स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 198
Select a line for its word-by-word analysis.
शूलतीर्थमिति ख्यातं स्वयं देवेन निर्मितम् ॥ (१।३)
śūlatīrthamiti khyātaṃ svayaṃ devena nirmitam ||
स सङ्गमो नृपश्रेष्ठ नित्यं देवैर्निषेवितः । (३।१)
sa saṅgamo nṛpaśreṣṭha nityaṃ devairniṣevitaḥ |
दर्शनात्तस्य तीर्थस्य स्नानदानाद्विशेषतः ॥ (३।२)
darśanāttasya tīrthasya snānadānādviśeṣataḥ ||
दौर्भाग्यं दुर्निमित्तं च ह्यभिशापो नृपग्रहः । (४।१)
daurbhāgyaṃ durnimittaṃ ca hyabhiśāpo nṛpagrahaḥ |
यदन्यद्दुष्कृतं कर्म नश्यते शङ्करो ऽब्रवीत् ॥ (४।२)
yadanyadduṣkṛtaṃ karma naśyate śaṅkaro 'bravīt ||
बभूव ब्राह्मणः कश्चिन्माण्डव्य इति विश्रुतः । (६।२)
babhūva brāhmaṇaḥ kaścinmāṇḍavya iti viśrutaḥ |
वृत्तिमान्सर्वधर्मज्ञः सत्ये तपसि च स्थितः ॥ (६।३)
vṛttimānsarvadharmajñaḥ satye tapasi ca sthitaḥ ||
ऊर्ध्वबाहुर्महातेजास्तस्थौ मौनव्रतान्वितः ॥ (७।२)
ūrdhvabāhurmahātejāstasthau maunavratānvitaḥ ||
ते तस्यावसथे लोप्त्रं न्यदधुः कुरुनन्दन ॥ (९।२)
te tasyāvasathe loptraṃ nyadadhuḥ kurunandana ||
तेषु लीनेष्वथो शीघ्रं ततस् तद्रक्षिणां बलम् ॥ (१०।२)
teṣu līneṣvatho śīghraṃ tatas tadrakṣiṇāṃ balam ||
तमपृच्छंस्तदा वृत्तं रक्षिणस्तं तपोधनम् ॥ (११।२)
tamapṛcchaṃstadā vṛttaṃ rakṣiṇastaṃ tapodhanam ||
तेन गच्छामहे ब्रह्मन् यथा शीघ्रतरं वयम् ॥ (१२।२)
tena gacchāmahe brahman yathā śīghrataraṃ vayam ||
न किंचिद् वचनं राजन्नवदत्साध्वसाधु वा ॥ (१३।२)
na kiṃcid vacanaṃ rājannavadatsādhvasādhu vā ||
संयम्यैनं ततो राज्ञे सर्वान् दस्यून् न्यवेदयन् ॥ (१४।२)
saṃyamyainaṃ tato rājñe sarvān dasyūn nyavedayan ||
तं राजा सहितैश् चोरैर् अन्वशाद् वध्यताम् इति । (१५।१)
taṃ rājā sahitaiś corair anvaśād vadhyatām iti |
सम्बध्य तं च तैर् राजञ्छूले प्रोतो महातपाः ॥ (१५।२)
sambadhya taṃ ca tair rājañchūle proto mahātapāḥ ||
शूलस्थः स तु धर्मात्मा कालेन महता तदा । (१७।१)
śūlasthaḥ sa tu dharmātmā kālena mahatā tadā |
ध्यायन्देवं त्रिलोकेशं शङ्करं तमुमापतिम् ॥ (१७।२)
dhyāyandevaṃ trilokeśaṃ śaṅkaraṃ tamumāpatim ||
निराहारो ऽपि विप्रर्षिर्मरणं नाभ्यपद्यत ॥ (१८।२)
nirāhāro 'pi viprarṣirmaraṇaṃ nābhyapadyata ||
सन्तापं परमं जग्मुः श्रुत्वैतन् मुनयो ऽखिलाः । (२०।१)
santāpaṃ paramaṃ jagmuḥ śrutvaitan munayo 'khilāḥ |
ते रात्रौ शकुना भूत्वा संन्यवर्तन्त भारत ॥ (२०।२)
te rātrau śakunā bhūtvā saṃnyavartanta bhārata ||
दर्शयन्तो मुनेः शक्तिं तमपृच्छन् द्विजोत्तमम् । (२१।१)
darśayanto muneḥ śaktiṃ tamapṛcchan dvijottamam |
श्रोतुम् इच्छाम ते ब्रह्मन् किं पापं कृतवानसि ॥ (२१।२)
śrotum icchāma te brahman kiṃ pāpaṃ kṛtavānasi ||
दोषतः किं गमिष्यामि न हि मे ऽन्यो पराध्यति ॥ (२२।३)
doṣataḥ kiṃ gamiṣyāmi na hi me 'nyo parādhyati ||
एवमुक्त्वा ततः सर्वान् आचचक्षे ततो मुनिः । (२३।१)
evamuktvā tataḥ sarvān ācacakṣe tato muniḥ |
मुनयश्च ततो राज्ञे द्वितीये ऽह्नि न्यवेदयन् ॥ (२३।२)
munayaśca tato rājñe dvitīye 'hni nyavedayan ||
राजा तु तमृषिं श्रुत्वा निष्क्रान्तः सह बन्धुभिः । (२४।१)
rājā tu tamṛṣiṃ śrutvā niṣkrāntaḥ saha bandhubhiḥ |
प्रसादये त्वां तत्राहं न मे त्वं क्रोद्धुम् अर्हसि ॥ (२५।३)
prasādaye tvāṃ tatrāhaṃ na me tvaṃ kroddhum arhasi ||
एवमुक्तस् ततो राज्ञा प्रसादम् अकरोन् मुनिः । (२६।१)
evamuktas tato rājñā prasādam akaron muniḥ |
अवतीर्यमाणस्तु मुनिः शूले मांसत्वम् आगते । (२७।१)
avatīryamāṇastu muniḥ śūle māṃsatvam āgate |
प्रादुर्भूतो महादेवः शूलं तस्य तथाछिनत् ॥ (२८।२)
prādurbhūto mahādevaḥ śūlaṃ tasya tathāchinat ||
शूलमूलस्थितः शम्भुस्तुष्टः प्राह पुनःपुनः । (२९।१)
śūlamūlasthitaḥ śambhustuṣṭaḥ prāha punaḥpunaḥ |
ब्रूहि किं क्रियतां विप्र सत्त्वस्थानपरायण ॥ (२९।२)
brūhi kiṃ kriyatāṃ vipra sattvasthānaparāyaṇa ||
अदेयमपि दास्यामि तुष्टो ऽस्म्यद्योमया सह । (३०।१)
adeyamapi dāsyāmi tuṣṭo 'smyadyomayā saha |
किं तु सत्यवतां लोके सिद्धिर्न स्याच्च भूयसी ॥ (३०।२)
kiṃ tu satyavatāṃ loke siddhirna syācca bhūyasī ||
स्वकर्मणो ऽनुरूपं हि फलं भुञ्जन्ति जन्तवः । (३१।१)
svakarmaṇo 'nurūpaṃ hi phalaṃ bhuñjanti jantavaḥ |
शुभेन कर्मणा भूतिर्दुःखं स्यात् पातकेन तु ॥ (३१।२)
śubhena karmaṇā bhūtirduḥkhaṃ syāt pātakena tu ||
सन्तत्यभावजं केषां केषांचित् तद्विपर्ययः । (३३।१)
santatyabhāvajaṃ keṣāṃ keṣāṃcit tadviparyayaḥ |
तथा दुर्वृत्तितस्तेषां फलमाविर्भवेन् नृणाम् ॥ (३३।२)
tathā durvṛttitasteṣāṃ phalamāvirbhaven nṛṇām ||
केषांचित्पुत्रमरणे वियोगात् प्रियमित्रयोः । (३४।१)
keṣāṃcitputramaraṇe viyogāt priyamitrayoḥ |
राजचौराग्नितः केषां दुःखं स्याद्दैवनिर्मितम् ॥ (३४।२)
rājacaurāgnitaḥ keṣāṃ duḥkhaṃ syāddaivanirmitam ||
तच्छरीरे तु केषांचित्कर्मणा सम्प्रदृश्यते । (३५।१)
taccharīre tu keṣāṃcitkarmaṇā sampradṛśyate |
जराश्च विविधाः केषां दृश्यन्ते व्याधयस् तथा ॥ (३५।२)
jarāśca vividhāḥ keṣāṃ dṛśyante vyādhayas tathā ||
दृश्यन्ते चाभिशापाश्च पूर्वकर्मानुसंचिताः । (३६।१)
dṛśyante cābhiśāpāśca pūrvakarmānusaṃcitāḥ |
कष्टाः कष्टतरावस्था गताः केचिद् अनागसः ॥ (३६।२)
kaṣṭāḥ kaṣṭatarāvasthā gatāḥ kecid anāgasaḥ ||
ह्रीमन्तो नयसंयुक्ता अन्ये बहुगुणैर् युताः । (३८।१)
hrīmanto nayasaṃyuktā anye bahuguṇair yutāḥ |
दुर्गमामापदं प्राप्य निजकर्मसमुद्भवाम् ॥ (३८।२)
durgamāmāpadaṃ prāpya nijakarmasamudbhavām ||
न संज्वरन्ति ये मर्त्या धर्मनिन्दां न कुर्वते । (३९।१)
na saṃjvaranti ye martyā dharmanindāṃ na kurvate |
हा भ्रातर्मातः पुत्रेति कष्टेषु न वदन्ति ये । (४०।१)
hā bhrātarmātaḥ putreti kaṣṭeṣu na vadanti ye |
दुष्कृतं पूर्वजं भोक्तुं ध्रुवं तदुपशाम्यति ॥ (४१।१)
duṣkṛtaṃ pūrvajaṃ bhoktuṃ dhruvaṃ tadupaśāmyati ||
दिनानि यावन्ति वसेत्स कष्टे यथाकृतं चिन्तयद् देवमीशम् । (४२।१)
dināni yāvanti vasetsa kaṣṭe yathākṛtaṃ cintayad devamīśam |
तावन्ति सौम्यानि कृतानि तेन भवन्ति विप्र श्रुतिनोदनैषा ॥ (४२।२)
tāvanti saumyāni kṛtāni tena bhavanti vipra śrutinodanaiṣā ||
यस्मात्त्वया कष्टगतेन नित्यं स्मृतश्चाहं मनसा पूजितश्च । (४३।१)
yasmāttvayā kaṣṭagatena nityaṃ smṛtaścāhaṃ manasā pūjitaśca |
गौरीसहायस्तेन इहागतो ऽस्मि ब्रूह्यद्य कृत्यं क्रियतां किं नु विप्र ॥ (४३।२)
gaurīsahāyastena ihāgato 'smi brūhyadya kṛtyaṃ kriyatāṃ kiṃ nu vipra ||
न रुजा मम कापि स्याच्छूलसंप्रोतिते ऽगके । (४५।१)
na rujā mama kāpi syācchūlasaṃprotite 'gake |
अमृतस्रावि तच्छूलं प्रभावात् कस्य शंस मे ॥ (४५।२)
amṛtasrāvi tacchūlaṃ prabhāvāt kasya śaṃsa me ||
शूलस्थेन त्वया विप्र मनसा चिन्तितो ऽस्मि यत् । (४६।२)
śūlasthena tvayā vipra manasā cintito 'smi yat |
ध्यातमात्रो ह्यहं विप्र पाताले वापि संस्थितः । (४७।१)
dhyātamātro hyahaṃ vipra pātāle vāpi saṃsthitaḥ |
शूलमूले त्वहं शम्भुरग्रे देवी स्वयं स्थिता । (४७।२)
śūlamūle tvahaṃ śambhuragre devī svayaṃ sthitā |
पूर्वमेव स्थितो यस्माच्छूलं व्याप्योमया सह । (४८।२)
pūrvameva sthito yasmācchūlaṃ vyāpyomayā saha |
यस्याः संस्मरणाद् एव दौर्भाग्यं प्रलयं व्रजेत् । (४९।१)
yasyāḥ saṃsmaraṇād eva daurbhāgyaṃ pralayaṃ vrajet |
न दौर्भाग्यात् परं लोके दुःखाद्दुःखतरं किल ॥ (४९।२)
na daurbhāgyāt paraṃ loke duḥkhādduḥkhataraṃ kila ||
त्रैलोक्यं दहतस् तुभ्यं सौभाग्यमेकतां गतम् ॥ (५०।२)
trailokyaṃ dahatas tubhyaṃ saubhāgyamekatāṃ gatam ||
विष्णोर्वक्षःस्थलं प्राप्य तत्स्थितं चेति नः श्रुतम् । (५१।१)
viṣṇorvakṣaḥsthalaṃ prāpya tatsthitaṃ ceti naḥ śrutam |
पीतं तद्वक्षसस्त्रस्तदक्षेण परमेष्ठिना ॥ (५१।२)
pītaṃ tadvakṣasastrastadakṣeṇa parameṣṭhinā ||
जुहावाग्नौ तु सा देवी ह्यात्मानं प्राणसंज्ञिकम् । (५३।१)
juhāvāgnau tu sā devī hyātmānaṃ prāṇasaṃjñikam |
आत्मानं भस्मसात्कृत्वा प्रालेयाद्रेस्ततः सुता ॥ (५३।२)
ātmānaṃ bhasmasātkṛtvā prāleyādrestataḥ sutā ||
मेनकायां प्रभो जाता साम्प्रतं या ह्युमाभिधा । (५४।१)
menakāyāṃ prabho jātā sāmprataṃ yā hyumābhidhā |
यदि तुष्टो ऽसि देवेश ह्युमा मे वरदा यदि । (५५।१)
yadi tuṣṭo 'si deveśa hyumā me varadā yadi |
उभावप्यत्र वै स्थाने स्थितौ शूलाग्रमूलयोः ॥ (५५।२)
ubhāvapyatra vai sthāne sthitau śūlāgramūlayoḥ ||
अवतारो यत्र तत्र संस्थितिं वै ततः कुरु ॥ (५६।१)
avatāro yatra tatra saṃsthitiṃ vai tataḥ kuru ||
तेनैवमुक्ते सहसा कृत्वा भूमण्डलं द्विधा । (५७।२)
tenaivamukte sahasā kṛtvā bhūmaṇḍalaṃ dvidhā |
निःसृतौ शूलमूलाग्राल्लिङ्गार्चाप्रतिरूपिणौ ॥ (५७।३)
niḥsṛtau śūlamūlāgrālliṅgārcāpratirūpiṇau ||
प्रद्योतयद्दिशः सर्वा लिङ्गं मूले प्रदृश्यते । (५८।१)
pradyotayaddiśaḥ sarvā liṅgaṃ mūle pradṛśyate |
वामतः प्रतिमा देवी तदा शूलेश्वरी स्थिता ॥ (५८।२)
vāmataḥ pratimā devī tadā śūleśvarī sthitā ||
दृष्ट्वा कृताञ्जलिपुटः स्तुतिं चक्रे द्विजोत्तमः ॥ (५९।२)
dṛṣṭvā kṛtāñjalipuṭaḥ stutiṃ cakre dvijottamaḥ ||
न त्वया रहितं किंचिद् ब्रह्माण्डे ऽस्ति वरानने ॥ (६०।३)
na tvayā rahitaṃ kiṃcid brahmāṇḍe 'sti varānane ||
प्रसादं कुरु धर्मज्ञे मम त्वाज्ञप्तुम् अर्हसि । (६१।१)
prasādaṃ kuru dharmajñe mama tvājñaptum arhasi |
सर्वगा सर्वभूतेषु द्रष्टव्या सर्वतो भुवि । (६२।२)
sarvagā sarvabhūteṣu draṣṭavyā sarvato bhuvi |
तथापि येषु स्थानेषु द्रष्टव्या सिद्धिम् ईप्सुभिः । (६३।१)
tathāpi yeṣu sthāneṣu draṣṭavyā siddhim īpsubhiḥ |
स्मर्तव्या भूतिकामेन तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः ॥ (६३।२)
smartavyā bhūtikāmena tāni vakṣyāmi tattvataḥ ||
वाराणस्यां विशालाक्षी नैमिषे लिङ्गधारिणी । (६४।१)
vārāṇasyāṃ viśālākṣī naimiṣe liṅgadhāriṇī |
कान्यकुब्जे स्थिता गौरी रम्भा ह्यमलपर्वते ॥ (६६।२)
kānyakubje sthitā gaurī rambhā hyamalaparvate ||
एकाम्रके कीर्तिमती विश्वां विश्वेश्वरे विदुः । (६७।१)
ekāmrake kīrtimatī viśvāṃ viśveśvare viduḥ |
नन्दा हिमवतः प्रस्थे गोकर्णे भद्रकर्णिका । (६८।१)
nandā himavataḥ prasthe gokarṇe bhadrakarṇikā |
स्थानेश्वरे भवानी तु बिल्वके बिल्वपत्त्रिका ॥ (६८।२)
sthāneśvare bhavānī tu bilvake bilvapattrikā ||
श्रीशैले माधवी नाम भद्रे भद्रेश्वरीति च । (६९।१)
śrīśaile mādhavī nāma bhadre bhadreśvarīti ca |
रुद्रकोट्यां तु कल्याणी काली कालञ्जरे तथा । (७०।१)
rudrakoṭyāṃ tu kalyāṇī kālī kālañjare tathā |
उत्पलाक्षी सहस्राक्षे हिरण्याक्षे महोत्पला । (७२।१)
utpalākṣī sahasrākṣe hiraṇyākṣe mahotpalā |
नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकूटे भद्रसुन्दरी ॥ (७३।२)
nārāyaṇī supārśve tu trikūṭe bhadrasundarī ||
गोदाश्रमे त्रिसन्ध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया । (७५।१)
godāśrame trisandhyā tu gaṅgādvāre ratipriyā |
रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने । (७६।१)
rukmiṇī dvāravatyāṃ tu rādhā vṛndāvane vane |
चित्रकूटे तथा सीता विन्ध्ये विन्ध्यनिवासिनी । (७७।१)
citrakūṭe tathā sītā vindhye vindhyanivāsinī |
सह्याद्रावेकवीरा तु हरिश्चन्द्रे तु चण्डिका ॥ (७७।२)
sahyādrāvekavīrā tu hariścandre tu caṇḍikā ||
अभयेत्युष्णतीर्थे तु मृगी वा विन्ध्यकन्दरे ॥ (७९।२)
abhayetyuṣṇatīrthe tu mṛgī vā vindhyakandare ||
माण्डव्ये माण्डुकी नाम स्वाहा माहेश्वरे पुरे । (८०।१)
māṇḍavye māṇḍukī nāma svāhā māheśvare pure |
मता सिद्धवटे लक्ष्मीस् तरंगा भारताश्रमे ॥ (८३।२)
matā siddhavaṭe lakṣmīs taraṃgā bhāratāśrame ||
जालन्धरे विश्वमुखी तारा किष्किन्धपर्वते । (८४।१)
jālandhare viśvamukhī tārā kiṣkindhaparvate |
भीमादेवी हिमाद्रौ तु पुष्टिर्वस्त्रेश्वरे तथा । (८५।१)
bhīmādevī himādrau tu puṣṭirvastreśvare tathā |
शङ्खोद्धारे ध्वनिर्नाम धृतिः पिण्डारके तथा । (८६।१)
śaṅkhoddhāre dhvanirnāma dhṛtiḥ piṇḍārake tathā |
काला तु चन्द्रभागायामच्छोदे शक्तिधारिणी ॥ (८६।२)
kālā tu candrabhāgāyāmacchode śaktidhāriṇī ||
अश्वत्थे वन्दिनीका तु निधिर्वैश्रवणालये ॥ (८८।२)
aśvatthe vandinīkā tu nidhirvaiśravaṇālaye ||
देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मास्ये तु सरस्वती ॥ (८९।२)
devaloke tathendrāṇī brahmāsye tu sarasvatī ||
सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातॄणां वैष्णवी मता । (९०।१)
sūryabimbe prabhā nāma mātṝṇāṃ vaiṣṇavī matā |
चित्रे ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम् । (९१।१)
citre brahmakalā nāma śaktiḥ sarvaśarīriṇām |
शूलेश्वरी भृगुक्षेत्रे भृगौ सौभाग्यसुन्दरी ॥ (९१।२)
śūleśvarī bhṛgukṣetre bhṛgau saubhāgyasundarī ||
अष्टोत्तरं च तीर्थानां शतमेतद् उदाहृतम् ॥ (९२।२)
aṣṭottaraṃ ca tīrthānāṃ śatametad udāhṛtam ||
पठत्यष्टोत्तरशतं नाम्नां यः शिवसन्निधौ ॥ (९३।२)
paṭhatyaṣṭottaraśataṃ nāmnāṃ yaḥ śivasannidhau ||
स मुच्यते नरः पापैः प्राप्नोति स्त्रियमीप्सिताम् । (९४।१)
sa mucyate naraḥ pāpaiḥ prāpnoti striyamīpsitām |
स्नात्वा नारी तृतीयायां मां समभ्यर्च्य भक्तितः ॥ (९४।२)
snātvā nārī tṛtīyāyāṃ māṃ samabhyarcya bhaktitaḥ ||
न सा स्याद्दुःखिनी जातु मत्प्रभावान्नरोत्तम । (९५।१)
na sā syādduḥkhinī jātu matprabhāvānnarottama |
नित्यं मद्दर्शने नारी नियताया भविष्यति ॥ (९५।२)
nityaṃ maddarśane nārī niyatāyā bhaviṣyati ||
पतिपुत्रकृतं दुःखं न सा प्राप्स्यति कर्हिचित् । (९६।१)
patiputrakṛtaṃ duḥkhaṃ na sā prāpsyati karhicit |
सम्पूज्य मण्डयेद् देवांल्लोकपालांश्च साग्निकान् । (९७।१)
sampūjya maṇḍayed devāṃllokapālāṃśca sāgnikān |
सपत्नीकान्द्विजान्पूज्य वासोभिर् भूषणैस् तथा ॥ (९७।२)
sapatnīkāndvijānpūjya vāsobhir bhūṣaṇais tathā ||
भूतेभ्यस् तु बलिं दद्यादृत्विग्भिः सह देशिकः । (९८।१)
bhūtebhyas tu baliṃ dadyādṛtvigbhiḥ saha deśikaḥ |
ततः प्रदक्षिणीकृत्य तुलामित्यभिमन्त्रयेत् ॥ (९८।२)
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya tulāmityabhimantrayet ||
शुचिरक्ताम्बरो वा स्याद् गृहीत्वा कुसुमाञ्जलिम् । (९९।१)
śuciraktāmbaro vā syād gṛhītvā kusumāñjalim |
नमस्ते सर्वदेवानां शक्तिस्त्वं परमा स्थिता ॥ (९९।२)
namaste sarvadevānāṃ śaktistvaṃ paramā sthitā ||
साक्षिभूता जगद्धात्री निर्मिता विश्वयोनिना । (१००।१)
sākṣibhūtā jagaddhātrī nirmitā viśvayoninā |
त्वं तुले सर्वभूतानां प्रमाणमिह कीर्तिता ॥ (१००।२)
tvaṃ tule sarvabhūtānāṃ pramāṇamiha kīrtitā ||
कराभ्यां बद्धमुष्टिभ्यामास्ते पश्यन्नुमामुखम् । (१०१।१)
karābhyāṃ baddhamuṣṭibhyāmāste paśyannumāmukham |
ततो ऽपरे तुलाभागेन्यसेयुर् द्विजपुंगवाः ॥ (१०१।२)
tato 'pare tulābhāgenyaseyur dvijapuṃgavāḥ ||
द्रव्यमष्टविधं तत्र ह्यात्मवित्तानुसारतः । (१०२।१)
dravyamaṣṭavidhaṃ tatra hyātmavittānusārataḥ |
मन्दशभूते विप्रेन्द्र पृथिव्यां यदधिष्ठितम् ॥ (१०२।२)
mandaśabhūte viprendra pṛthivyāṃ yadadhiṣṭhitam ||
सुवर्णं चैव निष्पावांस्तथा राजिकुसुम्भकम् । (१०३।१)
suvarṇaṃ caiva niṣpāvāṃstathā rājikusumbhakam |
तृणराजेन्दुलवणं कुङ्कुमं तु तथाष्टमम् ॥ (१०३।२)
tṛṇarājendulavaṇaṃ kuṅkumaṃ tu tathāṣṭamam ||
साम्यादभ्यधिकं यावत् काञ्चनादि भवेद्द्विज ॥ (१०४।२)
sāmyādabhyadhikaṃ yāvat kāñcanādi bhaveddvija ||
तावत्तिष्ठेन्नरो नारी पश्चादिदमुदीरयेत् । (१०५।१)
tāvattiṣṭhennaro nārī paścādidamudīrayet |
त्वमुमे तारयस्वास्मानस्मात्संसारकर्दमात् । (१०६।१)
tvamume tārayasvāsmānasmātsaṃsārakardamāt |
ततो ऽवतीर्य मुरवे पूर्वमर्द्धं निवेदयेत् ॥ (१०६।२)
tato 'vatīrya murave pūrvamarddhaṃ nivedayet ||
ऋत्विग्भ्यो ऽपरमर्द्धं च दद्यादुदकपूर्वकम् । (१०७।१)
ṛtvigbhyo 'paramarddhaṃ ca dadyādudakapūrvakam |
तेभ्यो लब्धा ततो ऽनुज्ञां दद्याद् अन्येषु चार्थिषु ॥ (१०७।२)
tebhyo labdhā tato 'nujñāṃ dadyād anyeṣu cārthiṣu ||
अन्यांश्च ऋत्विजः शक्त्या गुरुं केयूरकङ्कणैः ॥ (१०८।२)
anyāṃśca ṛtvijaḥ śaktyā guruṃ keyūrakaṅkaṇaiḥ ||
शुक्लां गां क्षीरिणीं दद्याल्ललिता प्रीयतामिति । (१०९।१)
śuklāṃ gāṃ kṣīriṇīṃ dadyāllalitā prīyatāmiti |
मत्तुल्या सा भवेद्राज्ञां तेजसा श्रीरिवामला । (११०।१)
mattulyā sā bhavedrājñāṃ tejasā śrīrivāmalā |
सावित्रीव च सौन्दर्ये जन्मानि दश पञ्च च ॥ (११०।२)
sāvitrīva ca saundarye janmāni daśa pañca ca ||
एवं निशम्य वचनं गौर्या द्विजवरोत्तमः । (१११।२)
evaṃ niśamya vacanaṃ gauryā dvijavarottamaḥ |
तदा प्रभृति तत्तीर्थं ख्यातं शूलेश्वरीति च । (११२।१)
tadā prabhṛti tattīrthaṃ khyātaṃ śūleśvarīti ca |
तस्मिंस्तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः ॥ (११२।२)
tasmiṃstīrthe tu yaḥ snātvā tarpayetpitṛdevatāḥ ||
ब्राह्मणान् अन्नवासोभिः पिण्डैः पितृपितामहान् । (११३।१)
brāhmaṇān annavāsobhiḥ piṇḍaiḥ pitṛpitāmahān |
धूपगुग्गुलदानैश्च दीपदानैः सुबोधितैः । (११४।१)
dhūpagugguladānaiśca dīpadānaiḥ subodhitaiḥ |
सर्वपापविनिर्मुक्तः स गच्छेच्छिवसन्निधिम् ॥ (११४।२)
sarvapāpavinirmuktaḥ sa gacchecchivasannidhim ||
तस्मिंस्तीर्थे तु यः कश्चिद् अभियुक्तो नरेश्वर । (११५।१)
tasmiṃstīrthe tu yaḥ kaścid abhiyukto nareśvara |
अम्भिशापि तथा स्नातस्त्रिदिनं मुच्यते नरः ॥ (११५।२)
ambhiśāpi tathā snātastridinaṃ mucyate naraḥ ||
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां रात्रौ जागर्ति यो नरः । (११६।१)
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ rātrau jāgarti yo naraḥ |
प्रमुच्य पापसंमोहं रुद्रलोकं स गच्छति ॥ (११६।३)
pramucya pāpasaṃmohaṃ rudralokaṃ sa gacchati ||
त्रिनेत्रश्च चतुर्बाहुः साक्षाद्रुद्रो ऽपरः । (११७।१)
trinetraśca caturbāhuḥ sākṣādrudro 'paraḥ |
क्रीडते देवकन्याभिर्यावच्चन्द्रार्कतारकम् ॥ (११७।२)
krīḍate devakanyābhiryāvaccandrārkatārakam ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शूलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टनवत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (११८।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śūleśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭanavatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.