श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वतीर्थादनुत्तमम् । (१।२)

उत्तरे नर्मदाकूले शुक्लतीर्थं युधिष्ठिर ॥ (१।३)

तस्य तीर्थस्य चान्यानि पुण्यत्वाच्छुभदर्शनात् । (२।१)

पृथिव्यां सर्वतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ (२।२)

युधिष्ठिर उवाच । (३।१)

तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । (३।२)

भ्रातृभिः सहितः सर्वैस् तथान्यैर् द्विजसत्तमैः ॥ (३।३)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (४।१)

शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिमाकर्णय नरेश्वर । (४।२)

यस्य संदर्शनादेव ब्रह्महत्या प्रलीयते ॥ (४।३)

नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । (५।१)

यच्च बाल्यं कृतं पापं दर्शनादेव नश्यति ॥ (५।२)

मोक्षदानि न सर्वत्र शुक्लतीर्थमृते नृप । (६।१)

शुक्लतीर्थस्य माहात्म्यं पुराणे यच्छ्रुतं मया ॥ (६।२)

समागमे मुनीनां तु देवानां हि तथैव च । (७।१)

कथितं देवदेवेन शितिकण्ठेन भारत । (७।२)

कैलासे पर्वतश्रेष्ठे तत्ते संकथयाम्यहम् ॥ (७।३)

पुरा कृतयुगस्यादौ तोषितुं गिरिजापतिम् । (८।१)

तपश्चचार विपुलं विष्णुर्वर्षसहस्रकम् । (८।२)

वायुभक्षो निराहारः शुक्लतीर्थे व्यवस्थितः ॥ (८।३)

ततः प्रत्यक्षतामागाद्देवदेवो महेश्वरः । (९।१)

प्रादुर्भूतस्तु सहसा तत्र तीर्थे नराधिप ॥ (९।२)

क्रोशद्वयमिदं चक्रे भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । (१०।१)

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ (१०।२)

गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती । (११।१)

ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा ॥ (११।२)

सर्वौषधीनामशनं प्रधानं सर्वेषु पेयेषु जलं प्रधानम् । (१२।१)

निद्रा सुखानां प्रमदा रतीनां सर्वेषु गात्रेषु शिरः प्रधानम् ॥ (१२।२)

स्नातस्यापि यथा पुण्यं ललाटं नृपसत्तम । (१३।१)

शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां युधिष्ठिर ॥ (१३।२)

सरितां च यथा गङ्गा देवतानां जनार्दनः । (१४।१)

शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां व्यवस्थितम् ॥ (१४।२)

चतुष्पदानां सुरभिर्वर्णानां ब्राह्मणो यथा । (१५।१)

प्रधानं सर्वतीर्थानां शुक्लतीर्थं तथा नृप ॥ (१५।२)

ग्रहाणां तु यथादित्यो नक्षत्राणां यथा शशी । (१६।१)

शिरो वा सर्वगात्राणां धर्माणां सत्यमिष्यते ॥ (१६।२)

तथैव पार्थ तीर्थानां शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । (१७।१)

दुर्विज्ञेयो यथा लोके परमात्मा सनातनः ॥ (१७।२)

सुसूक्ष्मत्वादनिर्देश्यः शुक्लतीर्थं तथा नृप । (१८।१)

मन्दप्रज्ञत्वमापन्ने महामोहसमन्वितः ॥ (१८।२)

शुक्लतीर्थं ना जानाति नर्मदातटसंस्थितम् । (१९।१)

बहुनात्र किमुक्तेन धर्मपुत्र पुनः पुनः ॥ (१९।२)

शुक्लतीर्थं महापुण्यं सम्प्राप्तं कल्मषक्षयात् । (२०।१)

यो ऽत्र दत्ते शुचिर्भूत्वा एकं रेवाजलाञ्जलिम् ॥ (२०।२)

कल्पकोटिसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः ॥ (२१।१)

एकः पुत्रो धरापृष्ठे पितॄणामार्तिनाशनः । (२२।१)

चाणक्यो नाम राजाभूच्छुक्लतीर्थं च वेद सः ॥ (२२।२)

युधिष्ठिर उवाच । (२३।१)

को ऽसौ द्विजवरश्रेष्ठ चाणक्यो नाम नामतः । (२३।२)

शुक्लतीर्थस्य यो वेत्ता नान्यो वेत्ता हि कश्चन ॥ (२३।३)

केनोपायेन तत्तीर्थं तेन ज्ञातं धरातले । (२४।१)

तदहं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे ॥ (२४।२)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (२५।१)

इक्ष्वाकुप्रभवो राजा नप्ता शुद्धोदनस्य च । (२५।२)

चाणक्यो नाम राजर्षिर् बुभुजे पृथिवीमिमाम् ॥ (२५।३)

विक्रान्तो मतिमाञ्छूरः सर्वलोकैरवञ्चितः । (२६।१)

वञ्चितः सहसा धूर्तवायसाभ्यां नृपोत्तमः ॥ (२६।२)

युधिष्ठिर उवाच । (२७।१)

कथं स वञ्चितो राजा वायसाभ्यां कुतो ऽथवा । (२७।२)

पुरा येन प्रतिज्ञातं धीगर्भेण महात्मना ॥ (२७।३)

न जीवे वञ्चितो ऽन्येन प्राणांस्त्यक्ष्ये न संशयः । (२८।१)

एतन्मे वद विप्रेन्द्र परं कौतूहलं मम ॥ (२८।२)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (२९।१)

आत्मानं वञ्चितं ज्ञात्वा तदा संगृह्य वायसौ । (२९।२)

प्रेषयामास तीव्रेण दण्डेन यमसादनम् ॥ (२९।३)

वायसावूचतुः । (३०।१)

सुन्दोपसुन्दयोः पुत्रावावां काकत्वमागतौ । (३०।२)

मा वधीस्त्वं महाभाग कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ॥ (३०।३)

तावावां कृतसंकल्पौ त्वया कोपेन मानद । (३१।१)

निरस्तावनिरस्तौ वा यास्यावः परमां गतिम् ॥ (३१।२)

तदादेशय राजेन्द्र कृत्वा तव महत्प्रियम् । (३२।१)

मुक्तशापौ भविष्यावो ब्रह्मणो वचनं तथा ॥ (३२।२)

तच्छ्रुत्वा काकवचनं चाणक्यो नृपसत्तमः । (३३।१)

नाहं जीवे विदित्वैवं वञ्चितः केन कर्हिचित् ॥ (३३।२)

तस्मात्तीर्थं विजानीतं यमस्य सदने द्विजौ । (३४।१)

प्रेषयामि यथान्यायं श्रुत्वा तत्कथयिष्यथः ॥ (३४।२)

तेनैव मुक्तौ तौ काकौ स्रक्चन्दनविभूषितौ । (३५।१)

शीघ्रगौ प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति ॥ (३५।२)

राजोवाच । (३६।१)

तत्र धर्मपुरं गत्वा विचरन्तावितस्ततः । (३६।२)

यदि पृच्छति धर्मात्मा यमः संयमनो महान् ॥ (३६।३)

कुतो वामागतं ब्रूतं केन वा भूषितावुभौ । (३७।१)

मदीया भारती तस्य कथनीया ह्यशङ्कितम् ॥ (३७।२)

इक्ष्वाकुसंभवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । (३८।१)

द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिना ॥ (३८।२)

तच्छ्रुत्वा वचनं राज्ञो गतौ तौ यमसादनम् । (३९।१)

क्रीडितौ प्राङ्गणे तस्य स्रक्चन्दनविभूषितौ । (३९।२)

धर्मराजेन तौ दृष्टौ पृष्टौ धृष्टौ च वायसौ ॥ (३९।३)

यम उवाच । (४०।१)

कुतः स्थानात्समायातौ केन वा भूषितावुभौ । (४०।२)

वृत्तं वै कथ्यतामेतद्वायसावविशङ्कया ॥ (४०।३)

काकावूचतुः । (४१।१)

इक्ष्वाकुसम्भवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । (४१।२)

द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिभिः ॥ (४१।३)

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा सदा वैवस्वतो यमः । (४२।१)

चित्रगुप्तं कलिं कालं वीक्ष्यताम् इदम् अब्रवीत् ॥ (४२।२)

अण्डजस्वेदजातीनां भूतानां सचराचरे । (४३।१)

विहितं लोककर्तॄणां सान्निध्यं ब्रह्मणा मम ॥ (४३।२)

गतः कुत्र दुराचारश्चाणक्यो नामतस्त्विह । (४४।१)

अन्विष्यतां पुराणेषु त्वितिहासेषु या गतिः ॥ (४४।२)

ततस् तैर् धर्मपालैस् तु धर्मराजप्रचोदितैः । (४५।१)

निरीक्षिता पुराणोक्ता कर्मजा गतिरागतिः ॥ (४५।२)

ततः प्रोवाच वचनं धर्मो धर्मभृतां वरः । (४६।१)

शृण्वतां धर्मपालानां मेघगम्भीरया गिरा ॥ (४६।२)

शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदाविमले जले । (४७।१)

अण्डजस्वेदजातीनां न गतिर्मम सन्निधौ ॥ (४७।२)

तत्तीर्थं धार्मिकं लोके ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः । (४८।१)

निर्मितं परया भक्त्या लोकानां हितकाम्यया ॥ (४८।२)

पापोपपातकैर्युक्ता ये नरा नर्मदाजले । (४९।१)

शुक्लतीर्थे मृताः शुद्धा न ते मद्विषयाः क्वचित् ॥ (४९।२)

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तौ काकौ यमभाषितम् । (५०।१)

आगतौ शीघ्रगौ पार्थ दृष्ट्वा यमपुरं महत् ॥ (५०।२)

पृष्टौ तौ प्रणतौ राज्ञा यथावृत्तं यथाश्रुतम् । (५१।१)

कथयामासतुः पार्थ दानवौ काकतां गतौ ॥ (५१।२)

अस्मात्स्थानाद्गतावावां यमस्य पुरमुत्तमम् । (५२।१)

पृथिव्या दक्षिणे भागे ह्यतीत्य बहुयोनिजम् ॥ (५२।२)

तत्पुरं कामगं दिव्यं स्वर्णप्राकारतोरणम् । (५३।१)

अनेकगृहसम्बाधं मणिकाञ्चनभूषितम् ॥ (५३।२)

चतुष्पथैश्चत्वरैश्च घण्टामार्गोपशोभितम् । (५४।१)

उद्यानवनसंछन्नं पद्मिनीखण्डमन्दितम् ॥ (५४।२)

हंससारससंघुष्टं कोकिलाकुलसंकुलम् । (५५।१)

सिंहव्याघ्रगजाकीर्णम् ऋक्षवानरसेवितम् ॥ (५५।२)

नरनारीसमाकीर्णं नित्योत्सवविभूषितम् । (५६।१)

शंखदुन्दुभिर्निर्घोषैर् वीणावेणुनिनादितम् ॥ (५६।२)

यममार्गे ऽपि विहितं स्वर्गलोकमिवापरम् । (५७।१)

गतौ तत्र पुनश्चान्यैर्यमदूतैर्यमाज्ञया ॥ (५७।२)

विदितौ प्रेषितौ तत्र यत्र देवो जगत्प्रभुः । (५८।१)

प्राणस्य भीत्या दृष्टो ऽसौ सिंहासनगतः प्रभुः ॥ (५८।२)

महाकायो महाजङ्घो महास्कन्धो महोदरः । (५९।१)

महावक्षा महाबाहुर् महावक्त्रेक्षणो महान् ॥ (५९।२)

महामहिषमारूढो महामुकुटभूषितः । (६०।१)

तत्रान्यश्च कलिः कालश्चित्रगुप्तो महामतिः ॥ (६०।२)

समागतौ तदा दृष्टौ मध्ये ज्वलितपावकौ । (६१।१)

पुण्यपापानि जन्तूनां श्रुतिस्मृत्यर्थपारगौ ॥ (६१।२)

विचारयन्तौ सततं तिष्ठाते तौ दिवानिशम् । (६२।१)

ततो ह्यावां प्रणामान्ते यमेन यममूर्तिना ॥ (६२।२)

पृष्टावागमने हेतुं तमब्रूव शृणुष्व तत् । (६३।१)

उज्जयिन्यां महीपालश्चाणक्यो ऽभूत् प्रतापवान् ॥ (६३।२)

द्वादशाहे मृतस्यास्य भुक्त्वा प्राप्तौ यमालयम् । (६४।१)

ततो ऽस्माकं वचः श्रुत्वा कम्पयित्वा शिरो यमः ॥ (६४।२)

उवाच वचनं सत्यं सभामध्ये हसन्निव । (६५।१)

अस्ति तत्कारणं येन चाणक्यः पापपूरुषः ॥ (६५।२)

नायातो मम लोके तु सर्वपापभयंकरे । (६६।१)

शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदायां परं पदम् ॥ (६६।२)

जायते सर्वजन्तूनां नात्र काचिद्विचारणा । (६७।१)

अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले ॥ (६७।२)

मृतः स वै न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । (६८।१)

तद्धर्मवचनं श्रुत्वा निर्गत्य नगराद्बहिः ॥ (६८।२)

पश्यन्तौ विविधां घोरां नरके लोकयातनाम् । (६९।१)

त्रिंशत्कोट्यो हि घोराणां नरकाणां नृपोत्तम ॥ (६९।२)

दृष्टा भीतौ परामार्तिगतौ तत्र महापथि । (७०।१)

नरको रौरवस्तत्र महारौरव एव च ॥ (७०।२)

पेषणः शोषणश्चैव कालसूत्रो ऽस्थिभञ्जनः । (७१।१)

तामिस्रश्चान्धतामिस्रः कृमिपूतिवहस्तथा ॥ (७१।२)

दृष्टश्चान्यो महाज्वालस्तत्रैव विषभोजनः । (७२।१)

नरकौ दंशमशकौ तथा यमलपर्वतौ ॥ (७२।२)

नदी वैतरणी दृष्टा सर्वपापप्रणाशिनी । (७३।१)

शीतलं सलिलं यत्र पिबन्ति ह्यमृतोपमम् ॥ (७३।२)

तदेव नीरं पापानां शोणितं परिवर्तते । (७४।१)

असिपत्रवनं चान्यद्दृष्टान्या महती शिला ॥ (७४।२)

अग्निपुंजनिभाकारा विशाला शाल्मली परा । (७५।१)

इत्यादयस्तथैवान्ये शतसाहस्रसंज्ञिताः ॥ (७५।२)

घोरघोरतरा दृष्टाः क्लिश्यन्ते यत्र मानवाः । (७६।१)

वाचिकैर्मानसैः पापैः कर्मजैश्च पृथग्विधैः ॥ (७६।२)

अहंकारकृतैर् दोषैर् मायावचनपूर्वकैः । (७७।१)

पिता माता गुरुर्भ्राता अनाथा विकलेन्द्रियाः ॥ (७७।२)

भ्रमन्ति नोद्धृता येषां गतिस्तेषां हि रौरवे । (७८।१)

तत्र ते द्वादशाब्दानि क्षपित्वा रौरवे ऽधमाः ॥ (७८।२)

इह मानुष्यके लोके दीनान्धाश्च भवन्ति ते । (७९।१)

देवब्रह्मस्वहर्तॄणां नराणां पापकर्मणाम् ॥ (७९।२)

महारौरवमाश्रित्य ध्रुवं वासो यमालये । (८०।१)

ततः कालेन महता पापाः पापेन वेष्टिताः ॥ (८०।२)

जायन्ते कण्टकैर्भिन्नाः कोशे वा कोशकारकाः । (८१।१)

मृगपक्षिविहङ्गानां घातका मांसभक्षकाः ॥ (८१।२)

पेषणं नरकं यान्ति शोषणं जीवबन्धनात् । (८२।१)

तत्रत्यां यातनां घोरां सहित्वा शास्त्रचोदिताम् ॥ (८२।२)

इह मानुष्यतां प्राप्य पङ्ग्वन्धबधिरा नराः । (८३।१)

गवार्थे ब्राह्मणार्थे च ह्यनृतं वदतामिह ॥ (८३।२)

पतनं जायते पुंसां नरके कालसूत्रके । (८४।१)

तत्रत्या यातना घोरा विहिता शास्त्रकर्तृभिः ॥ (८४।२)

भुक्त्वा समागता ह्यत्र ते यास्यन्त्यन्त्यजां गतिम् । (८५।१)

बन्धयन्ति च ये जीवांस्त्यक्त्वात्मकुलसन्ततिम् ॥ (८५।२)

पतन्ति नात्र सन्देहो नरके ते ऽस्थिभञ्जने । (८६।१)

तत्र वर्षशतस्यान्त इह मानुष्यतां गताः ॥ (८६।२)

कुब्जा वामनकाः पापा जायन्ते दुःखभागिनः । (८७।१)

ये त्यजन्ति स्वकां भार्यां मूढाः पण्डितमानिनः ॥ (८७।२)

ते यान्ति नरकं घोरं तामिस्रं नात्र संशयः । (८८।१)

तत्र वर्षशतस्यान्ते इह मानुष्यतां गताः ॥ (८८।२)

दुश्चर्माणो दुर्भगाश्च जायन्ते मानवा हि ते । (८९।१)

मानकूटं तुलाकूटं कूटकं तु वदन्ति ये ॥ (८९।२)

नरके ते ऽन्धतामिस्रे प्रपच्यन्ते नराधमाः । (९०।१)

शतसाहस्रिकं कालमुषित्वा तत्र ते नराः ॥ (९०।२)

इह शत्रुगृहे त्वन्धा भ्रमन्ते दीनमूर्तयः । (९१।१)

पितृदेवद्विजेभ्यो ऽन्नमदत्त्वा ये ऽत्र भुञ्जते ॥ (९१।२)

नरके कृमिभक्ष्ये ते पतन्ति स्वात्मपोषकाः । (९२।१)

ततः प्रसूतिकाले हि कृमिभुक्तश्च सव्रणः ॥ (९२।२)

जायते ऽशुचिगन्धो ऽत्र परभाग्योपजीवकः । (९३।१)

स्वकर्मविच्युताः पापा वर्णाश्रमविवर्जिताः ॥ (९३।२)

नरके पूयसम्पूर्णे क्लिश्यन्ते ह्ययुतं समाः । (९४।१)

पूर्णे तत्र ततः काले प्राप्य मानुष्यकं भवम् ॥ (९४।२)

उद्वेजनीया भूतानां जायन्ते व्याधिभिर्वृताः । (९५।१)

अग्निदो गरदश्चैव लोभमोहान्वितो नरः ॥ (९५।२)

नरके विषसम्पूर्णे निमज्जति दुरात्मवान् । (९६।१)

तत्र वर्षशतात्कालादुन्मज्जनमवस्थितः ॥ (९६।२)

भुवि मानुषतां प्राप्य कृपणो जायते पुनः । (९७।१)

पादुकोपानहौ छत्रं शय्यां प्रावरणानि च ॥ (९७।२)

अदत्त्वा दंशमशकैर्भक्ष्यन्ते जन्यसप्ततिम् । (९८।१)

पितुर्द्रव्यापहर्तारस्ताडनक्रोशने रताः ॥ (९८।२)

पीडनं क्रियते तेषां यत्र तौ युग्मपर्वतौ । (९९।१)

या सा वैतरणी घोरा नदी रक्तप्रवाहिनी ॥ (९९।२)

पिबन्ति रुधिरं तत्र ये ऽभियान्ति रजस्वलाम् । (१००।१)

असिपत्रवने घोरे पीड्यन्ते पापकारिणः ॥ (१००।२)

परपीडाकरा नित्यं ये नरो ऽन्त्यजगामिनः । (१०१।१)

गुरुदाररतानां तु महापातकिनामपि ॥ (१०१।२)

शिलावगूहनं तेषां जायते जन्मसप्ततिम् । (१०२।१)

ज्वलन्तीमायसीं घोरां बहुकण्टकसंवृताम् ॥ (१०२।२)

शाल्मलीं ते ऽवगूहन्ति परदाररता हि ये । (१०३।१)

परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च ॥ (१०३।२)

अरण्ये निर्जले देशे स भवेत्क्रूरराक्षसः । (१०४।१)

देवस्वं ब्राह्मणस्वं च लोभेनैवाहरेच्च यः ॥ (१०४।२)

स पापात्मा परे लोके गृध्रोच्छिष्टेन जीवति । (१०५।१)

एवमादीनि पापानि भुञ्जन्ते यमशासनात् ॥ (१०५।२)

येषां तु दर्शनादेव श्रवणाज्जायते भयम् । (१०६।१)

तथा दानफलं चान्ये भुञ्जाना यममन्दिरे ॥ (१०६।२)

दृष्टाः श्रुतं कथयतां दूतानां च यमाज्ञया । (१०७।१)

रथैरन्ये गजैरन्ये केचिद्वाजिभिर् आवृताः ॥ (१०७।२)

दृष्टास्तत्र महाभाग तपःसंचयसंस्थिताः । (१०८।१)

गोदाता स्वर्णदाता च भूमिरत्नप्रदा नराः ॥ (१०८।२)

शय्याशनगृहादीनां स लोकः कामदो नृणाम् । (१०९।१)

अन्नं पानीयसहितं ददते ये ऽत्र मानवाः ॥ (१०९।२)

तत्र तृप्ताः सुसंतुष्टाः क्रीडन्ते यमसादने । (११०।१)

अत्र यद्दीयते दानमपि वालाग्रमात्रकम् ॥ (११०।२)

तदक्षयफलं सर्वं शुक्लतीर्थे नृपोत्तम । (१११।१)

एतत्ते कथितं सर्वं यद्दृष्टं यच्च वै श्रुतम् ॥ (१११।२)

कुरुष्व यदभिप्रेतं यदि शक्नोषि मुच्यताम् । (११२।१)

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा चाणक्यो हृष्टमानसः ॥ (११२।२)

विसर्जयामास खगावभिनन्द्य पुनःपुनः । (११३।१)

ताभ्यां गताभ्यां सर्वस्वं दत्त्वा विप्रेषु भारत ॥ (११३।२)

कामक्रोधौ परित्यज्य जगामामरपर्वतम् । (११४।१)

तत्र बद्ध्वोडुपं गाढं कृष्णरज्ज्वावलम्बितम् ॥ (११४।२)

प्लवमानो ऽशु ध्यायन्देवं जनार्दनम् । (११५।१)

आरोग्यं भास्करादिच्छेद्धनं वै जातवेदसः ॥ (११५।२)

प्राप्नोति ज्ञानमीशानान्मोक्षं प्राप्नोति केशवात् । (११६।१)

नीलं रक्तं तदभवन्मेचकं यद्धि सूत्रकम् ॥ (११६।२)

शुद्धस्फटिकसङ्काशं दृष्ट्वा रज्जुं महामतिः । (११७।१)

आप्लुत्य विमले तोये गतो ऽसौ वैष्णवं पदम् ॥ (११७।२)

गायन्ति यद्वेदविदः पुराणं नारायणं शाश्वतमच्युताह्वयम् । (११८।१)

प्राप्तः स तं राजसुतो महात्मा निक्षिप्य देहं शुभशुक्लतीर्थे ॥ (११८।२)

एषा ते कथिता राजन्सिद्धिश्चाणक्यभूभृतः । (११९।१)

तथान्यत्तव वक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः ॥ (११९।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे चाणक्यसिद्धिप्राप्तिवर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (१२०।१)