स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 37
Select a line for its word-by-word analysis.
येन देवास्त्रयस्त्रिंशत् स्नात्वा सिद्धिं परां गताः ॥ (१।३)
yena devāstrayastriṃśat snātvā siddhiṃ parāṃ gatāḥ ||
निर्जितास्तत्र तीर्थे च स्नात्वा सिद्धिं परां गताः ॥ (२।३)
nirjitāstatra tīrthe ca snātvā siddhiṃ parāṃ gatāḥ ||
पुरा दैत्यगणैरुग्रैर्युद्धे ऽतिबलवत्तरैः । (३।२)
purā daityagaṇairugrairyuddhe 'tibalavattaraiḥ |
इन्द्रो देवगणैः सार्द्धं स्वराज्याच्च्यावितो नृप ॥ (३।३)
indro devagaṇaiḥ sārddhaṃ svarājyāccyāvito nṛpa ||
हस्त्यश्वरथयानौघैर्मर्दयित्वा वरूथिनीम् । (४।१)
hastyaśvarathayānaughairmardayitvā varūthinīm |
विध्वस्ता भेजिरे मार्गं प्रहारैर् जर्जरीकृताः ॥ (४।२)
vidhvastā bhejire mārgaṃ prahārair jarjarīkṛtāḥ ||
प्रणम्य शिरसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । (६।१)
praṇamya śirasā devaṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam |
नान्या गतिः सुरेशान त्वां मुक्त्वा परमेश्वर ॥ (८।२)
nānyā gatiḥ sureśāna tvāṃ muktvā parameśvara ||
तपः कुरुध्वं स्वस्थाः स्थ तपो हि परमं बलम् ॥ (९।३)
tapaḥ kurudhvaṃ svasthāḥ stha tapo hi paramaṃ balam ||
नान्योपायो न वै मन्त्रो विद्यते न च मे क्रिया । (१०।१)
nānyopāyo na vai mantro vidyate na ca me kriyā |
एवं ज्ञात्वा ततश्चैव तपः कुरुत दुष्करम् । (१२।१)
evaṃ jñātvā tataścaiva tapaḥ kuruta duṣkaram |
तथा चैव सुराः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः ॥ (१२।२)
tathā caiva surāḥ sarve devā hyagnipurogamāḥ ||
तच्छ्रुत्वा वचनं तथ्यं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । (१३।१)
tacchrutvā vacanaṃ tathyaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ |
नर्मदाम् आगताः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः ॥ (१३।२)
narmadām āgatāḥ sarve devā hyagnipurogamāḥ ||
चेरुर्वै तत्र विपुलं तपः सिद्धिमवाप्नुवन् । (१४।१)
cerurvai tatra vipulaṃ tapaḥ siddhimavāpnuvan |
तदाप्रभृति तत्तीर्थं देवतीर्थम् अनुत्तमम् ॥ (१४।२)
tadāprabhṛti tattīrthaṃ devatīrtham anuttamam ||
तत्र गत्वा च यो मर्त्यो विधिना संयतेन्द्रियः ॥ (१५।२)
tatra gatvā ca yo martyo vidhinā saṃyatendriyaḥ ||
स्नानं समाचरेद्भक्त्या स लभेन्मौक्तिकं फलम् । (१६।१)
snānaṃ samācaredbhaktyā sa labhenmauktikaṃ phalam |
यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप ॥ (१६।२)
yastu bhojayate viprāṃstasmiṃstīrthe narādhipa ||
स लभेन्मुख्यविप्राणां फलं साहस्रिकं नृप । (१७।१)
sa labhenmukhyaviprāṇāṃ phalaṃ sāhasrikaṃ nṛpa |
संन्यासेन मृता ये तु तेषां स्याद् अक्षया गतिः । (१८।१)
saṃnyāsena mṛtā ye tu teṣāṃ syād akṣayā gatiḥ |
अग्निप्रवेशं यः कुर्यात् तस्मिंस् तीर्थे नराधिप ॥ (१८।२)
agnipraveśaṃ yaḥ kuryāt tasmiṃs tīrthe narādhipa ||
रुद्रलोके वसेत् तावद् यावद् आभूतसंप्लवम् । (१९।१)
rudraloke vaset tāvad yāvad ābhūtasaṃplavam |
एवं स्नानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् ॥ (१९।२)
evaṃ snānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam ||
सुकृतं दुष्कृतं वा ऽपि तत्र तीर्थे ऽक्षयं भवेत् । (२०।१)
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vā 'pi tatra tīrthe 'kṣayaṃ bhavet |
एष ते विधिरुद्दिष्ट उत्पत्तिश्चैव भारत ॥ (२०।२)
eṣa te vidhiruddiṣṭa utpattiścaiva bhārata ||
देवतीर्थस्य निखिला यथा वै शङ्कराच्छ्रुता । (२१।१)
devatīrthasya nikhilā yathā vai śaṅkarācchrutā |
देवतीर्थस्य चरितं देवलोकं व्रजन्ति ते ॥ (२२।१)
devatīrthasya caritaṃ devalokaṃ vrajanti te ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे देवतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तविंशो ऽध्यायः ॥ (२३।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe devatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.