स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 184
Select a line for its word-by-word analysis.
धौतपापं तु तत्तेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम् । (२।१)
dhautapāpaṃ tu tattena nāmnā lokeṣu viśrutam |
तत्र स्थितो महादेवस्तुष्ट्यर्थं भृगुसत्तमे ॥ (२।२)
tatra sthito mahādevastuṣṭyarthaṃ bhṛgusattame ||
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा शाठ्येनापि नरेश्वर । (३।१)
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā śāṭhyenāpi nareśvara |
मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा ॥ (३।२)
mucyate sarvapāpebhyo nātra kāryā vicāraṇā ||
यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वार्चयेच्छिवम् । (४।१)
yastu samyagvidhānena tatra snātvārcayecchivam |
देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (४।२)
devānpitṝnsamabhyarcya mucyate sarvapātakaiḥ ||
ब्रह्महत्या गवां वध्या तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । (५।१)
brahmahatyā gavāṃ vadhyā tatra tīrthe yudhiṣṭhira |
प्रविशेन्न सदा भीता प्रविष्टापि क्षयं व्रजेत् ॥ (५।२)
praviśenna sadā bhītā praviṣṭāpi kṣayaṃ vrajet ||
आश्चर्यभूतं लोके ऽस्मिन्कथयस्व द्विजोत्तम । (६।२)
āścaryabhūtaṃ loke 'sminkathayasva dvijottama |
प्रविशेन्न ब्रह्महत्या यथा वै धौतपाप्मनि ॥ (६।३)
praviśenna brahmahatyā yathā vai dhautapāpmani ||
कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते द्विज । (७।२)
kathaṃ vā dhautapāpe tu praviṣṭaṃ naśyate dvija |
एतद्विस्तरतः सर्वं पृच्छामि वद कौतुकात् ॥ (७।३)
etadvistarataḥ sarvaṃ pṛcchāmi vada kautukāt ||
आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । (८।२)
ādisarge purā śambhurbrahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ |
विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरो ऽश्वमुखसन्निभम् ॥ (८।३)
vikāraṃ pañcamaṃ dṛṣṭvā śiro 'śvamukhasannibham ||
अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् । (९।१)
aṅguṣṭhāṅguliyogena tacchirastena kṛntitam |
तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु । (११।१)
tatra dhauteśvarīṃ devīṃ sthāpitāṃ vṛṣabheṇa tu |
दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् । (१२।१)
dṛṣṭvā dhauteśvarīṃ durgāṃ brahmahatyāvināśinīm |
तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः ॥ (१२।२)
tatra viśramamāṇaśca śaṅkarastripurāntakaḥ ||
स शङ्करो ब्रह्महत्याविहीनं मेने आत्मानं तस्य तीर्थस्य भावात् । (१३।१)
sa śaṅkaro brahmahatyāvihīnaṃ mene ātmānaṃ tasya tīrthasya bhāvāt |
सुविस्मितो देवदेवो वरेण्यो दृष्ट्वा दूरे ब्रह्महत्यां च तीर्थात् ॥ (१३।२)
suvismito devadevo vareṇyo dṛṣṭvā dūre brahmahatyāṃ ca tīrthāt ||
विधौतपापं महितं धर्मशक्त्या विशेन्न हत्या देवीभयात् प्रभीता । (१४।१)
vidhautapāpaṃ mahitaṃ dharmaśaktyā viśenna hatyā devībhayāt prabhītā |
रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता ॥ (१४।२)
raktāmbarā raktamālyopayuktā kṛṣṇā nārī raktadāmaprasaktā ||
मां वाञ्छन्ती स्कन्धदेशं रहस्ये दूरे स्थिता तीर्थवर्यप्रभावात् । (१५।१)
māṃ vāñchantī skandhadeśaṃ rahasye dūre sthitā tīrthavaryaprabhāvāt |
संचिन्त्य देवो मनसा स्मरारिर्वासाय बुद्धिं तत्र तीर्थे चकार ॥ (१५।२)
saṃcintya devo manasā smarārirvāsāya buddhiṃ tatra tīrthe cakāra ||
विमृश्य देवो बहुशः स्थितः स्वयं विधौतपापः प्रथितः पृथिव्याम् । (१६।१)
vimṛśya devo bahuśaḥ sthitaḥ svayaṃ vidhautapāpaḥ prathitaḥ pṛthivyām |
बभूव तत्रैव निवासकारी विधूतपापनिकटप्रदेशे ॥ (१६।२)
babhūva tatraiva nivāsakārī vidhūtapāpanikaṭapradeśe ||
तदाप्रभृति राजेन्द्र ब्रह्महत्याविनाशनम् । (१७।१)
tadāprabhṛti rājendra brahmahatyāvināśanam |
विधौतपापं तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् ॥ (१७।२)
vidhautapāpaṃ tattīrthaṃ narmadāyāṃ vyavasthitam ||
दिनत्रयं तु राजेन्द्र सप्तम्यादिविशेषतः ॥ (१८।२)
dinatrayaṃ tu rājendra saptamyādiviśeṣataḥ ||
समुपोष्याष्टमीं भक्त्या साङ्गं वेदं पठेत्तु यः । (१९।१)
samupoṣyāṣṭamīṃ bhaktyā sāṅgaṃ vedaṃ paṭhettu yaḥ |
अभ्यसन्ब्रह्महत्याया मुच्यते नात्र संशयः । (२०।१)
abhyasanbrahmahatyāyā mucyate nātra saṃśayaḥ |
स्नात्वा ब्रह्मरसोत्कृष्टे कुम्भेनैव प्रमुच्यते । (२१।१)
snātvā brahmarasotkṛṣṭe kumbhenaiva pramucyate |
वन्ध्या स्त्रीजननी या तु काकवन्ध्या मृतप्रजा ॥ (२१।२)
vandhyā strījananī yā tu kākavandhyā mṛtaprajā ||
सापि कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती । (२२।१)
sāpi kumbhodakaiḥ snātā jīvatputrā prajāvatī |
जपन्नवम्यां विप्रेन्द्रो मुच्यते पापसञ्चयात् । (२४।१)
japannavamyāṃ viprendro mucyate pāpasañcayāt |
एवं तु कथितं तात पुराणोक्तं महर्षिभिः ॥ (२४।२)
evaṃ tu kathitaṃ tāta purāṇoktaṃ maharṣibhiḥ ||
प्राणत्यागं तु यः कुर्याज्जले वाग्नौ स्थले ऽपि वा ॥ (२५।२)
prāṇatyāgaṃ tu yaḥ kuryājjale vāgnau sthale 'pi vā ||
हंसबर्हिप्रयुक्तेन सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः ॥ (२६।२)
haṃsabarhiprayuktena sevyamāno 'psarogaṇaiḥ ||
शिवस्य परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । (२७।१)
śivasya paramaṃ sthānaṃ yatsurairapi durlabham |
क्रीडते स्वेच्छया तत्र यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ (२७।२)
krīḍate svecchayā tatra yāvaccandrārkatārakam ||
धौतपापे तु या नारी कुरुते प्राणसंक्षयम् । (२८।१)
dhautapāpe tu yā nārī kurute prāṇasaṃkṣayam |
तत्क्षणादेव सा पार्थ पुरुषत्वमवाप्नुयात् ॥ (२८।२)
tatkṣaṇādeva sā pārtha puruṣatvamavāpnuyāt ||
अथ किं बहुनोक्तेन शुभं वा यदि वाशुभम् । (२९।१)
atha kiṃ bahunoktena śubhaṃ vā yadi vāśubham |
संन्यसेन्नियमेनान्नं संन्यसेद् विषयादिकम् । (३०।१)
saṃnyasenniyamenānnaṃ saṃnyased viṣayādikam |
एवं यः कुरुते पार्थ रुद्रलोकं स गच्छति । (३१।१)
evaṃ yaḥ kurute pārtha rudralokaṃ sa gacchati |
तत्र भुक्ताखिलान्भोगाञ्जायते भुवि भूपतिः ॥ (३१।२)
tatra bhuktākhilānbhogāñjāyate bhuvi bhūpatiḥ ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे धौतपापतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुरशीत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (३२।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe dhautapāpatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma caturaśītyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.