युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

परार्थं तीर्थयात्रायां गच्छतः कस्य किं फलम् । (१।२)

कियन्मात्रं मुनिश्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि कृपानिधे ॥ (१।३)

मार्कण्डेय उवाच । (२।१)

परार्थं गच्छतस्तन्मे वदतः शृणु पार्थिव । (२।२)

यथा यावत्फलं तस्य यात्रादिविहितं भवेत् ॥ (२।३)

उत्तमेनेह वर्णेन द्रव्यलोभादिना नृप । (३।१)

नाधमस्य क्वचित् कार्यं तीर्थयात्रादिसेवनम् ॥ (३।२)

धर्मकर्म महाराज स्वयं विद्वान्समाचरेत् । (४।१)

शरीरस्याथवा शक्त्या अन्यद्वा कार्ययोगतः ॥ (४।२)

धर्मकर्म सदा प्रायः सवर्णेनैव कारयेत् । (५।१)

पुत्रपौत्रादिकैर्वापि ज्ञातिभिर् गोत्रसम्भवैः ॥ (५।२)

श्रेष्ठं हि विहितं प्राहुर्धर्मकर्म युधिष्ठिर । (६।१)

तैरेव कारयेत्तस्मान्नोत्तमैर्नाधमैरपि ॥ (६।२)

अधमेन कृतं सम्यङ् न भवेदिति मे मतिः । (७।१)

उत्तमश्चाधमार्थे वै कुर्वन्दुर्गतिमाप्नुयात् ॥ (७।२)

न शूद्राय मतिं दद्यान्नोच्छिष्टं न हविष्कृतम् । (८।१)

न चास्योपदिशेद्धर्मं न चास्य व्रतमादिशेत् ॥ (८।२)

जपस्तपस्तीर्थयात्रा प्रव्रज्या मन्त्रसाधनम् । (९।१)

देवताराधनं दीक्षा स्त्रीशूद्रपतनानि षट् ॥ (९।२)

पतिवत्नी पतत्येव विधवा सर्वमाचरेत् । (१०।१)

सभर्तृकाशके पत्यौ सर्वं कुर्याद् अनुज्ञया ॥ (१०।२)

गत्वा परार्थं तीर्थादौ षोडशांशफलं लभेत् । (११।१)

गच्छतश्च प्रसङ्गेन तीर्थमर्द्धफलं स्मृतम् ॥ (११।२)

अनुसङ्गेन तीर्थस्य स्नाने स्नानफलं विदुः । (१२।१)

नैव यात्राफलं तज्ज्ञाः शास्त्रोक्तं कल्मषापहम् ॥ (१२।२)

पित्रर्थं च पितृव्यस्य मातुर्मातामहस्य च । (१३।१)

मातुलस्य तथा भ्रातुः श्वशुरस्य सुतस्य च ॥ (१३।२)

पोषकार्थादयोश्चापि मातामह्या गुरोस्तथा । (१४।१)

स्वसुर्मातृष्वसुः पैत्र्या आचार्याध्यापकस्य च ॥ (१४।२)

इत्याद्यर्थे नरः स्नात्वा स्वयमष्टांशमाप्नुयात् । (१५।१)

साक्षात्पित्रोः प्रकुर्वाणश्चतुर्थांशमवाप्नुयात् ॥ (१५।२)

पतिपत्न्योर्मिथश्चार्द्धं फलं प्राहुर्मनीषिणः । (१६।१)

भागिनेयस्य शिष्यस्य भ्रातृव्यस्य सुतस्य च । (१६।२)

षट्त्रिपञ्चचतुर्भागान्फलमाप्नोति वै नरः ॥ (१६।३)

इति ते कथितं पार्थ पारम्पर्यक्रमागतम् । (१७।१)

कर्तव्यं ज्ञातिवर्गस्य परार्थे धर्मसाधनम् ॥ (१७।२)

वर्षाऋतुसमायोगे सर्वा नद्यो रजस्वलाः । (१८।१)

मुक्त्वा सरस्वतीं गङ्गां नर्मदां यमुनानदीम् ॥ (१८।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे परार्थतीर्थयात्राफलकथनं नामाष्टविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ (१९।१)