श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

एष एव पुरा प्रश्नः परिपृष्टो महेश्वरम् । (१।२)

राज्ञा चोत्तानपादेन ऋषिदेवसमागमे ॥ (१।३)

उत्तानपाद उवाच । (२।१)

इदं तीर्थं महापुण्यं सर्वदेवमयं परम् । (२।२)

गुह्याद्गुह्यतरं स्थानं न दृष्टं न श्रुतं हर ॥ (२।३)

शूलभेदं कथं जातं केनैवोत्पादितं पुरा । (३।१)

माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य विस्तराच्छंस मे प्रभो ॥ (३।२)

ईश्वर उवाच । (४।१)

आसीत्पुरा महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । (४।२)

मर्त्ये न तादृशः कश्चिद् विक्रमेण बलेन वा ॥ (४।३)

सूनुर् ब्रह्मसुतस्यायम् अन्धको नाम दुर्मदः । (५।१)

निजस्थाने वसन् पापः कुर्वन् राज्यम् अकण्टकम् ॥ (५।२)

हृष्टपुष्टो वसन् मर्त्ये स सुरैर्नाभिभूयते । (६।१)

भवनं तस्य पापस्य वह्नेरुपवनं यथा ॥ (६।२)

एतस्मिन्न् अन्धकः काले चिन्तयामास भारत । (७।१)

तोषयामि महादेवं येन सानुग्रहो भवेत् ॥ (७।२)

प्रार्थयामि वरं दिव्यं यो मे मनसि वर्तते । (८।१)

परं स निश्चयं कृत्वा सो ऽन्धको निर्गतो गृहात् ॥ (८।२)

रेवातटं समासाद्य दानवस्तपसि स्थितः । (९।१)

उग्रं तपश्चचारासौ दारुणं लोमहर्षणम् ॥ (९।२)

दिव्यं वर्षसहस्रं स निराहारो ऽभवत् ततः । (१०।१)

द्वितीयं तु सहस्रं स न्यवसद्वारिभोजनः ॥ (१०।२)

तृतीयं तु सहस्रं स धूमपानरतो ऽभवत् । (११।१)

चतुर्थं वर्षसाहस्रं योगाभ्यासेन संस्थितः ॥ (११।२)

कोपीह नेदृश चक्रे तपः परमदारुणम् । (१२।१)

अस्थिचर्मावशेषो ऽसौ यावत्तिष्ठति भारत ॥ (१२।२)

तस्य मूर्ध्नि ततो राजन् धूमवार्त्तिर् विनिःसृता । (१३।१)

देवलोकमतीत्यासौ कैलासं व्याप्य संस्थिता ॥ (१३।२)

तावद्देवसमीपस्था उमा वचनम् अब्रवीत् । (१४।१)

को ऽस्त्ययं मानुषे लोके तपसोग्रेण संस्थितः ॥ (१४।२)

चतुर्वर्षसहस्राणि व्यतीयुः परमेश्वर । (१५।१)

न केनापीदृशं तप्तं तपो दृष्टं श्रुतं तथा ॥ (१५।२)

अवज्ञां कुरुषे देव किमत्र नियमान्विते । (१६।१)

सर्वस्य दत्से शीघ्रं त्वमल्पेन तपसा विभो ॥ (१६।२)

नाक्षक्रीडां करिष्ये ऽद्य त्वया सह महेश्वर । (१७।१)

यावन्नोत्थाप्यते ह्येष दानवो भक्तवत्सल ॥ (१७।२)

ईश्वर उवाच । (१८।१)

साधु साधु महादेवि सर्वलक्षणलक्षिते । (१८।२)

अहं तं न विजानामि क्लिश्यन्तं दानवेश्वरम् ॥ (१८।३)

योगाभ्यासे स्थितो भद्रे ध्यायंस्तत्परमं पदम् । (१९।१)

तत्रागच्छ मया सार्द्धं यत्र तप्यत्यसौ तपः ॥ (१९।२)

उमया सहितो देवो गतस्तत्र महेश्वरः । (२०।१)

अस्थिचर्मावशेषस्तु दृष्टो देवेन शम्भुना ॥ (२०।२)

प्रत्युवाच प्रसन्नो ऽसौ देवदेवो महेश्वरः । (२१।१)

भोभोः कष्टं कृतं भीमं दारुणं लोमहर्षणम् ॥ (२१।२)

ईदृशं च तपो घोरं कस्माद्वत्स त्वया कृतम् । (२२।१)

वरं दास्याम्यहं वत्स यस्ते मनसि वर्तते ॥ (२२।२)

अन्धक उवाच । (२३।१)

यदि तुष्टो ऽसि मे देव वरदो यदि शङ्कर । (२३।२)

सुरान् सर्वान् विजेष्यामि त्वत्प्रसादान् महेश्वर ॥ (२३।३)

ईश्वर उवाच । (२४।१)

स्वप्ने ऽपि त्रिदशाः सर्वे न योद्धव्याः कदाचन । (२४।२)

असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसो यन्न रोचते ॥ (२४।३)

अन्यं किमपि याचस्व यस्ते मनसि वर्तते । (२५।१)

स्वर्गे वा यदि वा मर्त्ये पातालेषु च संस्थितान् ॥ (२५।२)

मर्त्येषु विविधान् भोगान् भोक्ष्यसि त्वं यथेप्सितान् । (२६।१)

कुरु निष्कण्टकं राज्यं स्वर्गे देवपतिर्यथा ॥ (२६।२)

देवस्य वचनं श्रुत्वा सो ऽन्धको विमनाः स्थितः । (२७।१)

वृथा क्लेशश्च मे जातो न किंचित् साधितं मया ॥ (२७।२)

निश्वासं परमं मुक्त्वा निपपात धरातले । (२८।१)

मूलच्छिन्नो यथा वृक्षो निरुच्छ्वासस् तदाभवत् ॥ (२८।२)

मूर्च्छापन्नं ततो दृष्ट्वा देवी वचनम् अब्रवीत् । (२९।१)

यं कामं कामयत्येष तमस्मै देहि शङ्कर ॥ (२९।२)

भक्तानुपेक्षमाणस्य तवाकीर्तिर् भविष्यति ॥ (३०।१)

ईश्वर उवाच । (३१।१)

यदि दास्ये वरं देवि इच्छाभूतं कदाचन । (३१।२)

ततो न मंस्यते विष्णुं न ब्रह्माणं न मामपि ॥ (३१।३)

उच्चत्वमाप्तो देवेशि अन्यानपि सुरासुरान् ॥ (३२।१)

देव्युवाच । (३३।१)

कमप्युपायमाश्रित्य उत्थापय महेश्वर । (३३।२)

विष्णुवर्जं सुरान्सर्वाञ्जयस्वेति वरं वद ॥ (३३।३)

ईश्वर उवाच । (३४।१)

उपायः शोभनो देवि यो मे मनसि वर्तते । (३४।२)

तमेवास्मै प्रदास्यामि यस्त्वया कथितो वरः ॥ (३४।३)

ततो ऽमृतेन संसिक्तः स्वस्थो ऽभूत् तत्क्षणाद् अयम् । (३५।१)

तथा पुनर्नवो जातः सर्वावयवशोभितः ॥ (३५।२)

शृणुष्वैकमना भूत्वा गृहाण वरमुत्तमम् । (३६।१)

विष्णुवर्जं प्रदास्यामि यत्तवाभिमतं प्रियम् ॥ (३६।२)

सर्वं च सफलं तुभ्यं मा धर्मस्ते ऽन्यथा भवेत् । (३७।१)

ददामीति वरं तुभ्यं मन्यसे यदि चासुर ॥ (३७।२)

विष्णुवर्जं सुरान् सर्वाञ्जेष्यसि त्वं च मां विना ॥ (३८।१)

अन्धक उवाच । (३९।१)

भवत्वेवम् इति प्राह बलमास्थाय केवलम् । (३९।२)

विष्णुवर्जं विजेष्ये ऽहं स्वबलेन महेश्वर ॥ (३९।३)

कृतार्थो ऽहं हि संजात इत्युक्त्वा प्रणतिं गतः । (४०।१)

गच्छ देवोमयासार्द्धं कैलासशिखरं वरम् ॥ (४०।२)

वृषपुंगवम् आरुह्य देवो ऽसावुमया सह । (४१।१)

वरं दत्त्वा स तस्यैवं तत्रैवान्तरधीयत ॥ (४१।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे अन्धकवरप्रदानवर्णनं नाम पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (४२।१)