स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 226
Select a line for its word-by-word analysis.
ततः क्रोशान्तरे पुण्यं तीर्थं तद्विमलेश्वरम् । (१।२)
tataḥ krośāntare puṇyaṃ tīrthaṃ tadvimaleśvaram |
स्वर्गलाभादिकं वापि पार्थिवं वा यथेप्सितम् ॥ (२।२)
svargalābhādikaṃ vāpi pārthivaṃ vā yathepsitam ||
पुरा त्रिशिरसं हत्वा त्वष्टुः पुत्रं शतक्रतुः । (३।१)
purā triśirasaṃ hatvā tvaṣṭuḥ putraṃ śatakratuḥ |
यस्य तीर्थस्य माहात्म्याद्वैमल्यं परमं गतः ॥ (३।२)
yasya tīrthasya māhātmyādvaimalyaṃ paramaṃ gataḥ ||
यत्र वेदनिधिर्विप्रो महत्तप्त्वा तपः पुरा । (४।१)
yatra vedanidhirvipro mahattaptvā tapaḥ purā |
नानाकर्ममलैः क्षीणैर् विमलो ऽभवद् अर्कवत् ॥ (४।२)
nānākarmamalaiḥ kṣīṇair vimalo 'bhavad arkavat ||
पुरा भानुमतीं भानुः सुतां स्मरशरार्दितः ॥ (५।२)
purā bhānumatīṃ bhānuḥ sutāṃ smaraśarārditaḥ ||
योगिसङ्गं वने प्राप्य पुरे च नृपतेस् तथा । (८।१)
yogisaṅgaṃ vane prāpya pure ca nṛpates tathā |
शान्तया भार्यया सार्द्धं तप्त्वा द्वादशवत्सरान् ॥ (९।२)
śāntayā bhāryayā sārddhaṃ taptvā dvādaśavatsarān ||
कृच्छ्रचान्द्रायणैर् देवं तोषयंस्त्र्यम्बकं मुनिः । (१०।१)
kṛcchracāndrāyaṇair devaṃ toṣayaṃstryambakaṃ muniḥ |
महादेवेन तुष्टेन सो ऽपि वैमल्यमाप्तवान् ॥ (१०।२)
mahādevena tuṣṭena so 'pi vaimalyamāptavān ||
शर्वाण्या प्रेरितः शर्वः पुरा दारुवने नृप । (११।१)
śarvāṇyā preritaḥ śarvaḥ purā dāruvane nṛpa |
मोहनान्मुनिपत्नीनां स्वं दीक्ष्य विमलं किल ॥ (११।२)
mohanānmunipatnīnāṃ svaṃ dīkṣya vimalaṃ kila ||
तत्र स्थित्वा महाराज तपस्तप्त्वा सहोमया ॥ (१२।२)
tatra sthitvā mahārāja tapastaptvā sahomayā ||
तेन नाम्ना स्वयं तस्थौ लोकानां हितकाम्यया ॥ (१३।२)
tena nāmnā svayaṃ tasthau lokānāṃ hitakāmyayā ||
ततस्तिलोत्तमां सृष्ट्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । (१४।१)
tatastilottamāṃ sṛṣṭvā brahmā lokapitāmahaḥ |
प्रजानाथो ऽपि तां सृष्ट्वा दृष्ट्वाग्रे सुमनोहराम् ॥ (१४।२)
prajānātho 'pi tāṃ sṛṣṭvā dṛṣṭvāgre sumanoharām ||
भावियोगबलाक्रान्तः स तस्यामभिको ऽभवत् । (१५।१)
bhāviyogabalākrāntaḥ sa tasyāmabhiko 'bhavat |
तेन वीक्ष्य सदोषत्वं रेवातीरद्वयं श्रितः ॥ (१५।२)
tena vīkṣya sadoṣatvaṃ revātīradvayaṃ śritaḥ ||
तीर्थान्यनुसरन्मौनी त्रिस्नायी संस्मरञ्छिवम् । (१६।१)
tīrthānyanusaranmaunī trisnāyī saṃsmarañchivam |
रेवार्णवसमायोगे स्नात्वा सम्पूज्य शङ्करम् । (१६।२)
revārṇavasamāyoge snātvā sampūjya śaṅkaram |
कालेनाल्पेन राजर्षे ब्रह्माप्यमलतां गतः ॥ (१६।३)
kālenālpena rājarṣe brahmāpyamalatāṃ gataḥ ||
त्यक्त्वा दोषमलं तत्र विमला बहवो ऽभवन् ॥ (१७।२)
tyaktvā doṣamalaṃ tatra vimalā bahavo 'bhavan ||
तथा त्वमपि राजेन्द्र तत्र स्नात्वा शिवार्चनात् । (१८।१)
tathā tvamapi rājendra tatra snātvā śivārcanāt |
अमलो ऽपि विशेषेण वैमल्यं प्राप्स्यसे परम् ॥ (१८।२)
amalo 'pi viśeṣeṇa vaimalyaṃ prāpsyase param ||
तत्र स्नात्वा नरो नारी पूजयित्वा महेश्वरम् । (१९।१)
tatra snātvā naro nārī pūjayitvā maheśvaram |
तत्रोपवासं यः कृत्वा पश्येत विमलेश्वरम् । (२०।१)
tatropavāsaṃ yaḥ kṛtvā paśyeta vimaleśvaram |
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां सर्वपर्वसु पार्थिव ॥ (२०।२)
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ sarvaparvasu pārthiva ||
श्राद्धं कृत्वा विधानेन पितॄणाम् अनृणी भवेत् । (२१।२)
śrāddhaṃ kṛtvā vidhānena pitṝṇām anṛṇī bhavet |
ब्राह्मणान् भोजयेच्छक्त्या तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ (२१।३)
brāhmaṇān bhojayecchaktyā tebhyo dadyācca dakṣiṇām ||
स्वर्णधान्यानि वासांसि छत्रोपानत्कमण्डलुम् ॥ (२२।३)
svarṇadhānyāni vāsāṃsi chatropānatkamaṇḍalum ||
गृहं देवस्य वै शक्त्या कृत्वा स्याद् भुवि भूपतिः । (२३।१)
gṛhaṃ devasya vai śaktyā kṛtvā syād bhuvi bhūpatiḥ |
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे विमलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ (२४।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe vimaleśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.