स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 184

184 of 232 · 67 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

धौतपापं ततो गच्छेद्भृगुतीर्थसमीपतः । (१।२)

dhautapāpaṃ tato gacchedbhṛgutīrthasamīpataḥ |

1.3१.३

वृषेण तु भृगुस्तत्र भूयोभूयो धुतस्ततः ॥ (१।३)

vṛṣeṇa tu bhṛgustatra bhūyobhūyo dhutastataḥ ||

2.1२.१

धौतपापं तु तत्तेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम् । (२।१)

dhautapāpaṃ tu tattena nāmnā lokeṣu viśrutam |

2.2२.२

तत्र स्थितो महादेवस्तुष्ट्यर्थं भृगुसत्तमे ॥ (२।२)

tatra sthito mahādevastuṣṭyarthaṃ bhṛgusattame ||

3.1३.१

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा शाठ्येनापि नरेश्वर । (३।१)

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā śāṭhyenāpi nareśvara |

3.2३.२

मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा ॥ (३।२)

mucyate sarvapāpebhyo nātra kāryā vicāraṇā ||

4.1४.१

यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वार्चयेच्छिवम् । (४।१)

yastu samyagvidhānena tatra snātvārcayecchivam |

4.2४.२

देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (४।२)

devānpitṝnsamabhyarcya mucyate sarvapātakaiḥ ||

5.1५.१

ब्रह्महत्या गवां वध्या तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । (५।१)

brahmahatyā gavāṃ vadhyā tatra tīrthe yudhiṣṭhira |

5.2५.२

प्रविशेन्न सदा भीता प्रविष्टापि क्षयं व्रजेत् ॥ (५।२)

praviśenna sadā bhītā praviṣṭāpi kṣayaṃ vrajet ||

6.1६.१

युधिष्ठिर उवाच । (६।१)

yudhiṣṭhira uvāca

6.2६.२

आश्चर्यभूतं लोके ऽस्मिन्कथयस्व द्विजोत्तम । (६।२)

āścaryabhūtaṃ loke 'sminkathayasva dvijottama |

6.3६.३

प्रविशेन्न ब्रह्महत्या यथा वै धौतपाप्मनि ॥ (६।३)

praviśenna brahmahatyā yathā vai dhautapāpmani ||

7.1७.१

ब्रह्महत्यासमं पापं भविता नेह किंचन । (७।१)

brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ bhavitā neha kiṃcana |

7.2७.२

कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते द्विज । (७।२)

kathaṃ vā dhautapāpe tu praviṣṭaṃ naśyate dvija |

7.3७.३

एतद्विस्तरतः सर्वं पृच्छामि वद कौतुकात् ॥ (७।३)

etadvistarataḥ sarvaṃ pṛcchāmi vada kautukāt ||

8.1८.१

मार्कण्डेय उवाच । (८।१)

mārkaṇḍeya uvāca

8.2८.२

आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । (८।२)

ādisarge purā śambhurbrahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ |

8.3८.३

विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरो ऽश्वमुखसन्निभम् ॥ (८।३)

vikāraṃ pañcamaṃ dṛṣṭvā śiro 'śvamukhasannibham ||

9.1९.१

अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् । (९।१)

aṅguṣṭhāṅguliyogena tacchirastena kṛntitam |

9.2९.२

कृत्तमात्रे तु शिरसि ब्रह्महत्याभक्तदा ॥ (९।२)

kṛttamātre tu śirasi brahmahatyābhaktadā ||

10.1१०.१

ब्रह्महत्यायुतश्चासीद् उत्तरे नर्मदातटे । (१०।१)

brahmahatyāyutaścāsīd uttare narmadātaṭe |

10.2१०.२

धुनितं तु यतो राजन्वृषेण धर्ममूर्तिना ॥ (१०।२)

dhunitaṃ tu yato rājanvṛṣeṇa dharmamūrtinā ||

11.1११.१

तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु । (११।१)

tatra dhauteśvarīṃ devīṃ sthāpitāṃ vṛṣabheṇa tu |

11.2११.२

ददर्श भगवाञ्छम्भुः सर्वदैवतपूजिताम् ॥ (११।२)

dadarśa bhagavāñchambhuḥ sarvadaivatapūjitām ||

12.1१२.१

दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् । (१२।१)

dṛṣṭvā dhauteśvarīṃ durgāṃ brahmahatyāvināśinīm |

12.2१२.२

तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः ॥ (१२।२)

tatra viśramamāṇaśca śaṅkarastripurāntakaḥ ||

13.1१३.१

स शङ्करो ब्रह्महत्याविहीनं मेने आत्मानं तस्य तीर्थस्य भावात् । (१३।१)

sa śaṅkaro brahmahatyāvihīnaṃ mene ātmānaṃ tasya tīrthasya bhāvāt |

13.2१३.२

सुविस्मितो देवदेवो वरेण्यो दृष्ट्वा दूरे ब्रह्महत्यां च तीर्थात् ॥ (१३।२)

suvismito devadevo vareṇyo dṛṣṭvā dūre brahmahatyāṃ ca tīrthāt ||

14.1१४.१

विधौतपापं महितं धर्मशक्त्या विशेन्न हत्या देवीभयात् प्रभीता । (१४।१)

vidhautapāpaṃ mahitaṃ dharmaśaktyā viśenna hatyā devībhayāt prabhītā |

14.2१४.२

रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता ॥ (१४।२)

raktāmbarā raktamālyopayuktā kṛṣṇā nārī raktadāmaprasaktā ||

15.1१५.१

मां वाञ्छन्ती स्कन्धदेशं रहस्ये दूरे स्थिता तीर्थवर्यप्रभावात् । (१५।१)

māṃ vāñchantī skandhadeśaṃ rahasye dūre sthitā tīrthavaryaprabhāvāt |

15.2१५.२

संचिन्त्य देवो मनसा स्मरारिर्वासाय बुद्धिं तत्र तीर्थे चकार ॥ (१५।२)

saṃcintya devo manasā smarārirvāsāya buddhiṃ tatra tīrthe cakāra ||

16.1१६.१

विमृश्य देवो बहुशः स्थितः स्वयं विधौतपापः प्रथितः पृथिव्याम् । (१६।१)

vimṛśya devo bahuśaḥ sthitaḥ svayaṃ vidhautapāpaḥ prathitaḥ pṛthivyām |

16.2१६.२

बभूव तत्रैव निवासकारी विधूतपापनिकटप्रदेशे ॥ (१६।२)

babhūva tatraiva nivāsakārī vidhūtapāpanikaṭapradeśe ||

17.1१७.१

तदाप्रभृति राजेन्द्र ब्रह्महत्याविनाशनम् । (१७।१)

tadāprabhṛti rājendra brahmahatyāvināśanam |

17.2१७.२

विधौतपापं तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् ॥ (१७।२)

vidhautapāpaṃ tattīrthaṃ narmadāyāṃ vyavasthitam ||

18.1१८.१

आश्वयुक्शुक्लनवमी तत्र तीर्थे विशिष्यते । (१८।१)

āśvayukśuklanavamī tatra tīrthe viśiṣyate |

18.2१८.२

दिनत्रयं तु राजेन्द्र सप्तम्यादिविशेषतः ॥ (१८।२)

dinatrayaṃ tu rājendra saptamyādiviśeṣataḥ ||

19.1१९.१

समुपोष्याष्टमीं भक्त्या साङ्गं वेदं पठेत्तु यः । (१९।१)

samupoṣyāṣṭamīṃ bhaktyā sāṅgaṃ vedaṃ paṭhettu yaḥ |

19.2१९.२

अहोरात्रेण चैकेन ऋग्यजुःसामसंज्ञकम् ॥ (१९।२)

ahorātreṇa caikena ṛgyajuḥsāmasaṃjñakam ||

20.1२०.१

अभ्यसन्ब्रह्महत्याया मुच्यते नात्र संशयः । (२०।१)

abhyasanbrahmahatyāyā mucyate nātra saṃśayaḥ |

20.2२०.२

वृषलीगमनं चैव यश्च गुर्वङ्गनागमः ॥ (२०।२)

vṛṣalīgamanaṃ caiva yaśca gurvaṅganāgamaḥ ||

21.1२१.१

स्नात्वा ब्रह्मरसोत्कृष्टे कुम्भेनैव प्रमुच्यते । (२१।१)

snātvā brahmarasotkṛṣṭe kumbhenaiva pramucyate |

21.2२१.२

वन्ध्या स्त्रीजननी या तु काकवन्ध्या मृतप्रजा ॥ (२१।२)

vandhyā strījananī yā tu kākavandhyā mṛtaprajā ||

22.1२२.१

सापि कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती । (२२।१)

sāpi kumbhodakaiḥ snātā jīvatputrā prajāvatī |

22.2२२.२

अपठस्तु नर उपोष्य ऋग्यजुःसामसम्भवाम् ॥ (२२।२)

apaṭhastu nara upoṣya ṛgyajuḥsāmasambhavām ||

23.1२३.१

ऋचमेकां जपन्विप्रस्तथा पर्वणि यो नृप । (२३।१)

ṛcamekāṃ japanviprastathā parvaṇi yo nṛpa |

23.2२३.२

अनृचोपोष्य गायत्रीं जपेद्वै वेदमातरम् ॥ (२३।२)

anṛcopoṣya gāyatrīṃ japedvai vedamātaram ||

24.1२४.१

जपन्नवम्यां विप्रेन्द्रो मुच्यते पापसञ्चयात् । (२४।१)

japannavamyāṃ viprendro mucyate pāpasañcayāt |

24.2२४.२

एवं तु कथितं तात पुराणोक्तं महर्षिभिः ॥ (२४।२)

evaṃ tu kathitaṃ tāta purāṇoktaṃ maharṣibhiḥ ||

25.1२५.१

धौतपापं महापुण्यं शिवेन कथितं मम । (२५।१)

dhautapāpaṃ mahāpuṇyaṃ śivena kathitaṃ mama |

25.2२५.२

प्राणत्यागं तु यः कुर्याज्जले वाग्नौ स्थले ऽपि वा ॥ (२५।२)

prāṇatyāgaṃ tu yaḥ kuryājjale vāgnau sthale 'pi vā ||

26.1२६.१

स गच्छति विमानेन ज्वलनार्कसमप्रभः । (२६।१)

sa gacchati vimānena jvalanārkasamaprabhaḥ |

26.2२६.२

हंसबर्हिप्रयुक्तेन सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः ॥ (२६।२)

haṃsabarhiprayuktena sevyamāno 'psarogaṇaiḥ ||

27.1२७.१

शिवस्य परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । (२७।१)

śivasya paramaṃ sthānaṃ yatsurairapi durlabham |

27.2२७.२

क्रीडते स्वेच्छया तत्र यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ (२७।२)

krīḍate svecchayā tatra yāvaccandrārkatārakam ||

28.1२८.१

धौतपापे तु या नारी कुरुते प्राणसंक्षयम् । (२८।१)

dhautapāpe tu yā nārī kurute prāṇasaṃkṣayam |

28.2२८.२

तत्क्षणादेव सा पार्थ पुरुषत्वमवाप्नुयात् ॥ (२८।२)

tatkṣaṇādeva sā pārtha puruṣatvamavāpnuyāt ||

29.1२९.१

अथ किं बहुनोक्तेन शुभं वा यदि वाशुभम् । (२९।१)

atha kiṃ bahunoktena śubhaṃ vā yadi vāśubham |

29.2२९.२

तदक्षयफलं सर्वं धौतपापे कृतं नृप ॥ (२९।२)

tadakṣayaphalaṃ sarvaṃ dhautapāpe kṛtaṃ nṛpa ||

30.1३०.१

संन्यसेन्नियमेनान्नं संन्यसेद् विषयादिकम् । (३०।१)

saṃnyasenniyamenānnaṃ saṃnyased viṣayādikam |

30.2३०.२

फलमूलादिकं चैव जलमेकं न संत्यजेत् ॥ (३०।२)

phalamūlādikaṃ caiva jalamekaṃ na saṃtyajet ||

31.1३१.१

एवं यः कुरुते पार्थ रुद्रलोकं स गच्छति । (३१।१)

evaṃ yaḥ kurute pārtha rudralokaṃ sa gacchati |

31.2३१.२

तत्र भुक्ताखिलान्भोगाञ्जायते भुवि भूपतिः ॥ (३१।२)

tatra bhuktākhilānbhogāñjāyate bhuvi bhūpatiḥ ||

32.1३२.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे धौतपापतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुरशीत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (३२।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe dhautapāpatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma caturaśītyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 184

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit