀ tvā ǀ rātiḥ ǀ su-kṛtasya ǀ tiṣṭhāt ǀ ni ǀ vartasva ǀ hṛdayam ǀ tapyate ǀ me ǁ

    10.95.17 Aṣṭaka 8.5.4.2Anuvāka 10.8.76Interpretations

18. Ṛk 18

    इति॑ त्वा दे॒वा इ॒म आ॑हुरैळ॒ यथे॑मे॒तद्भव॑सि मृ॒त्युबं॑धुः ।
    प्र॒जा ते॑ दे॒वान्ह॒विषा॑ यजाति स्व॒र्ग उ॒ त्वमपि॑ मादयासे ॥

    इति त्वा देवा इम आहुर् ऐऌअ यथेम् एतद् भवसि मृत्युबन्धुः |
    प्रजा ते देवान् हविषा यजाति स्वर्ग उ त्वम् अपि मादयासे ||

    íti tvā devā́ imá āhuraiḷa yáthemetádbhávasi mṛtyúbandhuḥ ǀ
    prajā́ te devā́nhavíṣā yajāti svargá u tvámápi mādayāse ǁ

    iti tvā devā ima āhur aiḷa yathem etad bhavasi mṛtyubandhuḥ |
    prajā te devān haviṣā yajāti svarga u tvam api mādayāse ||

    इति॑ । त्वा॒ । दे॒वाः । इ॒मे । आ॒हुः॒ । ऐ॒ळ॒ । यथा॑ । ई॒म् । ए॒तत् । भव॑सि । मृ॒त्युऽब॑न्धुः ।
    प्र॒ऽजा । ते॒ । दे॒वान् । ह॒विषा॑ । य॒जा॒ति॒ । स्वः॒ऽगे । ऊं॒ इति॑ । त्वम् । अपि॑ । मा॒द॒या॒से॒ ॥

    इति । त्वा । देवाः । इमे । आहुः । ऐळ । यथा । ईम् । एतत् । भवसि । मृत्युऽबन्धुः ।
    प्रऽजा । ते । देवान् । हविषा । यजाति । स्वःऽगे । ऊं इति । त्वम् । अपि । मादयासे ॥

    íti ǀ tvā ǀ devā́ḥ ǀ imé ǀ āhuḥ ǀ aiḷa ǀ yáthā ǀ īm ǀ etát ǀ bhávasi ǀ mṛtyú-bandhuḥ ǀ
    pra-jā́ ǀ te ǀ devā́n ǀ havíṣā ǀ yajāti ǀ svaḥ-gé ǀ ūṃ íti ǀ tvám ǀ ápi ǀ mādayāse ǁ

    iti ǀ tvā ǀ devāḥ ǀ ime ǀ āhuḥ ǀ aiḷa ǀ yathā ǀ īm ǀ etat ǀ bhavasi ǀ mṛtyu-bandhuḥ ǀ
    pra-jā ǀ te ǀ devān ǀ haviṣā ǀ yajāti ǀ svaḥ-ge ǀ ūṃ iti ǀ tvam ǀ api ǀ mādayāse ǁ

    10.95.18 Aṣṭaka 8.5.4.3Anuvāka 10.8.77Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.