1.2१.२जलमध्ये महादेवः केन तिष्ठति हेतुना । (१।२)
jalamadhye mahādevaḥ kena tiṣṭhati hetunā |
1.3१.३उत्तरं दक्षिणं कूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तम ॥ (१।३)
uttaraṃ dakṣiṇaṃ kūlaṃ varjayitvā dvijottama ||
2.1२.१श्रीमार्कण्डेय उवाच । (२।१)
2.2२.२एतदाख्यानमतुलं पुण्यं श्रुतिमुखावहम् । (२।२)
etadākhyānamatulaṃ puṇyaṃ śrutimukhāvaham |
2.3२.३पुराणे यच्छ्रुतं तात तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः ॥ (२।३)
purāṇe yacchrutaṃ tāta tatte vakṣyāmyaśeṣataḥ ||
3.1३.१त्रेतायुगे महाभाग रावणो देवकण्टकः । (३।१)
tretāyuge mahābhāga rāvaṇo devakaṇṭakaḥ |
3.2३.२त्रैलोक्यविजयी रौद्रः सुरासुरभयंकरः ॥ (३।२)
trailokyavijayī raudraḥ surāsurabhayaṃkaraḥ ||
4.1४.१देवदानवगन्धर्वैर् ऋषिभिश्च तपोधनैः । (४।१)
devadānavagandharvair ṛṣibhiśca tapodhanaiḥ |
4.2४.२अवध्यो ऽथ विमानेन यावत्पर्यटते महीम् ॥ (४।२)
avadhyo 'tha vimānena yāvatparyaṭate mahīm ||
5.1५.१तावद्धिन्ध्यगिरेर् मध्ये दानवो बलदर्पितः । (५।१)
tāvaddhindhyagirer madhye dānavo baladarpitaḥ |
5.2५.२मयो नामेति विख्यातो गुहावासी तपश्चरन् ॥ (५।२)
mayo nāmeti vikhyāto guhāvāsī tapaścaran ||
6.1६.१तस्य पार्श्वगतो रक्षो विनयाद् अवनिं गतः । (६।१)
tasya pārśvagato rakṣo vinayād avaniṃ gataḥ |
6.2६.२पूजितो दानसन्मानैर् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (६।२)
pūjito dānasanmānair idaṃ vacanam abravīt ||
7.1७.१कस्येयं पद्मपत्राक्षी पूर्णचन्द्रनिभानना । (७।१)
kasyeyaṃ padmapatrākṣī pūrṇacandranibhānanā |
7.2७.२किंनामधेया तपति तप उग्रं कथं विभो ॥ (७।२)
kiṃnāmadheyā tapati tapa ugraṃ kathaṃ vibho ||
8.2८.२दानवानां पतिः श्रेष्ठो मयो ऽहं नाम नामतः । (८।२)
dānavānāṃ patiḥ śreṣṭho mayo 'haṃ nāma nāmataḥ |
8.3८.३भार्या तेजोवती नाम तस्यास्तु तनया शुभा ॥ (८।३)
bhāryā tejovatī nāma tasyāstu tanayā śubhā ||
9.1९.१मन्दोदरीति विख्याता तपते भर्तृकारणात् । (९।१)
mandodarīti vikhyātā tapate bhartṛkāraṇāt |
9.2९.२आराधयन्ती भर्तारमुमाया दयितं शुभम् ॥ (९।२)
ārādhayantī bhartāramumāyā dayitaṃ śubham ||
10.1१०.१तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य रावणो मदमोहितः । (१०।१)
tacchrutvā vacanaṃ tasya rāvaṇo madamohitaḥ |
10.2१०.२प्रसृतः प्रणतो भूत्वा मयं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१०।२)
prasṛtaḥ praṇato bhūtvā mayaṃ vacanam abravīt ||
11.1११.१पौलस्त्यान्वयसंजातो देवदानवदर्पहा । (११।१)
paulastyānvayasaṃjāto devadānavadarpahā |
11.2११.२प्रार्थयामि महाभाग सुतां त्वं दातुमर्हसि ॥ (११।२)
prārthayāmi mahābhāga sutāṃ tvaṃ dātumarhasi ||
12.1१२.१ज्ञात्वा पैतामहं वृत्तं मयेनापि महात्मना । (१२।१)
jñātvā paitāmahaṃ vṛttaṃ mayenāpi mahātmanā |
12.2१२.२रावणाय सुता दत्ता पूजयित्वा विधानतः ॥ (१२।२)
rāvaṇāya sutā dattā pūjayitvā vidhānataḥ ||
13.1१३.१गृहीत्वा तां तदा रक्षो ऽभ्यर्च्यमानो निशाचरैः । (१३।१)
gṛhītvā tāṃ tadā rakṣo 'bhyarcyamāno niśācaraiḥ |
13.2१३.२देवोद्याने विमानैश्च क्रीडते स तया सह ॥ (१३।२)
devodyāne vimānaiśca krīḍate sa tayā saha ||
14.1१४.१केनचित्त्वथ कालेन रावणो लोकरावणः । (१४।१)
kenacittvatha kālena rāvaṇo lokarāvaṇaḥ |
14.2१४.२पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो जनयामास भारत ॥ (१४।२)
putraṃ putravatāṃ śreṣṭho janayāmāsa bhārata ||
15.1१५.१तेनैव जातमात्रेण रावो मुक्तो महात्मना । (१५।१)
tenaiva jātamātreṇa rāvo mukto mahātmanā |
15.2१५.२संवर्तकस्य मेघस्य तेन लोका जडीकृताः ॥ (१५।२)
saṃvartakasya meghasya tena lokā jaḍīkṛtāḥ ||
16.1१६.१श्रुत्वा तन्नर्दितं घोरं ब्रह्मा लोकपितामहः । (१६।१)
śrutvā tannarditaṃ ghoraṃ brahmā lokapitāmahaḥ |
16.2१६.२नाम चक्रे तदा तस्य मेघनादो भविष्यति ॥ (१६।२)
nāma cakre tadā tasya meghanādo bhaviṣyati ||
17.1१७.१एवंनामा कृतः सो ऽपि परमं व्रतमास्थितः । (१७।१)
evaṃnāmā kṛtaḥ so 'pi paramaṃ vratamāsthitaḥ |
17.2१७.२तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम् ॥ (१७।२)
toṣayāmāsa deveśamumayā saha śaṅkaram ||
18.1१८.१व्रतैर्नियमदानैश्च होमजाप्यविधानतः । (१८।१)
vratairniyamadānaiśca homajāpyavidhānataḥ |
18.2१८.२कृच्छ्रचान्द्रायणैर्नित्यं कृशं कुर्वन्कलेवरम् ॥ (१८।२)
kṛcchracāndrāyaṇairnityaṃ kṛśaṃ kurvankalevaram ||
19.1१९.१एवम् अन्यद्दिने तात कैलासं धरणीधरम् । (१९।१)
evam anyaddine tāta kailāsaṃ dharaṇīdharam |
19.2१९.२गत्वा लिङ्गद्वयं गृह्य प्रस्थितो दक्षिणामुखः ॥ (१९।२)
gatvā liṅgadvayaṃ gṛhya prasthito dakṣiṇāmukhaḥ ||
20.1२०.१नर्मदातटम् आश्रित्य स्नातुकामो महाबलः । (२०।१)
narmadātaṭam āśritya snātukāmo mahābalaḥ |
20.2२०.२निक्षिप्य पूजयन् देवं कृतजाप्यो नरेश्वर ॥ (२०।२)
nikṣipya pūjayan devaṃ kṛtajāpyo nareśvara ||
21.1२१.१तत्रायतनावासेन स्नातो हुतहुताशनः । (२१।१)
tatrāyatanāvāsena snāto hutahutāśanaḥ |
21.2२१.२कृतकृत्यमिवात्मानं मानयित्वा निशाचरः ॥ (२१।२)
kṛtakṛtyamivātmānaṃ mānayitvā niśācaraḥ ||
22.1२२.१गन्तुकामः परं मार्गं लङ्कायां नृपसत्तम । (२२।१)
gantukāmaḥ paraṃ mārgaṃ laṅkāyāṃ nṛpasattama |
22.2२२.२एकमुद्धरतो लिङ्गं प्रणतः सव्यपाणिना ॥ (२२।२)
ekamuddharato liṅgaṃ praṇataḥ savyapāṇinā ||
23.1२३.१द्वितीयं तु द्वितीयेन भक्त्या पौलस्त्यनन्दनः । (२३।१)
dvitīyaṃ tu dvitīyena bhaktyā paulastyanandanaḥ |
23.2२३.२तावद् एव महालिङ्गं पतितं नर्मदांभसि ॥ (२३।२)
tāvad eva mahāliṅgaṃ patitaṃ narmadāṃbhasi ||
24.1२४.१याहि याहीति चेत्युक्त्वा जलमध्ये प्रतिष्ठितः । (२४।१)
yāhi yāhīti cetyuktvā jalamadhye pratiṣṭhitaḥ |
24.2२४.२नमित्वा रावणिस्तस्य देवस्य परमेष्ठिनः ॥ (२४।२)
namitvā rāvaṇistasya devasya parameṣṭhinaḥ ||
25.1२५.१जगामाकाशम् आविश्य पूज्यमानो निशाचरैः । (२५।१)
jagāmākāśam āviśya pūjyamāno niśācaraiḥ |
25.2२५.२तदा प्रभृति तत्तीर्थं मेघनादेति विश्रुतम् ॥ (२५।२)
tadā prabhṛti tattīrthaṃ meghanādeti viśrutam ||
26.1२६.१पूर्वं तु गर्जनं नाम सर्वपापक्षयंकरम् । (२६।१)
pūrvaṃ tu garjanaṃ nāma sarvapāpakṣayaṃkaram |
26.2२६.२तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र यस्तु स्नानं समाचरेत् ॥ (२६।२)
tasmiṃstīrthe tu rājendra yastu snānaṃ samācaret ||
27.1२७.१अहोरात्रोषितो भूत्वा अश्वमेधफलं लभेत् । (२७।१)
ahorātroṣito bhūtvā aśvamedhaphalaṃ labhet |
27.2२७.२पिण्डदानं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप ॥ (२७।२)
piṇḍadānaṃ tu yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa ||
28.1२८.१यत्फलं सत्त्रयज्ञेन तद्भवेन्नात्र संशयः । (२८।१)
yatphalaṃ sattrayajñena tadbhavennātra saṃśayaḥ |
28.2२८.२तेन द्वादशवर्षाणि पितरः संप्रतर्पिताः ॥ (२८।२)
tena dvādaśavarṣāṇi pitaraḥ saṃpratarpitāḥ ||
29.1२९.१यस्तु भोजयते विप्रं षड्रसात्रेन भारत । (२९।१)
yastu bhojayate vipraṃ ṣaḍrasātrena bhārata |
29.2२९.२अक्षयपुण्यम् आप्नोति तत्र तीर्थे नरोत्तम ॥ (२९।२)
akṣayapuṇyam āpnoti tatra tīrthe narottama ||
30.1३०.१प्राणत्यागं तु यः कुर्याद् भावितो भावितात्मना । (३०।१)
prāṇatyāgaṃ tu yaḥ kuryād bhāvito bhāvitātmanā |
30.2३०.२स वसेच्छाङ्करे लोके यावद् आ भूतसम्प्लवम् ॥ (३०।२)
sa vasecchāṅkare loke yāvad ā bhūtasamplavam ||
31.1३१.१एषा ते नरशार्दूल गर्जनोत्पत्तिरुत्तमा । (३१।१)
eṣā te naraśārdūla garjanotpattiruttamā |
31.2३१.२कथिता स्नेहबन्धेन सर्वपापक्षयकरी ॥ (३१।२)
kathitā snehabandhena sarvapāpakṣayakarī ||
32.1३२.१इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे मेघनादतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः ॥ (३२।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe meghanādatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.