स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 98

98 of 232 · 83 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र प्रभासेश्वरमुत्तमम् । (१।२)

tato gacchettu rājendra prabhāseśvaramuttamam |

1.3१.३

विख्यातं त्रिषु लोकेषु स्वर्गसोपानमुत्तमम् ॥ (१।३)

vikhyātaṃ triṣu lokeṣu svargasopānamuttamam ||

2.1२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

2.2२.२

प्रभासं तात मे ब्रूहि कथं जातं महाफलम् । (२।२)

prabhāsaṃ tāta me brūhi kathaṃ jātaṃ mahāphalam |

2.3२.३

स्वर्गसोपानदं दृश्यं संक्षेपात् कथयस्व मे ॥ (२।३)

svargasopānadaṃ dṛśyaṃ saṃkṣepāt kathayasva me ||

3.1३.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (३।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

3.2३.२

दुर्भगा रविपत्नी च प्रभानामेति विश्रुता । (३।२)

durbhagā ravipatnī ca prabhānāmeti viśrutā |

3.3३.३

तया चाराधितः शम्भुरुग्रेण तपसा पुरा ॥ (३।३)

tayā cārādhitaḥ śambhurugreṇa tapasā purā ||

4.1४.१

वायुभक्षा स्थिता वर्षं वर्षं ध्यानपरायणा । (४।१)

vāyubhakṣā sthitā varṣaṃ varṣaṃ dhyānaparāyaṇā |

4.2४.२

ततस्तुष्टो महादेवः प्रभायाः पाण्डुनन्दन ॥ (४।२)

tatastuṣṭo mahādevaḥ prabhāyāḥ pāṇḍunandana ||

5.1५.१

ईश्वर उवाच । (५।१)

īśvara uvāca

5.2५.२

कस्मात् संक्लिश्यसे बाले कथ्यतां यद्विवक्षितम् । (५।२)

kasmāt saṃkliśyase bāle kathyatāṃ yadvivakṣitam |

5.3५.३

अहं हि भास्करो ऽप्येको नानात्वं नैव विद्यते ॥ (५।३)

ahaṃ hi bhāskaro 'pyeko nānātvaṃ naiva vidyate ||

6.1६.१

प्रभोवाच । (६।१)

prabhovāca |

6.2६.२

नान्यो देवः स्त्रियः शम्भो विना भर्त्रा क्वचित्प्रभो । (६।२)

nānyo devaḥ striyaḥ śambho vinā bhartrā kvacitprabho |

6.3६.३

सगुणो निर्गुणो वापि धनाढ्यो वाप्यकिंचनः ॥ (६।३)

saguṇo nirguṇo vāpi dhanāḍhyo vāpyakiṃcanaḥ ||

7.1७.१

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यः स्त्रीणां भर्तैव दैवतम् । (७।१)

priyo vā yadi vā dveṣyaḥ strīṇāṃ bhartaiva daivatam |

7.2७.२

दुर्भगत्वेन दग्धाहं सखीमध्ये सुरेश्वर । (७।२)

durbhagatvena dagdhāhaṃ sakhīmadhye sureśvara |

7.3७.३

भर्त्तर् यल्लब्धसौख्यास्मि तेन क्लिश्याम्यहं भृशम् ॥ (७।३)

bharttar yallabdhasaukhyāsmi tena kliśyāmyahaṃ bhṛśam ||

8.1८.१

ईश्वर उवाच । (८।१)

īśvara uvāca

8.2८.२

वल्लभा भास्करस्यैव मत्प्रसादाद्भविष्यसि ॥ (८।२)

vallabhā bhāskarasyaiva matprasādādbhaviṣyasi ||

9.1९.१

पार्वत्युवाच । (९।१)

pārvatyuvāca |

9.2९.२

अप्रमाणं भवद्वाक्यं भास्करो ऽपि करिष्यति । (९।२)

apramāṇaṃ bhavadvākyaṃ bhāskaro 'pi kariṣyati |

9.3९.३

वृथा क्लेशो भवेदस्याः प्रभायाः परमेश्वर ॥ (९।३)

vṛthā kleśo bhavedasyāḥ prabhāyāḥ parameśvara ||

10.1१०.१

उमावाक्यान् महेशानध्यातस्तिमिरनाशनः । (१०।१)

umāvākyān maheśānadhyātastimiranāśanaḥ |

10.2१०.२

आगतो गगनाद्भानुर्नर्मदोत्तररोधसि ॥ (१०।२)

āgato gaganādbhānurnarmadottararodhasi ||

11.1११.१

भानुरुवाच । (११।१)

bhānuruvāca |

11.2११.२

आहूतो ऽस्मि कथं देव ह्यघासुरनिषूदन ॥ (११।२)

āhūto 'smi kathaṃ deva hyaghāsuraniṣūdana ||

12.1१२.१

ईश्वर उवाच । (१२।१)

īśvara uvāca

12.2१२.२

प्रभां पालय भो भानो संतोषेण परेण हि ॥ (१२।२)

prabhāṃ pālaya bho bhāno saṃtoṣeṇa pareṇa hi ||

13.1१३.१

उमोवाच । (१३।१)

umovāca |

13.2१३.२

प्रभाया मन्दिरे नित्यं स्थीयतां हिमनाशन । (१३।२)

prabhāyā mandire nityaṃ sthīyatāṃ himanāśana |

13.3१३.३

अग्रपत्नी समस्तानां भार्याणां क्रियतां रवे ॥ (१३।३)

agrapatnī samastānāṃ bhāryāṇāṃ kriyatāṃ rave ||

14.1१४.१

भानुरुवाच । (१४।१)

bhānuruvāca |

14.2१४.२

एवं देवि करिष्यामि तव वाक्यं वरानने । (१४।२)

evaṃ devi kariṣyāmi tava vākyaṃ varānane |

14.3१४.३

एतच्छ्रुत्वा प्रभाहूता प्रत्युवाच महेश्वरम् ॥ (१४।३)

etacchrutvā prabhāhūtā pratyuvāca maheśvaram ||

15.1१५.१

प्रभोवाच । (१५।१)

prabhovāca |

15.2१५.२

स्वांशेन स्थीयतां देव मन्मथारे उमापते । (१५।२)

svāṃśena sthīyatāṃ deva manmathāre umāpate |

15.3१५.३

एकांशः स्थाप्यतामत्र तीर्थस्योन्मीलनाय च ॥ (१५।३)

ekāṃśaḥ sthāpyatāmatra tīrthasyonmīlanāya ca ||

16.1१६.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१६।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

16.2१६.२

सर्वदेवमयं लिङ्गं स्थापितं तत्र पाण्डव । (१६।२)

sarvadevamayaṃ liṅgaṃ sthāpitaṃ tatra pāṇḍava |

16.3१६.३

प्रभासेश इति ख्यातं सर्वलोकेषु दुर्लभम् ॥ (१६।३)

prabhāseśa iti khyātaṃ sarvalokeṣu durlabham ||

17.1१७.१

अन्यानि यानि तीर्थानि काले तानि फलन्ति वै । (१७।१)

anyāni yāni tīrthāni kāle tāni phalanti vai |

17.2१७.२

प्रभासेशस्तु राजेन्द्र सद्यः कामफलप्रदः ॥ (१७।२)

prabhāseśastu rājendra sadyaḥ kāmaphalapradaḥ ||

18.1१८.१

माघमासे सिते पक्षे सप्तम्यां च विशेषतः । (१८।१)

māghamāse site pakṣe saptamyāṃ ca viśeṣataḥ |

18.2१८.२

अश्वं यः स्पर्शयेत् तत्र यथोक्तब्राह्मणे नृप ॥ (१८।२)

aśvaṃ yaḥ sparśayet tatra yathoktabrāhmaṇe nṛpa ||

19.1१९.१

इन्द्रत्वं प्राप्यते तेन भास्करस्याथवा पदम् । (१९।१)

indratvaṃ prāpyate tena bhāskarasyāthavā padam |

19.2१९.२

स्नात्वा परमया भक्त्या दानं दद्याद् द्विजातये ॥ (१९।२)

snātvā paramayā bhaktyā dānaṃ dadyād dvijātaye ||

20.1२०.१

गोप्रदाता लभेत्स्वर्गं सत्यलोकं वरेश्वर । (२०।१)

gopradātā labhetsvargaṃ satyalokaṃ vareśvara |

20.2२०.२

सर्वाङ्गसुन्दरीं शुभ्रां क्षीरिणीं तरुणीं शुभाम् ॥ (२०।२)

sarvāṅgasundarīṃ śubhrāṃ kṣīriṇīṃ taruṇīṃ śubhām ||

21.1२१.१

सवत्सां घण्टासंयुक्तां कांस्यपात्रावदोहिनीम् । (२१।१)

savatsāṃ ghaṇṭāsaṃyuktāṃ kāṃsyapātrāvadohinīm |

21.2२१.२

ददते ये नृपश्रेष्ठ न ते यान्ति यमालयम् ॥ (२१।२)

dadate ye nṛpaśreṣṭha na te yānti yamālayam ||

22.1२२.१

अथ यः परया भक्त्या स्नानं देवस्य कारयेत् । (२२।१)

atha yaḥ parayā bhaktyā snānaṃ devasya kārayet |

22.2२२.२

स प्राप्नोति परं लोकं यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ (२२।२)

sa prāpnoti paraṃ lokaṃ yāvadābhūtasamplavam ||

23.1२३.१

दौर्भाग्यं नाशमायाति स्नानमात्रेण पाण्डव । (२३।१)

daurbhāgyaṃ nāśamāyāti snānamātreṇa pāṇḍava |

23.2२३.२

तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या कन्यादानं प्रयच्छति ॥ (२३।२)

tatra tīrthe tu yo bhaktyā kanyādānaṃ prayacchati ||

24.1२४.१

ब्राह्मणाय विवाहेन दापयेत् पाण्डुनन्दन । (२४।१)

brāhmaṇāya vivāhena dāpayet pāṇḍunandana |

24.2२४.२

समानवयसे देया कुलशीलधनैस्तथा ॥ (२४।२)

samānavayase deyā kulaśīladhanaistathā ||

25.1२५.१

ये ददन्ते महाराज ह्यपि पातकसंयुताः । (२५।१)

ye dadante mahārāja hyapi pātakasaṃyutāḥ |

25.2२५.२

तेषां पापानि लीयन्ते ह्युदके लवणं यथा ॥ (२५।२)

teṣāṃ pāpāni līyante hyudake lavaṇaṃ yathā ||

26.1२६.१

स्वामिद्रोहकृतं पापं निक्षेपस्यापहारिणि । (२६।१)

svāmidrohakṛtaṃ pāpaṃ nikṣepasyāpahāriṇi |

26.2२६.२

मित्रघ्ने च कृतघ्ने च कूटसाक्ष्यसमुद्भवम् ॥ (२६।२)

mitraghne ca kṛtaghne ca kūṭasākṣyasamudbhavam ||

27.1२७.१

तद्ग्रामोद्यानभेदोत्थं परदारनिषेवणम् । (२७।१)

tadgrāmodyānabhedotthaṃ paradāraniṣevaṇam |

27.2२७.२

वार्द्धुषिकस्य यत्पापं यत्पापं स्तेयसम्भवम् ॥ (२७।२)

vārddhuṣikasya yatpāpaṃ yatpāpaṃ steyasambhavam ||

28.1२८.१

कूपभेदोद्भवं यच्च बैडालव्रतधारिणः । (२८।१)

kūpabhedodbhavaṃ yacca baiḍālavratadhāriṇaḥ |

28.2२८.२

दाम्भिकं वृक्षच्छेदोत्थं विवाहस्य निषेधजम् ॥ (२८।२)

dāmbhikaṃ vṛkṣacchedotthaṃ vivāhasya niṣedhajam ||

29.1२९.१

आरामस्थतरुच्छेदमगम्यागमनोद्भवम् । (२९।१)

ārāmasthatarucchedamagamyāgamanodbhavam |

29.2२९.२

स्वभार्यात्यजने यच्च परभार्यासमीहनात् ॥ (२९।२)

svabhāryātyajane yacca parabhāryāsamīhanāt ||

30.1३०.१

ब्रह्मस्वहरणे यच्च गरदे गोविघातिनि । (३०।१)

brahmasvaharaṇe yacca garade govighātini |

30.2३०.२

विद्याविक्रयणोत्थं च संसर्गाद्यच्च पातकम् ॥ (३०।२)

vidyāvikrayaṇotthaṃ ca saṃsargādyacca pātakam ||

31.1३१.१

श्वबिडालवधाद्घोरं सर्पशूद्रोद्भवं तथा । (३१।१)

śvabiḍālavadhādghoraṃ sarpaśūdrodbhavaṃ tathā |

31.2३१.२

भूमिहर्तुश्च यत्पापं भूमिहारिणि चैव हि ॥ (३१।२)

bhūmihartuśca yatpāpaṃ bhūmihāriṇi caiva hi ||

32.1३२.१

मा ददस्वेति यत्पापं गोवह्निब्राह्मणेषु च । (३२।१)

mā dadasveti yatpāpaṃ govahnibrāhmaṇeṣu ca |

32.2३२.२

तत्पापं याति विलयं कन्यादानेन पाण्डव ॥ (३२।२)

tatpāpaṃ yāti vilayaṃ kanyādānena pāṇḍava ||

33.1३३.१

स गत्वा भास्करं लोकं रुद्रलोके शुभे व्रजेत् । (३३।१)

sa gatvā bhāskaraṃ lokaṃ rudraloke śubhe vrajet |

33.2३३.२

क्रीडते रुद्रलोकस्थो यावद् इन्द्राश्चतुर्दश ॥ (३३।२)

krīḍate rudralokastho yāvad indrāścaturdaśa ||

34.1३४.१

सर्वपापक्षये जाते शिवे भवति भावना । (३४।१)

sarvapāpakṣaye jāte śive bhavati bhāvanā |

34.2३४.२

एतद्व्रजति यस्तीर्थं प्रभासं पाण्डुनन्दन ॥ (३४।२)

etadvrajati yastīrthaṃ prabhāsaṃ pāṇḍunandana ||

35.1३५.१

सर्वतीर्थफलं प्राप्य सो ऽश्वमेधफलं लभेत् । (३५।१)

sarvatīrthaphalaṃ prāpya so 'śvamedhaphalaṃ labhet |

35.2३५.२

गोप्रदानं महापुण्यं सर्वपापक्षयं परम् । (३५।२)

gopradānaṃ mahāpuṇyaṃ sarvapāpakṣayaṃ param |

35.3३५.३

प्रशस्तं सर्वकालं हि चतुर्दश्यां विशेषतः ॥ (३५।३)

praśastaṃ sarvakālaṃ hi caturdaśyāṃ viśeṣataḥ ||

36.1३६.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे प्रभासतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टनवतितमो ऽध्यायः ॥ (३६।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe prabhāsatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭanavatitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 98

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit