श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

ततो गच्छेन्महीपाल पिङ्गलावर्तमुत्तमम् । (१।२)

तीर्थं सर्वगुणोपेतं कामिकं भुवि दुर्लभम् ॥ (१।३)

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुरा कृतम् । (२।१)

पिङ्गलेश्वरमासाद्य तत्सर्वं विलयं व्रजेत् ॥ (२।२)

तत्र स्नानं च दानं च देवखाते कृतं नृप । (३।१)

अक्षयं तद्भवेत्सर्वमित्येवं शङ्करो ऽब्रवीत् ॥ (३।२)

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु समुद्धृत्य शुभोदकम् । (४।१)

मुक्तं तत्र सुरैः खात्वा देवखातं ततो ऽभवत् ॥ (४।२)

युधिष्ठिर उवाच । (५।१)

कथं तु देवखातं तत्संजातं द्विजसत्तम । (५।२)

सुराः सर्वे कथं तत्र मुमुचुर् वारि तीर्थजम् । (५।३)

सर्वं कथय मे विप्र श्रवणे लम्पटं मनः ॥ (५।४)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (६।१)

यदा तु शूलशुद्ध्यर्थं रुद्रो देवगणैः सह । (६।२)

बभ्राम पृथिवीं सर्वां कमण्डलुधरः शुभाम् ॥ (६।३)

प्रभासाद्येषु तीर्थेषु स्नानं चक्रुः सुरास्तदा । (७।१)

सर्वतीर्थोत्थितं तोयं पात्रे वै निहितं तु तैः ॥ (७।२)

शूलभेदमनुप्राप्य शूलं शुद्धं तु शूलिनः । (८।१)

तत्रोत्थमुदकं गृह्य आगता भृगुकच्छके ॥ (८।२)

तत्रापश्यंस्ततो ह्यग्निं च पिङ्गलाक्षं च रोगिणम् । (९।१)

तपस्युग्रे व्यवसितं ध्यायमानं महेश्वरम् ॥ (९।२)

हविर्भागैस्तु विप्राणां राज्ञां चैवामयाविनाम् । (१०।१)

दृष्ट्वा तु बहुरोगार्तमग्निं देवमुखं सुराः । (१०।२)

प्राहुस्ते सहिता देवं शङ्करं लोकशङ्करम् ॥ (१०।३)

देवा ऊचुः । (११।१)

प्रसादः क्रियतां शम्भो पिङ्गलस्यामयाविनः । (११।२)

यथा हि नीरुजः कायो हविषां ग्रहणक्षमः । (११।३)

पुनर्भवति पिङ्गस्तु तथा कुरु महेश्वर ॥ (११।४)

ईश्वर उवाच । (१२।१)

भोभोः सुरा हि तपसा तुष्टो ऽहं वो विशेषतः । (१२।२)

वचनाच्च विशेषेण ददाम्यभिमतं वरम् ॥ (१२।३)

पिङ्गल उवाच । (१३।१)

यदि तुष्टो ऽसि देवेश दीयते देव चेप्सितम् । (१३।२)

चन्द्रादित्यौ च नयने कृत्वात्र कलया स्थितः ॥ (१३।३)

तथा पुनर्नवः कायो भवेद्वै मम शङ्कर । (१४।१)

तथा कुरु विरूपाक्ष नमस्तुभ्यं पुनः पुनः ॥ (१४।२)

मार्कण्डेय उवाच । (१५।१)

ततः स भगवाञ्छम्भुर् मूर्तिमादित्यरूपिणीम् । (१५।२)

कृत्वा तु तस्य तद्रोगम् अपानुदत शङ्करः ॥ (१५।३)

ततः पुनर्नवीभूतः पुनः प्रोवाच शङ्करम् । (१६।१)

अत्रैव स्थीयतां शम्भो तथैव भास्करः स्वयम् ॥ (१६।२)

प्राणिनामुपकाराय रोगाणामुपशान्तये । (१७।१)

पापानां ध्वंसनार्थाय श्रेयसां चैव वृद्धये ॥ (१७।२)

एवमुक्तस्तु भगवान्पिङ्गलेन महात्मना । (१८।१)

अवतारं च कृतवान् गीर्वाणान् इदम् अब्रवीत् ॥ (१८।२)

ईश्वर उवाच । (१९।१)

मुञ्चध्वमुदकं देवास्तीर्थेभ्यो यत्समाहृतम् । (१९।२)

मम चोत्तरतः कृत्वा खातं देवमयं शुभम् ॥ (१९।३)

तत्र निक्षिप्यतां वारि सर्वरोगविनाशनम् । (२०।१)

सर्वपापहरं दिव्यं सर्वैरपि सुरादिभिः ॥ (२०।२)

एवमुक्ताः सुराः सर्वे खातं कृत्वा तथोत्तरे । (२१।१)

वयस्त्रिंशत्कोटिगणैर्मुक्तं तत्तीर्थजं जलम् ॥ (२१।२)

प्रोचुस्ते सहिताः सर्वे विरूपाक्षपुरोगमाः । (२२।१)

यः कश्चिद्देवखाते ऽस्मिन्मृदालम्भनपूर्वकम् ॥ (२२।२)

स्नानं कृत्वा रविदिने संस्नाय नर्मदाजले । (२३।१)

श्राद्धं कृत्वा पितृभ्यो वै दानं दत्त्वा स्वशक्तितः ॥ (२३।२)

पूजयिष्यति पिङ्गेशं तस्य वासस्त्रिविष्टपे । (२४।१)

भविष्यति सुरैरुक्तं शृणोति सकलं जगत् ॥ (२४।२)

आमया भुवि मर्त्यानां क्षयरोगविचर्चिकाः । (२५।१)

व्याधयो विकृताकाराः कासश्वासज्वरोद्भवाः ॥ (२५।२)

एकद्वित्रिचतुर्थाहा ये ज्वरा भूतसम्भवाः । (२६।१)

ये चान्ये विकृता दोषा दद्रुश्च कामलं तथा ॥ (२६।२)

दिनैस्ते सप्तभिर्यान्ति नाशं स्नानैर् रवेर्दिने । (२७।१)

शतभेदप्रभिन्ना ये कुष्ठा बहुविधास् तथा ॥ (२७।२)

शतमादित्यवाराणां स्नायादष्टोत्तरं तु यः । (२८।१)

सम्पूज्य शङ्करं दद्यात्तिलपात्रं द्विजातये ॥ (२८।२)

नश्यन्ति तस्य कुष्ठानि गरुडेनेव पन्नगाः । (२९।१)

एवमुक्त्वा गताः सर्वे त्रिदशास्त्रिदशालयम् ॥ (२९।२)

मार्कण्डेय उवाच । (३०।१)

नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरित्सु च । (३०।२)

स्नानं समाचरेन्नित्यं नरः पापैः प्रमुच्यते ॥ (३०।३)

षष्टितीर्थसहस्रेषु षष्टितीर्थशतेषु च । (३१।१)

यत्फलं स्नानदानेषु देवखाते ततो ऽधिकम् ॥ (३१।२)

देवखातेषु यः स्नात्वा तर्पयित्वा पितॄन्नृप । (३२।१)

पूजयेद् देवदेवेशं पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् ॥ (३२।२)

सो ऽश्वमेधस्य यज्ञस्य वाजपेयस्य भारत । (३३।१)

द्वयोः पुण्यमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ (३३।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे पिङ्गलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्सप्तत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (३४।१)