Ṛgveda · Maṇḍala 10 · Sūkta 117

Ṛk 10.117.9

Dasyat · Bhikṣu Āṅgirasa

The whole sūkta Link

Saṃhitā

स॒मौ चि॒द्धस्तौ॒ न स॒मं वि॑विष्टः सम्मा॒तरा॑ चि॒न्न स॒मं दु॑हाते ।
य॒मयो॑श्चि॒न्न स॒मा वी॒र्या॑णि ज्ञा॒ती चि॒त्संतौ॒ न स॒मं पृ॑णीतः ॥

समौ चिद् धस्तौ न समं विविष्टः सम्मातरा चिन् न समं दुहाते |
यमयोश् चिन् न समा वीर्याणि ज्ञाती चित् सन्तौ न समम् पृणीतः ||

samáu ciddhástau ná samám viviṣṭaḥ sammātárā cinná samám duhāte ǀ
yamáyościnná samā́ vīryā́ṇi jñātī́ citsántau ná samám pṛṇītaḥ ǁ

samau cid dhastau na samaṃ viviṣṭaḥ sammātarā cin na samaṃ duhāte |
yamayoś cin na samā vīryāṇi jñātī cit santau na samam pṛṇītaḥ ||

Padapāṭha

स॒मौ । चि॒त् । हस्तौ॑ । न । स॒मम् । वि॒वि॒ष्टः॒ । स॒म्ऽमा॒तरा॑ । चि॒त् । न । स॒मम् । दु॒हा॒ते॒ इति॑ ।
य॒मयोः॑ । चि॒त् । न । स॒मा । वी॒र्या॑णि । ज्ञा॒ती इति॑ । चि॒त् । सन्तौ॑ । न । स॒मम् । पृ॒णी॒तः॒ ॥

समौ । चित् । हस्तौ । न । समम् । विविष्टः । सम्ऽमातरा । चित् । न । समम् । दुहाते इति ।
यमयोः । चित् । न । समा । वीर्याणि । ज्ञाती इति । चित् । सन्तौ । न । समम् । पृणीतः ॥

samáu ǀ cit ǀ hástau ǀ ná ǀ samám ǀ viviṣṭaḥ ǀ sam-mātárā ǀ cit ǀ ná ǀ samám ǀ duhāte íti ǀ
yamáyoḥ ǀ cit ǀ ná ǀ samā́ ǀ vīryā́ṇi ǀ jñātī́ íti ǀ cit ǀ sántau ǀ ná ǀ samám ǀ pṛṇītaḥ ǁ

samau ǀ cit ǀ hastau ǀ na ǀ samam ǀ viviṣṭaḥ ǀ sam-mātarā ǀ cit ǀ na ǀ samam ǀ duhāte iti ǀ
yamayoḥ ǀ cit ǀ na ǀ samā ǀ vīryāṇi ǀ jñātī iti ǀ cit ǀ santau ǀ na ǀ samam ǀ pṛṇītaḥ ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
10.117.09
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
8.6.23.04
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
10.10.047
Devatā देवता
Dasyat
Ṛṣi ऋषि
Bhikṣu Āṅgirasa
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh, Jagatī
Svara स्वरः
धैवतः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 10.117.9

Interpretations

Sāyaṇa

अतिथिभ्यो धनमप्रयच्छन्नपि मम भ्राता दास्यतिति चेत् तत्र हेतुमाह। समौ चिद्धस्तौ समावपि समं समानं न विविष्टः। कार्यं न व्याप्नुतः। विष्लैव्याप्तौ जौहोत्यादिकः। संज्ञापूर्वकस्य विधेरनित्यत्वादभ्यासस्य गुणाभावः। तथा संमातरा वत्सस्य मातरौ धेनू समे अपि समं समानं पयो न दुहाते। यमयोश्चित् सहजातयोः पुत्रओरपि समा समानि वीर्याणि न सन्ति। तस्माज्ज्ञातीचिदेकस्मिन्कुले सन्तौ जातावपि समं न पृणीतः। न प्रयच्छतः। तस्माद्यस्य धनमस्ति स एव दद्यादित्यर्थः॥९॥