स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 146

146 of 232 · 239 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

mārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

अस्माहकं ततो गच्छेत् पितृतीर्थमनुत्तमम् । (१।२)

asmāhakaṃ tato gacchet pitṛtīrthamanuttamam |

1.3१.३

प्रेतत्वाद्यत्र मुच्यन्ते पिण्डेनैकेन पूर्वजाः ॥ (१।३)

pretatvādyatra mucyante piṇḍenaikena pūrvajāḥ ||

2.1२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

2.2२.२

अस्माहकस्य माहात्म्यं कथयस्व ममानघ । (२।२)

asmāhakasya māhātmyaṃ kathayasva mamānagha |

2.3२.३

स्नानदानेन यत्पुण्यं तथा पिण्डोदकेन च ॥ (२।३)

snānadānena yatpuṇyaṃ tathā piṇḍodakena ca ||

3.1३.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (३।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

3.2३.२

पुरा कल्पे नृपश्रेष्ठ ऋषिदेवसमागमे । (३।२)

purā kalpe nṛpaśreṣṭha ṛṣidevasamāgame |

3.3३.३

प्रश्नः पृष्टो मया तात यथा त्वमनुपृच्छसि ॥ (३।३)

praśnaḥ pṛṣṭo mayā tāta yathā tvamanupṛcchasi ||

4.1४.१

एकत्र सागराः सप्त सप्रयागाः सपुष्कराः । (४।१)

ekatra sāgarāḥ sapta saprayāgāḥ sapuṣkarāḥ |

4.2४.२

नास्य साम्यं लभन्ते ते नात्र कार्या विचारणा ॥ (४।२)

nāsya sāmyaṃ labhante te nātra kāryā vicāraṇā ||

5.1५.१

सोमनाथं तु विख्यातं यत्सोमेन प्रतिष्ठितम् । (५।१)

somanāthaṃ tu vikhyātaṃ yatsomena pratiṣṭhitam |

5.2५.२

तत्र सोमग्रहे पुण्यं तत्पुण्यं लभते नरः ॥ (५।२)

tatra somagrahe puṇyaṃ tatpuṇyaṃ labhate naraḥ ||

6.1६.१

मासान्ते पितरो नृणां वीक्षन्ते सन्ततिं स्वकाम् । (६।१)

māsānte pitaro nṛṇāṃ vīkṣante santatiṃ svakām |

6.2६.२

कश्चिद् अस्मत्कुले ऽस्माकं पिण्डमत्र प्रदास्यति ॥ (६।२)

kaścid asmatkule 'smākaṃ piṇḍamatra pradāsyati ||

7.1७.१

प्रपितामहास्तथादित्याः श्रुतिरेषा सनातनी । (७।१)

prapitāmahāstathādityāḥ śrutireṣā sanātanī |

7.2७.२

एवं ब्रुवन्ति देवाश्च ऋषयः सतपोधनाः ॥ (७।२)

evaṃ bruvanti devāśca ṛṣayaḥ satapodhanāḥ ||

8.1८.१

सकृत्पिण्डोदकेनैव शृणु पार्थिव यत्फलम् । (८।१)

sakṛtpiṇḍodakenaiva śṛṇu pārthiva yatphalam |

8.2८.२

द्वादशाब्दानि राजेन्द्र योगं भुक्त्वा सुशोभनम् ॥ (८।२)

dvādaśābdāni rājendra yogaṃ bhuktvā suśobhanam ||

9.1९.१

युगे युगे महाराज अस्माहके पितामहाः । (९।१)

yuge yuge mahārāja asmāhake pitāmahāḥ |

9.2९.२

सर्वदा ह्यवलोकन्त आगच्छन्तं स्वगोत्रजम् ॥ (९।२)

sarvadā hyavalokanta āgacchantaṃ svagotrajam ||

10.1१०.१

भविष्यति किम् अस्माकम् अमावास्याप्यमाहके । (१०।१)

bhaviṣyati kim asmākam amāvāsyāpyamāhake |

10.2१०.२

स्नानं दानं च ये कुर्युः पितॄणां तिलतर्पणम् ॥ (१०।२)

snānaṃ dānaṃ ca ye kuryuḥ pitṝṇāṃ tilatarpaṇam ||

11.1११.१

ते सर्वपापनिर्मुक्ताः सर्वान्कामांल्लभति वै । (११।१)

te sarvapāpanirmuktāḥ sarvānkāmāṃllabhati vai |

11.2११.२

जलमध्ये ऽत्र भूपाल अग्नितीर्थं च तिष्ठति ॥ (११।२)

jalamadhye 'tra bhūpāla agnitīrthaṃ ca tiṣṭhati ||

12.1१२.१

दर्शनात् तस्य तीर्थस्य पापराशिर्विलीयते । (१२।१)

darśanāt tasya tīrthasya pāparāśirvilīyate |

12.2१२.२

स्नानमात्रेण राजेन्द्र ब्रह्महत्यां व्यपोहति ॥ (१२।२)

snānamātreṇa rājendra brahmahatyāṃ vyapohati ||

13.1१३.१

शुक्लाम्बरधरो नित्यं नियतः स जितेन्द्रियः । (१३।१)

śuklāmbaradharo nityaṃ niyataḥ sa jitendriyaḥ |

13.2१३.२

एककालं तु भुञ्जानो मासं तीर्थस्य सन्निधौ ॥ (१३।२)

ekakālaṃ tu bhuñjāno māsaṃ tīrthasya sannidhau ||

14.1१४.१

सुवर्णालंकृतानां तु कन्यानां शतदानजम् । (१४।१)

suvarṇālaṃkṛtānāṃ tu kanyānāṃ śatadānajam |

14.2१४.२

फलमाप्नोति सम्पूर्णं पितृलोके महीयते ॥ (१४।२)

phalamāpnoti sampūrṇaṃ pitṛloke mahīyate ||

15.1१५.१

पृथिव्याम् आसमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत् । (१५।१)

pṛthivyām āsamudrāyāṃ mahābhogapatirbhavet |

15.2१५.२

धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति धार्मिकः ॥ (१५।२)

dhanadhānyasamāyukto dātā bhavati dhārmikaḥ ||

16.1१६.१

उपवासी शुचिर्भूत्वा ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् । (१६।१)

upavāsī śucirbhūtvā brahmalokamavāpnuyāt |

16.2१६.२

अस्माहकं समासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् ॥ (१६।२)

asmāhakaṃ samāsādya yastu prāṇān parityajet ||

17.1१७.१

कोटिवर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । (१७।१)

koṭivarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate |

17.2१७.२

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः ॥ (१७।२)

tataḥ svargāt paribhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā divaścyutaḥ ||

18.1१८.१

सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये कुले जायेत रूपवान् । (१८।१)

suvarṇamaṇimuktāḍhye kule jāyeta rūpavān |

18.2१८.२

कृत्वाभिषेकविधिना हयमेधफलं लभेत् ॥ (१८।२)

kṛtvābhiṣekavidhinā hayamedhaphalaṃ labhet ||

19.1१९.१

धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः । (१९।१)

dhanāḍhyo rūpavāndakṣo dātā bhavati dhārmikaḥ |

19.2१९.२

चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम् ॥ (१९।२)

caturvedeṣu yatpuṇyaṃ satyavādiṣu yatphalam ||

20.1२०.१

तत्फलं लभते नूनं तत्र तीर्थे ऽभिषेचनात् । (२०।१)

tatphalaṃ labhate nūnaṃ tatra tīrthe 'bhiṣecanāt |

20.2२०.२

तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं शम्भुना पुरा ॥ (२०।२)

tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ nirmitaṃ śambhunā purā ||

21.1२१.१

हृदयेशः स्वयं विष्णुर् जपेद्देवं महेश्वरम् । (२१।१)

hṛdayeśaḥ svayaṃ viṣṇur japeddevaṃ maheśvaram |

21.2२१.२

गन्धर्वाप्सरसश्चैव मरुतो मारुतास्तथा ॥ (२१।२)

gandharvāpsarasaścaiva maruto mārutāstathā ||

22.1२२.१

विश्वेदेवाश्च पितरः सचन्द्राः सदिवाकराः । (२२।१)

viśvedevāśca pitaraḥ sacandrāḥ sadivākarāḥ |

22.2२२.२

मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ (२२।२)

marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ ||

23.1२३.१

प्रचेताश्च वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च । (२३।१)

pracetāśca vasiṣṭhaśca bhṛgurnārada eva ca |

23.2२३.२

च्यवनो गालवश्चैव वामदेवो महामुनिः ॥ (२३।२)

cyavano gālavaścaiva vāmadevo mahāmuniḥ ||

24.1२४.१

वालखिल्याश्च गन्धारास्तृणबिन्दुश्च जाजलिः । (२४।१)

vālakhilyāśca gandhārāstṛṇabinduśca jājaliḥ |

24.2२४.२

उद्दालकश्चर्ष्यशृङ्गो वसिष्ठश्च सनन्दनः ॥ (२४।२)

uddālakaścarṣyaśṛṅgo vasiṣṭhaśca sanandanaḥ ||

25.1२५.१

शुक्रश्चैव भरद्वाजो वात्स्यो वात्स्यायनस्तथा । (२५।१)

śukraścaiva bharadvājo vātsyo vātsyāyanastathā |

25.2२५.२

अगस्तिर्मित्रावरुणौ विश्वामित्रो मुनीश्वरः ॥ (२५।२)

agastirmitrāvaruṇau viśvāmitro munīśvaraḥ ||

26.1२६.१

गौतमश्च पुलस्त्यश्च पौलस्त्यः पुलहः क्रतुः । (२६।१)

gautamaśca pulastyaśca paulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ |

26.2२६.२

सनातनस्तु कपिलो वाह्निः पञ्चशिखस्तथा ॥ (२६।२)

sanātanastu kapilo vāhniḥ pañcaśikhastathā ||

27.1२७.१

अन्ये ऽपि बहवस्तत्र मुनयः शंसितव्रताः । (२७।१)

anye 'pi bahavastatra munayaḥ śaṃsitavratāḥ |

27.2२७.२

क्रीडन्ति देवताः सर्व ऋषयः सतपोधनाः ॥ (२७।२)

krīḍanti devatāḥ sarva ṛṣayaḥ satapodhanāḥ ||

28.1२८.१

मनुष्याश्चैव योगीन्द्राः पितरः सपितामहाः । (२८।१)

manuṣyāścaiva yogīndrāḥ pitaraḥ sapitāmahāḥ |

28.2२८.२

अस्माहके ऽत्र तिष्ठन्ति सर्व एव न संशयः ॥ (२८।२)

asmāhake 'tra tiṣṭhanti sarva eva na saṃśayaḥ ||

29.1२९.१

पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः । (२९।१)

pitaraḥ pitāmahāścaiva tathaiva prapitāmahāḥ |

29.2२९.२

येषां दत्तमुपस्थायि सुकृतं वापि दुष्कृतम् ॥ (२९।२)

yeṣāṃ dattamupasthāyi sukṛtaṃ vāpi duṣkṛtam ||

30.1३०.१

अक्षयं तत्र तत्सर्वं यत्कृतं योधनीपुरे । (३०।१)

akṣayaṃ tatra tatsarvaṃ yatkṛtaṃ yodhanīpure |

30.2३०.२

मातरं पितरं त्यक्त्वा सर्वबन्धुसुहृज्जनान् ॥ (३०।२)

mātaraṃ pitaraṃ tyaktvā sarvabandhusuhṛjjanān ||

31.1३१.१

धनं धान्यं प्रियान्पुत्रांस् तथा देहं नृपोत्तम । (३१।१)

dhanaṃ dhānyaṃ priyānputrāṃs tathā dehaṃ nṛpottama |

31.2३१.२

गच्छते वायुभूतस्तु शुभाशुभसमन्वितः ॥ (३१।२)

gacchate vāyubhūtastu śubhāśubhasamanvitaḥ ||

32.1३२.१

अदृश्यः सर्वभूतानां परमात्मा महत्तरः । (३२।१)

adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ paramātmā mahattaraḥ |

32.2३२.२

शुभाशुभगतिं प्राप्तः कर्मणा स्वेन पार्थिव ॥ (३२।२)

śubhāśubhagatiṃ prāptaḥ karmaṇā svena pārthiva ||

33.1३३.१

युधिष्ठिर उवाच । (३३।१)

yudhiṣṭhira uvāca

33.2३३.२

शुभाशुभं न बन्धूनां जायते केन हेतुना । (३३।२)

śubhāśubhaṃ na bandhūnāṃ jāyate kena hetunā |

33.3३३.३

एकः प्रसूयते जन्तुरेक एव प्रलीयते ॥ (३३।३)

ekaḥ prasūyate jantureka eva pralīyate ||

34.1३४.१

एको हि भुङ्क्ते सुकृतमेक एव हि दुष्कृतम् ॥ (३४।१)

eko hi bhuṅkte sukṛtameka eva hi duṣkṛtam ||

35.1३५.१

मार्कण्डेय उवाच । (३५।१)

mārkaṇḍeya uvāca

35.2३५.२

एष त्वयोक्तो नृपते महाप्रश्नः स्मृतो मया ॥ (३५।२)

eṣa tvayokto nṛpate mahāpraśnaḥ smṛto mayā ||

36.1३६.१

पितामहमुखोद्गीतं श्रुतं ते कथयाम्यहम् । (३६।१)

pitāmahamukhodgītaṃ śrutaṃ te kathayāmyaham |

36.2३६.२

यन्मे पितामहात्पूर्वं विज्ञातम् ऋषिसंसदि ॥ (३६।२)

yanme pitāmahātpūrvaṃ vijñātam ṛṣisaṃsadi ||

37.1३७.१

न माता न पिता बन्धुः कस्यचिन्न सुहृत्क्वचित् । (३७।१)

na mātā na pitā bandhuḥ kasyacinna suhṛtkvacit |

37.2३७.२

कस्य न ज्ञायते रूपं वायुभूतस्य देहिनः ॥ (३७।२)

kasya na jñāyate rūpaṃ vāyubhūtasya dehinaḥ ||

38.1३८.१

यद्येवं न भवेत्तात लोकस्य तु नरेश्वर । (३८।१)

yadyevaṃ na bhavettāta lokasya tu nareśvara |

38.2३८.२

अमर्यादं भवेन्नूनं विनश्यति चराचरम् ॥ (३८।२)

amaryādaṃ bhavennūnaṃ vinaśyati carācaram ||

39.1३९.१

एवं ज्ञात्वा पूरा राजन्समस्तैर्लोककर्तृभिः । (३९।१)

evaṃ jñātvā pūrā rājansamastairlokakartṛbhiḥ |

39.2३९.२

मर्यादा स्थापिता लोके यथा धर्मो न नश्यति ॥ (३९।२)

maryādā sthāpitā loke yathā dharmo na naśyati ||

40.1४०.१

धर्मे नष्टे मनुष्याणाम् अधर्मो ऽभिभवेत् पुनः । (४०।१)

dharme naṣṭe manuṣyāṇām adharmo 'bhibhavet punaḥ |

40.2४०.२

ततः स्वधर्मचलनान्नरके गमनं ध्रुवम् ॥ (४०।२)

tataḥ svadharmacalanānnarake gamanaṃ dhruvam ||

41.1४१.१

लोको निरङ्कुशः सर्वो मर्यादालङ्घने रतः । (४१।१)

loko niraṅkuśaḥ sarvo maryādālaṅghane rataḥ |

41.2४१.२

मर्यादा स्थापिता तेन शास्त्रं वीक्ष्य महर्षिभिः ॥ (४१।२)

maryādā sthāpitā tena śāstraṃ vīkṣya maharṣibhiḥ ||

42.1४२.१

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । (४२।१)

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam |

42.2४२.२

पिण्डोदकप्रदानं च तथैवातिथिपूजनम् ॥ (४२।२)

piṇḍodakapradānaṃ ca tathaivātithipūjanam ||

43.1४३.१

पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः । (४३।१)

pitaraḥ pitāmahāścaiva tathaiva prapitāmahāḥ |

43.2४३.२

त्रयो देवाः स्मृतास्तात ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ॥ (४३।२)

trayo devāḥ smṛtāstāta brahmaviṣṇumaheśvarāḥ ||

44.1४४.१

पूजितैः पूजिताः सर्वे तथा मातामहास्त्रयः । (४४।१)

pūjitaiḥ pūjitāḥ sarve tathā mātāmahāstrayaḥ |

44.2४४.२

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन श्रुतिस्मृत्यर्थनोदितान् ॥ (४४।२)

tasmāt sarvaprayatnena śrutismṛtyarthanoditān ||

45.1४५.१

धर्मं समाचरन्नित्यं पापांशेन न लिप्यते । (४५।१)

dharmaṃ samācarannityaṃ pāpāṃśena na lipyate |

45.2४५.२

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं मनसापि न लङ्घयेत् ॥ (४५।२)

śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ manasāpi na laṅghayet ||

46.1४६.१

इह लोके परे चैव यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः । (४६।१)

iha loke pare caiva yadīcchecchreya ātmanaḥ |

46.2४६.२

पितापुत्रौ सदाप्येकौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्धृतौ ॥ (४६।२)

pitāputrau sadāpyekau bimbādbimbamivoddhṛtau ||

47.1४७.१

विभक्तौ वाविभक्तौ वा श्रुतिस्मृत्यर्थतस्तथा । (४७।१)

vibhaktau vāvibhaktau vā śrutismṛtyarthatastathā |

47.2४७.२

उद्धरेदात्मनात्मानम् आत्मानम् अवसादयेत् ॥ (४७।२)

uddharedātmanātmānam ātmānam avasādayet ||

48.1४८.१

पिण्डोदकप्रदानाभ्यामृते पार्थ न संशयः । (४८।१)

piṇḍodakapradānābhyāmṛte pārtha na saṃśayaḥ |

48.2४८.२

एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन पिण्डोदकप्रदो भवेत् ॥ (४८।२)

evaṃ jñātvā prayatnena piṇḍodakaprado bhavet ||

49.1४९.१

आयुर्धर्मो यशस्तेजः सन्ततिश्चैव वर्धते । (४९।१)

āyurdharmo yaśastejaḥ santatiścaiva vardhate |

49.2४९.२

पृथिव्यां सागरान्तायां पितृक्षेत्राणि यानि च ॥ (४९।२)

pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ pitṛkṣetrāṇi yāni ca ||

50.1५०.१

तानि ते सम्प्रवक्ष्यामि येषु दत्तं महाफलम् । (५०।१)

tāni te sampravakṣyāmi yeṣu dattaṃ mahāphalam |

50.2५०.२

गयायां पुष्करे ज्येष्ठे प्रयागे नैमिषे तथा ॥ (५०।२)

gayāyāṃ puṣkare jyeṣṭhe prayāge naimiṣe tathā ||

51.1५१.१

संनिहत्यां कुरुक्षेत्रे प्रभासे कुरुनन्दन । (५१।१)

saṃnihatyāṃ kurukṣetre prabhāse kurunandana |

51.2५१.२

पिण्डोदकप्रदानेन यत्फलं कथितं बुधैः ॥ (५१।२)

piṇḍodakapradānena yatphalaṃ kathitaṃ budhaiḥ ||

52.1५२.१

अस्माहके तदाप्नोति नर्मदायां न संशयः । (५२।१)

asmāhake tadāpnoti narmadāyāṃ na saṃśayaḥ |

52.2५२.२

तत्र ब्रह्मा मुरारिश्च रुद्रश्च उमया सह ॥ (५२।२)

tatra brahmā murāriśca rudraśca umayā saha ||

53.1५३.१

इन्द्राद्या देवताः सर्वे पितरो मुनयस्तथा । (५३।१)

indrādyā devatāḥ sarve pitaro munayastathā |

53.2५३.२

सागराः सरितश्चैव पर्वताश्च बलाहकाः ॥ (५३।२)

sāgarāḥ saritaścaiva parvatāśca balāhakāḥ ||

54.1५४.१

तिष्ठन्ति पितरः सर्वे सर्वतीर्थाधिकं ततः । (५४।१)

tiṣṭhanti pitaraḥ sarve sarvatīrthādhikaṃ tataḥ |

54.2५४.२

स्थिता ब्रह्मशिला तत्र गजकुम्भनिभा नृप ॥ (५४।२)

sthitā brahmaśilā tatra gajakumbhanibhā nṛpa ||

55.1५५.१

कलौ न दृश्या भवति प्रधानं यद्गयाशिरः । (५५।१)

kalau na dṛśyā bhavati pradhānaṃ yadgayāśiraḥ |

55.2५५.२

वैशाखे मासि सम्प्राप्ते ऽमावास्यां नृपोत्तम ॥ (५५।२)

vaiśākhe māsi samprāpte 'māvāsyāṃ nṛpottama ||

56.1५६.१

व्याप्य सा तिष्ठते तीर्थं गजकुम्भनिभा शिला । (५६।१)

vyāpya sā tiṣṭhate tīrthaṃ gajakumbhanibhā śilā |

56.2५६.२

तच्च गव्यूतिमात्रं हि तीर्थं ततः प्रवक्षते ॥ (५६।२)

tacca gavyūtimātraṃ hi tīrthaṃ tataḥ pravakṣate ||

57.1५७.१

तस्मिन्दिने तत्र गत्वा यस्तु श्राद्धप्रदो भवेत् । (५७।१)

tasmindine tatra gatvā yastu śrāddhaprado bhavet |

57.2५७.२

पितॄणाम् अक्षया तृप्तिर्जायते शतवार्षिकी ॥ (५७।२)

pitṝṇām akṣayā tṛptirjāyate śatavārṣikī ||

58.1५८.१

अन्यस्यामप्यमावास्यां यः स्नात्वा विजितेन्द्रियः । (५८।१)

anyasyāmapyamāvāsyāṃ yaḥ snātvā vijitendriyaḥ |

58.2५८.२

करोति मनुजः श्राद्धं विधिवन्मन्त्रसंयुतम् ॥ (५८।२)

karoti manujaḥ śrāddhaṃ vidhivanmantrasaṃyutam ||

59.1५९.१

तस्य पुण्यफलं यत्स्यात् तच्छृणुष्व नराधिप । (५९।१)

tasya puṇyaphalaṃ yatsyāt tacchṛṇuṣva narādhipa |

59.2५९.२

अग्निष्टोमाश्वमेधाभ्यां वाजपेयस्य यत्फलम् ॥ (५९।२)

agniṣṭomāśvamedhābhyāṃ vājapeyasya yatphalam ||

60.1६०.१

तत्फलं समवाप्नोति यथा मे शङ्करो ऽब्रवीत् । (६०।१)

tatphalaṃ samavāpnoti yathā me śaṅkaro 'bravīt |

60.2६०.२

रौरवादिषु सर्वेषु नरकेषु व्यवस्थिताः ॥ (६०।२)

rauravādiṣu sarveṣu narakeṣu vyavasthitāḥ ||

61.1६१.१

पिता पितामहाद्याश्च पितृके मातृके तथा । (६१।१)

pitā pitāmahādyāśca pitṛke mātṛke tathā |

61.2६१.२

पिण्डोदकेन चैकेन तर्पणेन विशेषतः ॥ (६१।२)

piṇḍodakena caikena tarpaṇena viśeṣataḥ ||

62.1६२.१

क्रीडन्ति पितृलोकस्था यावद् आभूतसम्प्लवम् । (६२।१)

krīḍanti pitṛlokasthā yāvad ābhūtasamplavam |

62.2६२.२

ये कर्मस्था विकर्मस्था ये जाताः प्रेतकल्मषाः ॥ (६२।२)

ye karmasthā vikarmasthā ye jātāḥ pretakalmaṣāḥ ||

63.1६३.१

पिण्डेनैकेन मुच्यन्ते ते ऽपि तत्र न संशयः । (६३।१)

piṇḍenaikena mucyante te 'pi tatra na saṃśayaḥ |

63.2६३.२

अस्माहके शिला दिव्या तिष्ठते गजसन्निभा ॥ (६३।२)

asmāhake śilā divyā tiṣṭhate gajasannibhā ||

64.1६४.१

ब्रह्मणा निर्मिता पूर्वं सर्वपापक्षयंकरी । (६४।१)

brahmaṇā nirmitā pūrvaṃ sarvapāpakṣayaṃkarī |

64.2६४.२

उपर्यस्या यथान्यायं पितॄन् उद्दिश्य भारत ॥ (६४।२)

uparyasyā yathānyāyaṃ pitṝn uddiśya bhārata ||

65.1६५.१

दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु दद्यात्पिण्डान्विचक्षणः । (६५।१)

dakṣiṇāgreṣu darbheṣu dadyātpiṇḍānvicakṣaṇaḥ |

65.2६५.२

भूमौ चान्नेन सिद्धेन श्राद्धं कृत्वा यथाविधि ॥ (६५।२)

bhūmau cānnena siddhena śrāddhaṃ kṛtvā yathāvidhi ||

66.1६६.१

श्राद्धिभ्यो वस्त्रयुग्मानि छत्रोपानत्कमण्डलु । (६६।१)

śrāddhibhyo vastrayugmāni chatropānatkamaṇḍalu |

66.2६६.२

दक्षिणा विविधा देया पितॄन् उद्दिश्य भारत ॥ (६६।२)

dakṣiṇā vividhā deyā pitṝn uddiśya bhārata ||

67.1६७.१

यो ददाति द्विजश्रेष्ठ तस्य पुण्यफलं शृणु । (६७।१)

yo dadāti dvijaśreṣṭha tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu |

67.2६७.२

तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति न संशयः ॥ (६७।२)

tasya te dvādaśābdāni tṛptiṃ yānti na saṃśayaḥ ||

68.1६८.१

अस्माहके महाराज पितरश्च पितामहाः । (६८।१)

asmāhake mahārāja pitaraśca pitāmahāḥ |

68.2६८.२

वायुभूता निरीक्षन्ते आगच्छन्तं स्वगोत्रजम् ॥ (६८।२)

vāyubhūtā nirīkṣante āgacchantaṃ svagotrajam ||

69.1६९.१

अत्र तीर्थे सुतो ऽभ्येत्य स्नात्वा तोयं प्रदास्यति । (६९।१)

atra tīrthe suto 'bhyetya snātvā toyaṃ pradāsyati |

69.2६९.२

श्राद्धं वा पिण्डदानं वा तेन यास्याम सद्गतिम् ॥ (६९।२)

śrāddhaṃ vā piṇḍadānaṃ vā tena yāsyāma sadgatim ||

70.1७०.१

स्नाने कृते तु ये केचिज् जायन्ते वस्त्रविप्लुषः । (७०।१)

snāne kṛte tu ye kecij jāyante vastravipluṣaḥ |

70.2७०.२

प्रीणयेन्नरकस्थांस्तु तैः पितॄन् नात्र संशयः ॥ (७०।२)

prīṇayennarakasthāṃstu taiḥ pitṝn nātra saṃśayaḥ ||

71.1७१.१

केशोदबिन्दवस् तस्य ये चान्ये लेपभाजिनः । (७१।१)

keśodabindavas tasya ye cānye lepabhājinaḥ |

71.2७१.२

तृप्यन्त्यनग्निनसंस्कारा यं मृताः स्युः स्वगोत्रजाः ॥ (७१।२)

tṛpyantyanagninasaṃskārā yaṃ mṛtāḥ syuḥ svagotrajāḥ ||

72.1७२.१

तत्र तीर्थे तु ये केचिच् छ्राद्धं कृत्वा विधानतः । (७२।१)

tatra tīrthe tu ye kecic chrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ |

72.2७२.२

नरकादुद्धरन्त्याशु जपन्तः पितृसंहिताम् ॥ (७२।२)

narakāduddharantyāśu japantaḥ pitṛsaṃhitām ||

73.1७३.१

वनस्पतिगते सोमे यदा सोमदिनं भवेत् । (७३।१)

vanaspatigate some yadā somadinaṃ bhavet |

73.2७३.२

अक्षयाल्लभते लोकान्पिण्डेनैकेन मानवः ॥ (७३।२)

akṣayāllabhate lokānpiṇḍenaikena mānavaḥ ||

74.1७४.१

अक्षयं तत्र वै सर्वं जायते नात्र संशयः । (७४।१)

akṣayaṃ tatra vai sarvaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ |

74.2७४.२

नरकादुद्धरन्त्याशु जपन्ते पितृसंहिताम् ॥ (७४।२)

narakāduddharantyāśu japante pitṛsaṃhitām ||

75.1७५.१

तस्मिंस्तीर्थे त्वमावास्यां पितॄन् उद्दिश्य भारत । (७५।१)

tasmiṃstīrthe tvamāvāsyāṃ pitṝn uddiśya bhārata |

75.2७५.२

नीलं सर्वाङ्गसम्पूर्णं यो ऽभिषिच्य समुत्सृजेत् ॥ (७५।२)

nīlaṃ sarvāṅgasampūrṇaṃ yo 'bhiṣicya samutsṛjet ||

76.1७६.१

तस्य पुण्यफलं वक्तुं न तु वाचस्पतिः क्षमः । (७६।१)

tasya puṇyaphalaṃ vaktuṃ na tu vācaspatiḥ kṣamaḥ |

76.2७६.२

अस्माहके वृषोत्सर्गाद्यत्पुण्यं समवाप्यते ॥ (७६।२)

asmāhake vṛṣotsargādyatpuṇyaṃ samavāpyate ||

77.1७७.१

तव शुश्रूषणात् सर्वं तत्प्रवक्ष्यामि भारत । (७७।१)

tava śuśrūṣaṇāt sarvaṃ tatpravakṣyāmi bhārata |

77.2७७.२

रौरवादिषु ये किंचित् पच्यन्ते तस्य पूर्वजाः ॥ (७७।२)

rauravādiṣu ye kiṃcit pacyante tasya pūrvajāḥ ||

78.1७८.१

वृषोत्सर्गेण तान्सर्वांस्तारयेदेकविंशतिम् । (७८।१)

vṛṣotsargeṇa tānsarvāṃstārayedekaviṃśatim |

78.2७८.२

लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पाण्डुरः ॥ (७८।२)

lohito yastu varṇena mukhe pucche ca pāṇḍuraḥ ||

79.1७९.१

पिङ्गः खुरविषाणाभ्यां स नीलो वृष उच्यते । (७९।१)

piṅgaḥ khuraviṣāṇābhyāṃ sa nīlo vṛṣa ucyate |

79.2७९.२

यस्तु सर्वाङ्गपिङ्गश्च श्वेतः पुच्छखुरेषु च ॥ (७९।२)

yastu sarvāṅgapiṅgaśca śvetaḥ pucchakhureṣu ca ||

80.1८०.१

स पिङ्गो वृष इत्याहुः पितॄणां प्रीतिवर्धनः । (८०।१)

sa piṅgo vṛṣa ityāhuḥ pitṝṇāṃ prītivardhanaḥ |

80.2८०.२

पारावतसवर्णश्च ललाटे तिलको भवेत् ॥ (८०।२)

pārāvatasavarṇaśca lalāṭe tilako bhavet ||

81.1८१.१

तं वृषं बभ्रुमित्याहुः पूर्णं सर्वाङ्गशोभनम् । (८१।१)

taṃ vṛṣaṃ babhrumityāhuḥ pūrṇaṃ sarvāṅgaśobhanam |

81.2८१.२

सर्वाङ्गेष्व् एकवर्णो यः पिङ्गः पुच्छखुरेषु च ॥ (८१।२)

sarvāṅgeṣv ekavarṇo yaḥ piṅgaḥ pucchakhureṣu ca ||

82.1८२.१

खुरपिङ्गं तमित्याहुः पितॄणां सद्गतिप्रदम् । (८२।१)

khurapiṅgaṃ tamityāhuḥ pitṝṇāṃ sadgatipradam |

82.2८२.२

नीलं सर्वशरीरेण स्वारक्तनयनं दृढम् ॥ (८२।२)

nīlaṃ sarvaśarīreṇa svāraktanayanaṃ dṛḍham ||

83.1८३.१

तमेव नीलमित्याहुर्नीलः पञ्चविधः स्मृतः । (८३।१)

tameva nīlamityāhurnīlaḥ pañcavidhaḥ smṛtaḥ |

83.2८३.२

यस्तु वैश्यगृहे जातः स वै नीलो विशिष्यते ॥ (८३।२)

yastu vaiśyagṛhe jātaḥ sa vai nīlo viśiṣyate ||

84.1८४.१

न वाहयेद्गृहे जातं वत्सकं तु कदाचन । (८४।१)

na vāhayedgṛhe jātaṃ vatsakaṃ tu kadācana |

84.2८४.२

तेनैव च वृषोत्सर्गे पितॄणाम् अनृणो भवेत् ॥ (८४।२)

tenaiva ca vṛṣotsarge pitṝṇām anṛṇo bhavet ||

85.1८५.१

जातं तु स्वगृहे वत्सं द्विजन्मा यस्तु वाहयेत् । (८५।१)

jātaṃ tu svagṛhe vatsaṃ dvijanmā yastu vāhayet |

85.2८५.२

पतन्ति पितरस्तस्य ब्रह्मकोकगता अपि ॥ (८५।२)

patanti pitarastasya brahmakokagatā api ||

86.1८६.१

यथायथा हि पिबति पीत्वा धूनाति मस्तकम् । (८६।१)

yathāyathā hi pibati pītvā dhūnāti mastakam |

86.2८६.२

पिबन्पितॄन् प्रीणयति नरकादुद्धरेद् धुनन् ॥ (८६।२)

pibanpitṝn prīṇayati narakāduddhared dhunan ||

87.1८७.१

यथा पुच्छाभिघातेन स्कन्धं गच्छन्ति बिन्दवः । (८७।१)

yathā pucchābhighātena skandhaṃ gacchanti bindavaḥ |

87.2८७.२

नरकादुद्धरन्त्याशु पतितान् गोत्रिणस् तथा ॥ (८७।२)

narakāduddharantyāśu patitān gotriṇas tathā ||

88.1८८.१

गर्जन्प्रावृषि काले तु विषाणाभ्यां भुवं लिखन् । (८८।१)

garjanprāvṛṣi kāle tu viṣāṇābhyāṃ bhuvaṃ likhan |

88.2८८.२

खुरेभ्यो या मृदुद्भूता तया संप्रीणयेद् ऋषीन् ॥ (८८।२)

khurebhyo yā mṛdudbhūtā tayā saṃprīṇayed ṛṣīn ||

89.1८९.१

पिबन्पितॄन् प्रीणयते खादनोल्लेखने सुरान् । (८९।१)

pibanpitṝn prīṇayate khādanollekhane surān |

89.2८९.२

गर्जन्नृषिमनुष्यांश्च धर्मरूपो हि धर्मज ॥ (८९।२)

garjannṛṣimanuṣyāṃśca dharmarūpo hi dharmaja ||

90.1९०.१

भूतैर्वापि पिशाचैर्वा चातुर्थिकज्वरेण वा । (९०।१)

bhūtairvāpi piśācairvā cāturthikajvareṇa vā |

90.2९०.२

गृहीतो ऽस्माहकं गच्छेत् सर्वेषाम् आधिनाशनम् ॥ (९०।२)

gṛhīto 'smāhakaṃ gacchet sarveṣām ādhināśanam ||

91.1९१.१

स्नात्वा तु विमले तोये दर्भग्रन्थिं निबन्धयेत् । (९१।१)

snātvā tu vimale toye darbhagranthiṃ nibandhayet |

91.2९१.२

मस्तके बाहुमूले वा नाभ्यां वा गलके ऽपि वा ॥ (९१।२)

mastake bāhumūle vā nābhyāṃ vā galake 'pi vā ||

92.1९२.१

गत्वा देवसमीपं च प्रादक्षिण्येन केशवम् । (९२।१)

gatvā devasamīpaṃ ca prādakṣiṇyena keśavam |

92.2९२.२

ततः समुच्चरन् मन्त्रं गायत्र्या वाथ वैष्णवम् ॥ (९२।२)

tataḥ samuccaran mantraṃ gāyatryā vātha vaiṣṇavam ||

93.1९३.१

नारायणं शरण्येशं सर्वदेवनमस्कृतम् । (९३।१)

nārāyaṇaṃ śaraṇyeśaṃ sarvadevanamaskṛtam |

93.2९३.२

नमो यज्ञाङ्गसम्भूत सर्वव्यापिन्नमो ऽस्तु ते ॥ (९३।२)

namo yajñāṅgasambhūta sarvavyāpinnamo 'stu te ||

94.1९४.१

नमो नमस्ते देवेश पद्मगर्भ सनातन । (९४।१)

namo namaste deveśa padmagarbha sanātana |

94.2९४.२

दामोदर जयानन्त रक्ष मां शरणागतम् ॥ (९४।२)

dāmodara jayānanta rakṣa māṃ śaraṇāgatam ||

95.1९५.१

त्वं कर्ता त्वं च हर्ता च जगत् यस्मिंश्चराचरे । (९५।१)

tvaṃ kartā tvaṃ ca hartā ca jagat yasmiṃścarācare |

95.2९५.२

त्वं पालयसि भूतानि भुवनं त्वं बिभर्षि च ॥ (९५।२)

tvaṃ pālayasi bhūtāni bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca ||

96.1९६.१

प्रसीद देवदेवेश सुप्तमङ्गं प्रबोधय । (९६।१)

prasīda devadeveśa suptamaṅgaṃ prabodhaya |

96.2९६.२

त्वद्ध्याननिरतो नित्यं त्वद्भक्तिपरमो हरे ॥ (९६।२)

tvaddhyānanirato nityaṃ tvadbhaktiparamo hare ||

97.1९७.१

इति स्तुतो मया देव प्रसादं कुरु मे ऽच्युत । (९७।१)

iti stuto mayā deva prasādaṃ kuru me 'cyuta |

97.2९७.२

मां रक्ष रक्ष पापेभ्यस्त्रायस्व शरणागतम् ॥ (९७।२)

māṃ rakṣa rakṣa pāpebhyastrāyasva śaraṇāgatam ||

98.1९८.१

एवं स्तुत्वा च देवेशं दानवान्तकरं हरिम् । (९८।१)

evaṃ stutvā ca deveśaṃ dānavāntakaraṃ harim |

98.2९८.२

पुनरुक्तेन वै स्नात्वा ततो विप्रांस्तु भोजयेत् ॥ (९८।२)

punaruktena vai snātvā tato viprāṃstu bhojayet ||

99.1९९.१

वेदोक्तेन विधानेन स्नानं कृत्वा यथाविधि । (९९।१)

vedoktena vidhānena snānaṃ kṛtvā yathāvidhi |

99.2९९.२

पिण्डनिर्वपणं कृत्वा वाचयेत्स्वस्तिकं ततः ॥ (९९।२)

piṇḍanirvapaṇaṃ kṛtvā vācayetsvastikaṃ tataḥ ||

100.1१००.१

एवं स्तुत्वा च देवेशं दानवान्तकरं हरिम् । (१००।१)

evaṃ stutvā ca deveśaṃ dānavāntakaraṃ harim |

100.2१००.२

पुनरुक्तेन वै स्नात्वा ततो विप्रांस्तु भोजयेत् ॥ (१००।२)

punaruktena vai snātvā tato viprāṃstu bhojayet ||

101.1१०१.१

वेदोक्तेन विधानेन स्नानं कृत्वा यथाविधि । (१०१।१)

vedoktena vidhānena snānaṃ kṛtvā yathāvidhi |

101.2१०१.२

एवं तान्वाचयित्वा तु ततो विप्रान्विसर्जयेत् ॥ (१०१।२)

evaṃ tānvācayitvā tu tato viprānvisarjayet ||

102.1१०२.१

यत्तत्रोच्चरितं किंचित्तद्विप्रेभ्यो निवेदयेत् । (१०२।१)

yattatroccaritaṃ kiṃcittadviprebhyo nivedayet |

102.2१०२.२

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा नारी वा भक्तितत्परा । (१०२।२)

tatra tīrthe naraḥ snātvā nārī vā bhaktitatparā |

102.3१०२.३

शक्तितो दक्षिणां दद्यात्कृत्वा श्राद्धं यथाविधि ॥ (१०२।३)

śaktito dakṣiṇāṃ dadyātkṛtvā śrāddhaṃ yathāvidhi ||

103.1१०३.१

तत्र तीर्थे नरो यावत् स्नापयेद् विधिपूर्वकम् । (१०३।१)

tatra tīrthe naro yāvat snāpayed vidhipūrvakam |

103.2१०३.२

क्षीरेण मधुना वापि दध्ना वा शीतवारिणा ॥ (१०३।२)

kṣīreṇa madhunā vāpi dadhnā vā śītavāriṇā ||

104.1१०४.१

तावत्पुष्करपात्रेषु पिबन्ति पितरो जलम् । (१०४।१)

tāvatpuṣkarapātreṣu pibanti pitaro jalam |

104.2१०४.२

अयने विषुवे चैव युगादौ सूर्यसंक्रमे ॥ (१०४।२)

ayane viṣuve caiva yugādau sūryasaṃkrame ||

105.1१०५.१

पुष्पैः सम्पूज्य देवेशं नैवेद्यं यः प्रदापयेत् । (१०५।१)

puṣpaiḥ sampūjya deveśaṃ naivedyaṃ yaḥ pradāpayet |

105.2१०५.२

सो ऽश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम् ॥ (१०५।२)

so 'śvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti puṣkalam ||

106.1१०६.१

तत्र तीर्थे तु यो राजन् सूर्यग्रहणम् आचरेत् । (१०६।१)

tatra tīrthe tu yo rājan sūryagrahaṇam ācaret |

106.2१०६.२

सूर्यतेजोनिभैर्यानैर्विष्णुलोके महीयते ॥ (१०६।२)

sūryatejonibhairyānairviṣṇuloke mahīyate ||

107.1१०७.१

तत्र तीर्थे तु यः श्राद्धं पितृभ्यः सम्प्रयच्छति । (१०७।१)

tatra tīrthe tu yaḥ śrāddhaṃ pitṛbhyaḥ samprayacchati |

107.2१०७.२

सत्पुत्रेण च तेनैव सम्प्राप्तं जन्मनः फलम् ॥ (१०७।२)

satputreṇa ca tenaiva samprāptaṃ janmanaḥ phalam ||

108.1१०८.१

इति श्रुत्वा ततो देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । (१०८।१)

iti śrutvā tato devāḥ sarve śakrapurogamāḥ |

108.2१०८.२

ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च स्थापयांचक्रुर् ईश्वरम् ॥ (१०८।२)

brahmaviṣṇumaheśāśca sthāpayāṃcakrur īśvaram ||

109.1१०९.१

सर्वरोगोपशमनं सर्वपातकनाशनम् । (१०९।१)

sarvarogopaśamanaṃ sarvapātakanāśanam |

109.2१०९.२

यस्तु संवत्सरं पूर्णममावास्यां तु भावितः ॥ (१०९।२)

yastu saṃvatsaraṃ pūrṇamamāvāsyāṃ tu bhāvitaḥ ||

110.1११०.१

पितृभ्यः पिण्डदानं च कुर्यादस्माहके नृप । (११०।१)

pitṛbhyaḥ piṇḍadānaṃ ca kuryādasmāhake nṛpa |

110.2११०.२

त्रिपुष्करे गयायां च प्रभासे नैमिषे तथा ॥ (११०।२)

tripuṣkare gayāyāṃ ca prabhāse naimiṣe tathā ||

111.1१११.१

यत्पुण्यं श्राद्धकर्तॄणां तदिहैव भवेद्ध्रुवम् । (१११।१)

yatpuṇyaṃ śrāddhakartṝṇāṃ tadihaiva bhaveddhruvam |

111.2१११.२

तिलोदकं कुशैर्मिश्रं यो दद्याद्दक्षिणामुखः ॥ (१११।२)

tilodakaṃ kuśairmiśraṃ yo dadyāddakṣiṇāmukhaḥ ||

112.1११२.१

मन्वादौ च युगादौ च व्यतीपाते दिनक्षये । (११२।१)

manvādau ca yugādau ca vyatīpāte dinakṣaye |

112.2११२.२

यो दद्यात् पितृमातृभ्यः सो ऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ (११२।२)

yo dadyāt pitṛmātṛbhyaḥ so 'śvamedhaphalaṃ labhet ||

113.1११३.१

अस्माहके नरो यस्तु स्नात्वा सम्पूजयेद्धरिम् । (११३।१)

asmāhake naro yastu snātvā sampūjayeddharim |

113.2११३.२

ब्रह्माणं शङ्करं भक्त्या कुर्याज् जागरणक्रियाम् ॥ (११३।२)

brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ bhaktyā kuryāj jāgaraṇakriyām ||

114.1११४.१

सर्वपापविनिर्मुक्तः शक्रातिथ्यमवाप्नुयात् । (११४।१)

sarvapāpavinirmuktaḥ śakrātithyamavāpnuyāt |

114.2११४.२

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा यः पश्यति जनार्दनम् ॥ (११४।२)

tatra tīrthe naraḥ snātvā yaḥ paśyati janārdanam ||

115.1११५.१

विशेषविधिनाभ्यर्च्य प्रणम्य च पुनःपुनः । (११५।१)

viśeṣavidhinābhyarcya praṇamya ca punaḥpunaḥ |

115.2११५.२

सपुत्रेण च तेनैव पितॄणां विहिता गतिः ॥ (११५।२)

saputreṇa ca tenaiva pitṝṇāṃ vihitā gatiḥ ||

116.1११६.१

एकमूर्तिस्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । (११६।१)

ekamūrtistrayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |

116.2११६.२

सत्कार्यकारणोपेताः सुसूक्ष्माः सुमहाफलाः ॥ (११६।२)

satkāryakāraṇopetāḥ susūkṣmāḥ sumahāphalāḥ ||

117.1११७.१

एतत्ते कथितं राजन्महापातकनाशनम् । (११७।१)

etatte kathitaṃ rājanmahāpātakanāśanam |

117.2११७.२

अस्माहकस्य माहात्म्यं किमन्यत् परिपृच्छसि ॥ (११७।२)

asmāhakasya māhātmyaṃ kimanyat paripṛcchasi ||

118.1११८.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे अस्माहकतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (११८।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe asmāhakatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 146

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit