श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

एवं भगवती पुण्या स्तुता सा मुनिपुंगवैः । (१।२)

चिन्तयामास सर्वेषां दास्यामि वरमुत्तमम् ॥ (१।३)

ततः प्रसुप्तांस्ताञ्ज्ञात्वा रात्रौ देवी जगाम ह । (२।१)

एकैकस्य ऋषेः स्वप्ने दर्शनं चारुहासिनी ॥ (२।२)

ततो ऽर्धरात्रे सम्प्राप्त उत्थिता जलमध्यतः । (३।१)

विमलाम्बरसंवीता दिव्यमालाविभूषिता ॥ (३।२)

घृतातपत्रा सुश्रोणी पद्मरागविभूषिता । (४।१)

जगाद मा भैर् इति तान् एकैकं तु पृथक्पृथक् ॥ (४।२)

वसध्वं मम पार्श्वे तु भयं त्यक्त्वा क्षुधादिजम् ॥ (५।१)

एवमुक्त्वा तदा देवी स्वप्नान्ते तान्महामुनीन् । (६।१)

जगामादर्शनं पश्चात्प्रविश्य जलम् आत्मिकम् ॥ (६।२)

ततः प्रभाते मुनयो मिथ ऊचुर्मुदन्विताः । (७।१)

तथा दृष्टा मया दृष्टा स्वप्ने देवी सुदर्शना ॥ (७।२)

अभयं दत्तमस्माकं सिद्धिश्चाप्यचिरेण तु । (८।१)

प्रशस्तं दर्शनं तस्या नर्मदाया न संशयः ॥ (८।२)

अथान्यदिवसे राजन्मत्स्यानां रूपम् उत्तमम् । (९।१)

पश्यन्ति सपरीवाराः स्वकीयाश्रमसन्निधौ ॥ (९।२)

तान्दृष्ट्वा विस्मयाविष्टा मत्स्यांस्तत्र महर्षयः । (१०।१)

पूजयामासुरव्यग्रा हव्यकव्येन देवताः ॥ (१०।२)

तान्मत्स्यसङ्घान्सम्प्राप्य महादेव्याः प्रसादतः । (११।१)

सपुत्रदारभृत्यास्ते वर्तयन्ति पृथक्पृथक् ॥ (११।२)

दिने दिने तथाप्येवमाश्रमेषु द्विजातयः । (१२।१)

मत्स्यानां सञ्चयं दृष्ट्वा विस्मिताश्चाभवंस्तदा ॥ (१२।२)

मृतांस्तांस्तु सुपुष्टाङ्गान् पाठीनांश्च विशेषतः । (१३।१)

द्वारे द्वारे चाश्रमाणां तापसानां युधिष्ठिर ॥ (१३।२)

हृष्टपुष्टास्तदा सर्वे नर्मदातीरवासिनः । (१४।१)

ऋषयस्ते भयं सर्वे तत्यजुः क्षुत्तृषोद्भवम् ॥ (१४।२)

ते जपन्तस्तपन्तश्च तिष्ठन्ति भरतर्षभ । (१५।१)

अर्चयन्ति पितॄन्देवान्नर्मदातटमाश्रिताः ॥ (१५।२)

तैर्जपद्भिस्तपद्भिश्च सततं द्विजसत्तमैः । (१६।१)

भ्राजते सा सरिच्छ्रेष्ठा ताराभिर् द्यौर् ग्रहैरिव ॥ (१६।२)

तत्र तैर्बहुलैः शुभ्रैर् ब्राह्मणैर् वेदपरागैः । (१७।१)

नर्मदा धर्मदा पूर्वं संविभक्ता यथाक्रमम् ॥ (१७।२)

ऋषिभिर् दशकोटिभिर् नर्मदातीरवासिभिः । (१८।१)

विभक्तेयं विभक्ताङ्गी नर्मदा शर्मदा नृणाम् ॥ (१८।२)

यज्ञोपवीतैश्च शुभैर् अक्षसूत्रैश्च भारत । (१९।१)

कूलद्वये महापुण्या नर्मदोदधिगामिनी ॥ (१९।२)

पृथगायतनैः शुभ्रैर् लिङ्गैर्वालुकमृन्मयैः । (२०।१)

भ्राजते या सरिच्छ्रेष्ठा नक्षत्रैरिव शर्वरी ॥ (२०।२)

एवं त ऋषयः सर्वे तर्पयन्तः सुरान्पितॄन् । (२१।१)

न्यवसन्नर्मदातीरे यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ (२१।२)

किंचिद्गते ततस्तस्मिन्घोरे वर्षशताधिके । (२२।१)

अर्धरात्रे तदा कन्या जलादुत्तीर्य भारत ॥ (२२।२)

विद्युत्पुंजसमाभासा व्यालयज्ञोपवीतिनी । (२३।१)

त्रिशूलाग्रकरा सौम्या तानुवाच ऋषींस्तदा ॥ (२३।२)

आगच्छध्वं मुनिगणा विशध्वं मामयोनिजाम् । (२४।१)

समेताः पुत्रदारैश्च ततः सिद्धिमवाप्स्यथ ॥ (२४।२)

यस्य यस्य हि या वाञ्छा तस्य तां तां ददाम्यहम् । (२५।१)

विष्णुं ब्रह्माणमीशानमन्यं वा सुरमुत्तमम् ॥ (२५।२)

तत्र सर्वान्नयिष्यामि प्रसन्ना वरदा ह्यहम् । (२६।१)

प्राणायामपरा भूत्वा मां विशध्वं समाहिताः ॥ (२६।२)

सह पुत्रैश्च दारैश्च त्यक्त्वाश्रमपदानि च । (२७।१)

कालक्षेपो न कर्तव्यः प्रलयो ऽयमुपस्थितः ॥ (२७।२)

संहारः सर्वभूतानां कल्पदाहः सुदारुणः । (२८।१)

एकाहम् अभवं पूर्वं महाघोरे जनक्षये ॥ (२८।२)

शेषा नद्यः समुद्राश्च सर्व एव क्षयंगताः । (२९।१)

वरदानान् महेशस्य तेनाहं न क्षयं गता ॥ (२९।२)

अमृतः शाश्वतो देवः स्थाणुरीशः सनातनः । (३०।१)

स पूजितः प्रार्थितो वा किं न दद्याद् द्विजोत्तमाः ॥ (३०।२)

एवमुक्त्वा ऋषीव्रेवा प्रविवेश जलं ततः । (३१।१)

करात्तशूला सा देवी व्यालयज्ञोपवीतिनी ॥ (३१।२)

ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा विस्मयापन्नमानसाः । (३२।१)

अभिवन्द्य च मां सर्वे क्षामयन्तः पुनः पुनः ॥ (३२।२)

क्षम्यतां नो यदुक्तं हि वसतां तव संश्रये । (३३।१)

गृहांस्त्यक्त्वा महाभागाः सशिष्याः सहबान्धवाः ॥ (३३।२)

जप्त्वा चैकाक्षरं ब्रह्म हृदि ध्यात्वा महेश्वरम् । (३४।१)

स्नात्वा च मन्त्रपूताभिरथ चाद्भिर् जितव्रताः ॥ (३४।२)

विविशुर्नर्मदातोयं सपक्षा इव पर्वताः । (३५।१)

द्योतयन्तो दिशः सर्वाः कुशहस्ताः सहाग्रयः ॥ (३५।२)

गतेषु तेषु राजेन्द्र अहमेकः स्थितस्तदा । (३६।१)

अमरेशं समासाद्य पूजयन्नर्मदां नदीम् ॥ (३६।२)

अनुभूताः सप्तकल्पा मायूराद्या मया नृप । (३७।१)

प्रसादाद् वेधसः सर्वे रेवया सह भारत ॥ (३७।२)

जन्मतोऽद्य दिनं यावन्न जाने ऽस्याः पुरास्थितिम् ॥ (३८।१)

इयं हि शांकरी शक्तिः कला शम्भोरिलाह्वया । (३९।१)

नर्मदा दुरितध्वंसकारिणी भवतारिणी ॥ (३९।२)

यदाहमपि नाभूवं पुराकल्पेषु पाण्डव । (४०।१)

चतुर्दशसु कल्पेषु तेष्वियं सुखसंस्थिता ॥ (४०।२)

चतुर्दश पुरा कल्पा न मृता येषु नर्मदा । (४१।१)

तानहं सम्प्रवक्ष्यामि देवी प्राह यथा मम ॥ (४१।२)

कापिलं प्रथमं विद्धि प्राजापत्यं द्वितीयकम् । (४२।१)

ब्राह्मं सौम्यं च सावित्रं बार्हस्पत्यं प्रभासकम् ॥ (४२।२)

माहेन्द्रम् अग्निकल्पं च जयन्तं मारुतं तथा । (४३।१)

वैष्णवं बहुरूपं च ज्यौतिषं च चतुर्दशम् ॥ (४३।२)

एते कल्पा मया ख्याता न मृता येषु नर्मदा । (४४।१)

मायूरं पञ्चदशमं कौर्मं चैवात्र षोडशम् ॥ (४४।२)

बकं मात्स्यं च पाद्मं च वटकल्पं च भारत । (४५।१)

एकविंशतिमं चैतं वाराहं सांप्रतीनकम् ॥ (४५।२)

इमे सप्त मया साकं रेवया परिशीलिताः । (४६।१)

एकविंशतिकल्पास्तु नर्मदायाः शिवाङ्गतः ॥ (४६।२)

संजाताया नृपश्रेष्ठ मया दृष्टा ह्यनेकशः । (४७।१)

कथिता नृपतिश्रेष्ठ भूयः किं कथयामि ते ॥ (४७।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्य एकविंशतिकल्पकथानकवर्णनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः ॥ (४८।१)