स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 35

35 of 232 · 66 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

जलमध्ये महादेवः केन तिष्ठति हेतुना । (१।२)

jalamadhye mahādevaḥ kena tiṣṭhati hetunā |

1.3१.३

उत्तरं दक्षिणं कूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तम ॥ (१।३)

uttaraṃ dakṣiṇaṃ kūlaṃ varjayitvā dvijottama ||

2.1२.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (२।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

2.2२.२

एतदाख्यानमतुलं पुण्यं श्रुतिमुखावहम् । (२।२)

etadākhyānamatulaṃ puṇyaṃ śrutimukhāvaham |

2.3२.३

पुराणे यच्छ्रुतं तात तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः ॥ (२।३)

purāṇe yacchrutaṃ tāta tatte vakṣyāmyaśeṣataḥ ||

3.1३.१

त्रेतायुगे महाभाग रावणो देवकण्टकः । (३।१)

tretāyuge mahābhāga rāvaṇo devakaṇṭakaḥ |

3.2३.२

त्रैलोक्यविजयी रौद्रः सुरासुरभयंकरः ॥ (३।२)

trailokyavijayī raudraḥ surāsurabhayaṃkaraḥ ||

4.1४.१

देवदानवगन्धर्वैर् ऋषिभिश्च तपोधनैः । (४।१)

devadānavagandharvair ṛṣibhiśca tapodhanaiḥ |

4.2४.२

अवध्यो ऽथ विमानेन यावत्पर्यटते महीम् ॥ (४।२)

avadhyo 'tha vimānena yāvatparyaṭate mahīm ||

5.1५.१

तावद्धिन्ध्यगिरेर् मध्ये दानवो बलदर्पितः । (५।१)

tāvaddhindhyagirer madhye dānavo baladarpitaḥ |

5.2५.२

मयो नामेति विख्यातो गुहावासी तपश्चरन् ॥ (५।२)

mayo nāmeti vikhyāto guhāvāsī tapaścaran ||

6.1६.१

तस्य पार्श्वगतो रक्षो विनयाद् अवनिं गतः । (६।१)

tasya pārśvagato rakṣo vinayād avaniṃ gataḥ |

6.2६.२

पूजितो दानसन्मानैर् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (६।२)

pūjito dānasanmānair idaṃ vacanam abravīt ||

7.1७.१

कस्येयं पद्मपत्राक्षी पूर्णचन्द्रनिभानना । (७।१)

kasyeyaṃ padmapatrākṣī pūrṇacandranibhānanā |

7.2७.२

किंनामधेया तपति तप उग्रं कथं विभो ॥ (७।२)

kiṃnāmadheyā tapati tapa ugraṃ kathaṃ vibho ||

8.1८.१

मय उवाच । (८।१)

maya uvāca

8.2८.२

दानवानां पतिः श्रेष्ठो मयो ऽहं नाम नामतः । (८।२)

dānavānāṃ patiḥ śreṣṭho mayo 'haṃ nāma nāmataḥ |

8.3८.३

भार्या तेजोवती नाम तस्यास्तु तनया शुभा ॥ (८।३)

bhāryā tejovatī nāma tasyāstu tanayā śubhā ||

9.1९.१

मन्दोदरीति विख्याता तपते भर्तृकारणात् । (९।१)

mandodarīti vikhyātā tapate bhartṛkāraṇāt |

9.2९.२

आराधयन्ती भर्तारमुमाया दयितं शुभम् ॥ (९।२)

ārādhayantī bhartāramumāyā dayitaṃ śubham ||

10.1१०.१

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य रावणो मदमोहितः । (१०।१)

tacchrutvā vacanaṃ tasya rāvaṇo madamohitaḥ |

10.2१०.२

प्रसृतः प्रणतो भूत्वा मयं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१०।२)

prasṛtaḥ praṇato bhūtvā mayaṃ vacanam abravīt ||

11.1११.१

पौलस्त्यान्वयसंजातो देवदानवदर्पहा । (११।१)

paulastyānvayasaṃjāto devadānavadarpahā |

11.2११.२

प्रार्थयामि महाभाग सुतां त्वं दातुमर्हसि ॥ (११।२)

prārthayāmi mahābhāga sutāṃ tvaṃ dātumarhasi ||

12.1१२.१

ज्ञात्वा पैतामहं वृत्तं मयेनापि महात्मना । (१२।१)

jñātvā paitāmahaṃ vṛttaṃ mayenāpi mahātmanā |

12.2१२.२

रावणाय सुता दत्ता पूजयित्वा विधानतः ॥ (१२।२)

rāvaṇāya sutā dattā pūjayitvā vidhānataḥ ||

13.1१३.१

गृहीत्वा तां तदा रक्षो ऽभ्यर्च्यमानो निशाचरैः । (१३।१)

gṛhītvā tāṃ tadā rakṣo 'bhyarcyamāno niśācaraiḥ |

13.2१३.२

देवोद्याने विमानैश्च क्रीडते स तया सह ॥ (१३।२)

devodyāne vimānaiśca krīḍate sa tayā saha ||

14.1१४.१

केनचित्त्वथ कालेन रावणो लोकरावणः । (१४।१)

kenacittvatha kālena rāvaṇo lokarāvaṇaḥ |

14.2१४.२

पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो जनयामास भारत ॥ (१४।२)

putraṃ putravatāṃ śreṣṭho janayāmāsa bhārata ||

15.1१५.१

तेनैव जातमात्रेण रावो मुक्तो महात्मना । (१५।१)

tenaiva jātamātreṇa rāvo mukto mahātmanā |

15.2१५.२

संवर्तकस्य मेघस्य तेन लोका जडीकृताः ॥ (१५।२)

saṃvartakasya meghasya tena lokā jaḍīkṛtāḥ ||

16.1१६.१

श्रुत्वा तन्नर्दितं घोरं ब्रह्मा लोकपितामहः । (१६।१)

śrutvā tannarditaṃ ghoraṃ brahmā lokapitāmahaḥ |

16.2१६.२

नाम चक्रे तदा तस्य मेघनादो भविष्यति ॥ (१६।२)

nāma cakre tadā tasya meghanādo bhaviṣyati ||

17.1१७.१

एवंनामा कृतः सो ऽपि परमं व्रतमास्थितः । (१७।१)

evaṃnāmā kṛtaḥ so 'pi paramaṃ vratamāsthitaḥ |

17.2१७.२

तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम् ॥ (१७।२)

toṣayāmāsa deveśamumayā saha śaṅkaram ||

18.1१८.१

व्रतैर्नियमदानैश्च होमजाप्यविधानतः । (१८।१)

vratairniyamadānaiśca homajāpyavidhānataḥ |

18.2१८.२

कृच्छ्रचान्द्रायणैर्नित्यं कृशं कुर्वन्कलेवरम् ॥ (१८।२)

kṛcchracāndrāyaṇairnityaṃ kṛśaṃ kurvankalevaram ||

19.1१९.१

एवम् अन्यद्दिने तात कैलासं धरणीधरम् । (१९।१)

evam anyaddine tāta kailāsaṃ dharaṇīdharam |

19.2१९.२

गत्वा लिङ्गद्वयं गृह्य प्रस्थितो दक्षिणामुखः ॥ (१९।२)

gatvā liṅgadvayaṃ gṛhya prasthito dakṣiṇāmukhaḥ ||

20.1२०.१

नर्मदातटम् आश्रित्य स्नातुकामो महाबलः । (२०।१)

narmadātaṭam āśritya snātukāmo mahābalaḥ |

20.2२०.२

निक्षिप्य पूजयन् देवं कृतजाप्यो नरेश्वर ॥ (२०।२)

nikṣipya pūjayan devaṃ kṛtajāpyo nareśvara ||

21.1२१.१

तत्रायतनावासेन स्नातो हुतहुताशनः । (२१।१)

tatrāyatanāvāsena snāto hutahutāśanaḥ |

21.2२१.२

कृतकृत्यमिवात्मानं मानयित्वा निशाचरः ॥ (२१।२)

kṛtakṛtyamivātmānaṃ mānayitvā niśācaraḥ ||

22.1२२.१

गन्तुकामः परं मार्गं लङ्कायां नृपसत्तम । (२२।१)

gantukāmaḥ paraṃ mārgaṃ laṅkāyāṃ nṛpasattama |

22.2२२.२

एकमुद्धरतो लिङ्गं प्रणतः सव्यपाणिना ॥ (२२।२)

ekamuddharato liṅgaṃ praṇataḥ savyapāṇinā ||

23.1२३.१

द्वितीयं तु द्वितीयेन भक्त्या पौलस्त्यनन्दनः । (२३।१)

dvitīyaṃ tu dvitīyena bhaktyā paulastyanandanaḥ |

23.2२३.२

तावद् एव महालिङ्गं पतितं नर्मदांभसि ॥ (२३।२)

tāvad eva mahāliṅgaṃ patitaṃ narmadāṃbhasi ||

24.1२४.१

याहि याहीति चेत्युक्त्वा जलमध्ये प्रतिष्ठितः । (२४।१)

yāhi yāhīti cetyuktvā jalamadhye pratiṣṭhitaḥ |

24.2२४.२

नमित्वा रावणिस्तस्य देवस्य परमेष्ठिनः ॥ (२४।२)

namitvā rāvaṇistasya devasya parameṣṭhinaḥ ||

25.1२५.१

जगामाकाशम् आविश्य पूज्यमानो निशाचरैः । (२५।१)

jagāmākāśam āviśya pūjyamāno niśācaraiḥ |

25.2२५.२

तदा प्रभृति तत्तीर्थं मेघनादेति विश्रुतम् ॥ (२५।२)

tadā prabhṛti tattīrthaṃ meghanādeti viśrutam ||

26.1२६.१

पूर्वं तु गर्जनं नाम सर्वपापक्षयंकरम् । (२६।१)

pūrvaṃ tu garjanaṃ nāma sarvapāpakṣayaṃkaram |

26.2२६.२

तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र यस्तु स्नानं समाचरेत् ॥ (२६।२)

tasmiṃstīrthe tu rājendra yastu snānaṃ samācaret ||

27.1२७.१

अहोरात्रोषितो भूत्वा अश्वमेधफलं लभेत् । (२७।१)

ahorātroṣito bhūtvā aśvamedhaphalaṃ labhet |

27.2२७.२

पिण्डदानं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप ॥ (२७।२)

piṇḍadānaṃ tu yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa ||

28.1२८.१

यत्फलं सत्त्रयज्ञेन तद्भवेन्नात्र संशयः । (२८।१)

yatphalaṃ sattrayajñena tadbhavennātra saṃśayaḥ |

28.2२८.२

तेन द्वादशवर्षाणि पितरः संप्रतर्पिताः ॥ (२८।२)

tena dvādaśavarṣāṇi pitaraḥ saṃpratarpitāḥ ||

29.1२९.१

यस्तु भोजयते विप्रं षड्रसात्रेन भारत । (२९।१)

yastu bhojayate vipraṃ ṣaḍrasātrena bhārata |

29.2२९.२

अक्षयपुण्यम् आप्नोति तत्र तीर्थे नरोत्तम ॥ (२९।२)

akṣayapuṇyam āpnoti tatra tīrthe narottama ||

30.1३०.१

प्राणत्यागं तु यः कुर्याद् भावितो भावितात्मना । (३०।१)

prāṇatyāgaṃ tu yaḥ kuryād bhāvito bhāvitātmanā |

30.2३०.२

स वसेच्छाङ्करे लोके यावद् आ भूतसम्प्लवम् ॥ (३०।२)

sa vasecchāṅkare loke yāvad ā bhūtasamplavam ||

31.1३१.१

एषा ते नरशार्दूल गर्जनोत्पत्तिरुत्तमा । (३१।१)

eṣā te naraśārdūla garjanotpattiruttamā |

31.2३१.२

कथिता स्नेहबन्धेन सर्वपापक्षयकरी ॥ (३१।२)

kathitā snehabandhena sarvapāpakṣayakarī ||

32.1३२.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे मेघनादतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः ॥ (३२।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe meghanādatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 35

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit