स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 83

83 of 232 · 266 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमशोभनम् । (१।२)

tato gacchenmahārāja tīrthaṃ paramaśobhanam |

1.3१.३

ब्रह्महत्याहरं प्रोक्तं रेवातटसमाश्रयम् । (१।३)

brahmahatyāharaṃ proktaṃ revātaṭasamāśrayam |

1.4१.४

हनूमताभिधं ह्यत्र विद्यते लिङ्गमुत्तमम् ॥ (१।४)

hanūmatābhidhaṃ hyatra vidyate liṅgamuttamam ||

2.1२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

2.2२.२

हनूमन्तेश्वरं नाम कथं जातं वदस्व मे । (२।२)

hanūmanteśvaraṃ nāma kathaṃ jātaṃ vadasva me |

2.3२.३

ब्रह्महत्याहरं तीर्थं रेवादक्षिणसंस्थितम् ॥ (२।३)

brahmahatyāharaṃ tīrthaṃ revādakṣiṇasaṃsthitam ||

3.1३.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (३।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

3.2३.२

साधु साधु महाबाहो सोमवंशविभूषण । (३।२)

sādhu sādhu mahābāho somavaṃśavibhūṣaṇa |

3.3३.३

गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं नाख्यातं कस्यचिन्मया ॥ (३।३)

guhyādguhyataraṃ tīrthaṃ nākhyātaṃ kasyacinmayā ||

4.1४.१

तव स्नेहात्प्रवक्ष्यामि पीडितो वार्द्धकेन तु । (४।१)

tava snehātpravakṣyāmi pīḍito vārddhakena tu |

4.2४.२

पूर्वं जातं महद्युद्धं रामरावणयोरपि ॥ (४।२)

pūrvaṃ jātaṃ mahadyuddhaṃ rāmarāvaṇayorapi ||

5.1५.१

पुलस्त्यो ब्रह्मणः पुत्रो विश्रवास्तस्य वै सुतः । (५।१)

pulastyo brahmaṇaḥ putro viśravāstasya vai sutaḥ |

5.2५.२

रावणस्तेन संजातो दशास्यो ब्रह्मराक्षसः ॥ (५।२)

rāvaṇastena saṃjāto daśāsyo brahmarākṣasaḥ ||

6.1६.१

त्रैलोक्यविजयी भूतः प्रसादाच्छूलिनः स च । (६।१)

trailokyavijayī bhūtaḥ prasādācchūlinaḥ sa ca |

6.2६.२

गीर्वाणा विजिताः सर्वे रामस्य गृहिणी हृता ॥ (६।२)

gīrvāṇā vijitāḥ sarve rāmasya gṛhiṇī hṛtā ||

7.1७.१

वारितः कुम्भकर्णेन सीतां मोचय मोचय । (७।१)

vāritaḥ kumbhakarṇena sītāṃ mocaya mocaya |

7.2७.२

विभीषणेन वै पापो मन्दोदर्या पुनःपुनः ॥ (७।२)

vibhīṣaṇena vai pāpo mandodaryā punaḥpunaḥ ||

8.1८.१

त्वं जितः कार्तवीर्येण रैणुकेयेन सो ऽपि च । (८।१)

tvaṃ jitaḥ kārtavīryeṇa raiṇukeyena so 'pi ca |

8.2८.२

स रामो रामभद्रेण तस्य संख्ये कथं जयः ॥ (८।२)

sa rāmo rāmabhadreṇa tasya saṃkhye kathaṃ jayaḥ ||

9.1९.१

रावण उवाच । (९।१)

rāvaṇa uvāca

9.2९.२

वानरैश्च नरैरृक्षैर्वराहैश्च निरायुधैः । (९।२)

vānaraiśca narairṛkṣairvarāhaiśca nirāyudhaiḥ |

9.3९.३

देवासुरसमूहैश्च न जितो ऽहं कदाचन ॥ (९।३)

devāsurasamūhaiśca na jito 'haṃ kadācana ||

10.1१०.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१०।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

10.2१०.२

सुग्रीवहनुमद्भ्यां च कुमुदेनाङ्गदेन च । (१०।२)

sugrīvahanumadbhyāṃ ca kumudenāṅgadena ca |

10.3१०.३

एतैरन्यैः सहायैश्च रामचन्द्रेण वै जितः ॥ (१०।३)

etairanyaiḥ sahāyaiśca rāmacandreṇa vai jitaḥ ||

11.1११.१

रामचन्द्रेण पौलस्त्यो हतः संख्ये महाबलः । (११।१)

rāmacandreṇa paulastyo hataḥ saṃkhye mahābalaḥ |

11.2११.२

वनं भग्नं हताः शूराः प्रभञ्जनसुतेन च ॥ (११।२)

vanaṃ bhagnaṃ hatāḥ śūrāḥ prabhañjanasutena ca ||

12.1१२.१

रावणस्य सुतो जन्ये हतश्चाक्षकुमारकः । (१२।१)

rāvaṇasya suto janye hataścākṣakumārakaḥ |

12.2१२.२

आयामो रक्षसां भीमः सम्पिष्टो वानरेण तु ॥ (१२।२)

āyāmo rakṣasāṃ bhīmaḥ sampiṣṭo vānareṇa tu ||

13.1१३.१

एवं रामायणे वृत्ते सीतामोक्षे कृते सति । (१३।१)

evaṃ rāmāyaṇe vṛtte sītāmokṣe kṛte sati |

13.2१३.२

अयोध्यां तु गते रामे हनुमान्स महाकपिः ॥ (१३।२)

ayodhyāṃ tu gate rāme hanumānsa mahākapiḥ ||

14.1१४.१

कैलासाख्यं गतः शैलं प्रणामाय महेशितुः । (१४।१)

kailāsākhyaṃ gataḥ śailaṃ praṇāmāya maheśituḥ |

14.2१४.२

तिष्ठ तिष्ठेत्यसौ प्रोक्तो नन्दिना वानरोत्तमः ॥ (१४।२)

tiṣṭha tiṣṭhetyasau prokto nandinā vānarottamaḥ ||

15.1१५.१

ब्रह्महत्यायुतस्त्वं हि राक्षसानां वधेन हि । (१५।१)

brahmahatyāyutastvaṃ hi rākṣasānāṃ vadhena hi |

15.2१५.२

भैरवस्य सभा नूनं न द्रष्टव्या त्वया कपे ॥ (१५।२)

bhairavasya sabhā nūnaṃ na draṣṭavyā tvayā kape ||

16.1१६.१

हनुमान् उवाच । (१६।१)

hanumān uvāca

16.2१६.२

नन्दिनाथ हरं पृच्छ पातकस्योपशान्तिदम् । (१६।२)

nandinātha haraṃ pṛccha pātakasyopaśāntidam |

16.3१६.३

पापो ऽहं प्लवगो यस्मात् संजातः कारणान्तरात् ॥ (१६।३)

pāpo 'haṃ plavago yasmāt saṃjātaḥ kāraṇāntarāt ||

17.1१७.१

नन्द्युवाच । (१७।१)

nandyuvāca |

17.2१७.२

रुद्रदेहोद्भवा किं ते न श्रुता भूतले स्थिता । (१७।२)

rudradehodbhavā kiṃ te na śrutā bhūtale sthitā |

17.3१७.३

श्रवणाज्जन्मजनितं द्विगुणं कीर्तनाद् व्रजेत् ॥ (१७।३)

śravaṇājjanmajanitaṃ dviguṇaṃ kīrtanād vrajet ||

18.1१८.१

त्रिंशज्जन्मार्जितं पापं नश्येद् रेवावगाहनात् । (१८।१)

triṃśajjanmārjitaṃ pāpaṃ naśyed revāvagāhanāt |

18.2१८.२

तस्मात् त्वं नर्मदातीरं गत्वा चर तपो महत् ॥ (१८।२)

tasmāt tvaṃ narmadātīraṃ gatvā cara tapo mahat ||

19.1१९.१

गन्धवाहसुतो ऽप्येवं नन्दिनोक्तं निशम्य च । (१९।१)

gandhavāhasuto 'pyevaṃ nandinoktaṃ niśamya ca |

19.2१९.२

प्रयातो नर्मदातीरम् और्व्यादक्षिणसङ्गमम् ॥ (१९।२)

prayāto narmadātīram aurvyādakṣiṇasaṅgamam ||

20.1२०.१

दध्यौ सुदक्षिणे देवं विरूपाक्षं त्रिशूलिनम् । (२०।१)

dadhyau sudakṣiṇe devaṃ virūpākṣaṃ triśūlinam |

20.2२०.२

जटामुकुटसंयुक्तं व्यालयज्ञोपवीतिनम् ॥ (२०।२)

jaṭāmukuṭasaṃyuktaṃ vyālayajñopavītinam ||

21.1२१.१

भस्मोपचितसर्वाङ्गं डमरुस्वरनादितम् । (२१।१)

bhasmopacitasarvāṅgaṃ ḍamarusvaranāditam |

21.2२१.२

उमार्द्धाङ्गहरं शान्तं गोनाथासनसंस्थितम् ॥ (२१।२)

umārddhāṅgaharaṃ śāntaṃ gonāthāsanasaṃsthitam ||

22.1२२.१

वत्सरान् सुबहून् यावद् उपासांचक्र ईश्वरम् । (२२।१)

vatsarān subahūn yāvad upāsāṃcakra īśvaram |

22.2२२.२

तावत्तुष्टो महादेव आजगाम सहोमया ॥ (२२।२)

tāvattuṣṭo mahādeva ājagāma sahomayā ||

23.1२३.१

उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । (२३।१)

uvāca madhurāṃ vāṇīṃ meghagambhīranisvanām |

23.2२३.२

साधु साध्वित्य् उवाचेशः कष्टं वत्स त्वया कृतम् ॥ (२३।२)

sādhu sādhvity uvāceśaḥ kaṣṭaṃ vatsa tvayā kṛtam ||

24.1२४.१

न च पूर्वं त्वया पापं कृतं रावणसंक्षये । (२४।१)

na ca pūrvaṃ tvayā pāpaṃ kṛtaṃ rāvaṇasaṃkṣaye |

24.2२४.२

स्वामिकार्यरतस्त्वं हि सिद्धो ऽसि मम दर्शनात् ॥ (२४।२)

svāmikāryaratastvaṃ hi siddho 'si mama darśanāt ||

25.1२५.१

हनुमांश्च हरं दृष्ट्वा उमार्द्धाङ्गहरं स्थिरम् । (२५।१)

hanumāṃśca haraṃ dṛṣṭvā umārddhāṅgaharaṃ sthiram |

25.2२५.२

साष्टाङ्गं प्रणतो ऽवोचज्जय शम्भो नमो ऽस्तु ते । (२५।२)

sāṣṭāṅgaṃ praṇato 'vocajjaya śambho namo 'stu te |

25.3२५.३

जयान्धकविनाशाय जय गङ्गाशिरोधर ॥ (२५।३)

jayāndhakavināśāya jaya gaṅgāśirodhara ||

26.1२६.१

एवं स्तुतो महादेवो वरदो वाक्यम् अब्रवीत् । (२६।१)

evaṃ stuto mahādevo varado vākyam abravīt |

26.2२६.२

वरं प्रार्थय मे वत्स प्राणसम्भवसम्भव ॥ (२६।२)

varaṃ prārthaya me vatsa prāṇasambhavasambhava ||

27.1२७.१

श्रीहनुमान् उवाच । (२७।१)

śrīhanumān uvāca

27.2२७.२

ब्रह्मरक्षोवधाज्जाता मम हत्या महेश्वर । (२७।२)

brahmarakṣovadhājjātā mama hatyā maheśvara |

27.3२७.३

न पापो ऽहं भवेदेव युष्मत्सम्भाषणे क्षणात् ॥ (२७।३)

na pāpo 'haṃ bhavedeva yuṣmatsambhāṣaṇe kṣaṇāt ||

28.1२८.१

ईश्वर उवाच । (२८।१)

īśvara uvāca

28.2२८.२

नर्मदातीर्थमाहात्म्याद्धर्मयोगप्रभावतः । (२८।२)

narmadātīrthamāhātmyāddharmayogaprabhāvataḥ |

28.3२८.३

मन्मूर्तिदर्शनात् पुत्र निष्पापो ऽसि न संशयः ॥ (२८।३)

manmūrtidarśanāt putra niṣpāpo 'si na saṃśayaḥ ||

29.1२९.१

अन्यं च ते प्रयच्छामि वरं वानरपुंगव । (२९।१)

anyaṃ ca te prayacchāmi varaṃ vānarapuṃgava |

29.2२९.२

उपकाराय लोकानां नामानि तव मारुते ॥ (२९।२)

upakārāya lokānāṃ nāmāni tava mārute ||

30.1३०.१

हनूमानं जनिसुतो वायुपुत्रो महाबलः । (३०।१)

hanūmānaṃ janisuto vāyuputro mahābalaḥ |

30.2३०.२

रामेष्टः फाल्गुनो गोत्रः पिङ्गाक्षो ऽमितविक्रमः ॥ (३०।२)

rāmeṣṭaḥ phālguno gotraḥ piṅgākṣo 'mitavikramaḥ ||

31.1३१.१

उदधिक्रमणश्रेष्ठो दशग्रीवस्य दर्पहा । (३१।१)

udadhikramaṇaśreṣṭho daśagrīvasya darpahā |

31.2३१.२

लक्ष्मणप्राणदाता च सीताशोकनिवर्तनः ॥ (३१।२)

lakṣmaṇaprāṇadātā ca sītāśokanivartanaḥ ||

32.1३२.१

इत्युक्त्वान्तर्दधे देव उमया सह शङ्करः । (३२।१)

ityuktvāntardadhe deva umayā saha śaṅkaraḥ |

32.2३२.२

हनूमानीश्वरं तत्र स्थापयामास भक्तितः ॥ (३२।२)

hanūmānīśvaraṃ tatra sthāpayāmāsa bhaktitaḥ ||

33.1३३.१

आत्मयोगबलेनैव ब्रह्मचर्यप्रभावतः । (३३।१)

ātmayogabalenaiva brahmacaryaprabhāvataḥ |

33.2३३.२

ईश्वरस्य प्रसादेन लिङ्गं कामप्रदं हि तत् । (३३।२)

īśvarasya prasādena liṅgaṃ kāmapradaṃ hi tat |

33.3३३.३

अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च विनाशोत्पत्तिवर्जितम् ॥ (३३।३)

acchedyamapratarkyaṃ ca vināśotpattivarjitam ||

34.1३४.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (३४।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

34.2३४.२

हनूमन्तेश्वरे पुत्र प्रत्यक्षप्रत्ययं शृणु । (३४।२)

hanūmanteśvare putra pratyakṣapratyayaṃ śṛṇu |

34.3३४.३

यद्वृत्तं द्वापरस्यादौ त्रेतान्ते पाण्डुनन्दन ॥ (३४।३)

yadvṛttaṃ dvāparasyādau tretānte pāṇḍunandana ||

35.1३५.१

सुपर्वा नाम भूपालो बभूव वसुधातले । (३५।१)

suparvā nāma bhūpālo babhūva vasudhātale |

35.2३५.२

तस्य राज्ञः सदा सौख्यं नरा दीर्घायुषः सदा ॥ (३५।२)

tasya rājñaḥ sadā saukhyaṃ narā dīrghāyuṣaḥ sadā ||

36.1३६.१

स पुत्रधनसंयुक्तश्चौरोपद्रववर्जितः । (३६।१)

sa putradhanasaṃyuktaścauropadravavarjitaḥ |

36.2३६.२

शतबाहुर्बभूवास्य पुत्रो भीमपराक्रमः ॥ (३६।२)

śatabāhurbabhūvāsya putro bhīmaparākramaḥ ||

37.1३७.१

आसक्तो ऽसौ सदा कालं पापधर्मैर् नरेश्वर । (३७।१)

āsakto 'sau sadā kālaṃ pāpadharmair nareśvara |

37.2३७.२

अटाट्यत धरां सर्वां पर्वतांश्च वनानि च ॥ (३७।२)

aṭāṭyata dharāṃ sarvāṃ parvatāṃśca vanāni ca ||

38.1३८.१

वधार्थं मृगयूथानाम् आगतो विन्ध्यपर्वतम् । (३८।१)

vadhārthaṃ mṛgayūthānām āgato vindhyaparvatam |

38.2३८.२

तरुजातिसमाकीर्णे हस्तियूथसमाचिते ॥ (३८।२)

tarujātisamākīrṇe hastiyūthasamācite ||

39.1३९.१

सिंहचित्रकशोभाढ्ये मृगवाराहसंकुले । (३९।१)

siṃhacitrakaśobhāḍhye mṛgavārāhasaṃkule |

39.2३९.२

क्रीडित्वा स वने राजा नर्मदामानतः क्वचित् ॥ (३९।२)

krīḍitvā sa vane rājā narmadāmānataḥ kvacit ||

40.1४०.१

हनूमन्तवने प्राप्तः शतक्रोशप्रमाणके । (४०।१)

hanūmantavane prāptaḥ śatakrośapramāṇake |

40.2४०.२

चिञ्चिणीवनशोभाढ्ये कदम्बतरुसंकुले ॥ (४०।२)

ciñciṇīvanaśobhāḍhye kadambatarusaṃkule ||

41.1४१.१

नित्यं पालाशजम्बीरैः करंजखदिरैस्तथा । (४१।१)

nityaṃ pālāśajambīraiḥ karaṃjakhadiraistathā |

41.2४१.२

पाटलैर् बदरैर्युक्तैः शमीतिन्दुकशोभितम् ॥ (४१।२)

pāṭalair badarairyuktaiḥ śamītindukaśobhitam ||

42.1४२.१

मृगयूथैः समाछन्नशिखण्डिस्वरनादितम् । (४२।१)

mṛgayūthaiḥ samāchannaśikhaṇḍisvaranāditam |

42.2४२.२

पारावतकसङ्घानां समन्तात्स्वरशोभितम् ॥ (४२।२)

pārāvatakasaṅghānāṃ samantātsvaraśobhitam ||

43.1४३.१

शरत्काले ऽरमद् राजा बहुले चाश्विनस्य सः । (४३।१)

śaratkāle 'ramad rājā bahule cāśvinasya saḥ |

43.2४३.२

वनमध्यं गतो ऽद्राक्षीद्भ्रमन्तं पिङ्गलद्विजम् ॥ (४३।२)

vanamadhyaṃ gato 'drākṣīdbhramantaṃ piṅgaladvijam ||

44.1४४.१

पुस्तिकाकरसंस्थं च पप्रच्छ चपलं द्विजम् ॥ (४४।१)

pustikākarasaṃsthaṃ ca papraccha capalaṃ dvijam ||

45.1४५.१

शतबाहुरुवाच । (४५।१)

śatabāhuruvāca |

45.2४५.२

एकाकी त्वं वने कस्माद् भ्रमसे पुस्तिकाकरः । (४५।२)

ekākī tvaṃ vane kasmād bhramase pustikākaraḥ |

45.3४५.३

इतस्ततो ऽपि सम्पश्यन् कथयस्व द्विजोत्तम ॥ (४५।३)

itastato 'pi sampaśyan kathayasva dvijottama ||

46.1४६.१

ब्राह्मण उवाच । (४६।१)

brāhmaṇa uvāca

46.2४६.२

कान्यकुब्जात्समायातः प्रेषितो राजकन्यया । (४६।२)

kānyakubjātsamāyātaḥ preṣito rājakanyayā |

46.3४६.३

अस्थिक्षेपाय वै राजन्हनूमन्तेश्वरे जले ॥ (४६।३)

asthikṣepāya vai rājanhanūmanteśvare jale ||

47.1४७.१

राजोवाच । (४७।१)

rājovāca |

47.2४७.२

अस्थिक्षेपो जले कस्माद्धनूमन्तेश्वरे द्विज । (४७।२)

asthikṣepo jale kasmāddhanūmanteśvare dvija |

47.3४७.३

क्रियते केन कार्येण साश्चर्यं कथ्यतां मम ॥ (४७।३)

kriyate kena kāryeṇa sāścaryaṃ kathyatāṃ mama ||

48.1४८.१

सुपर्वणः सुतो यानं त्यक्त्वा भूमौ प्रणम्य च । (४८।१)

suparvaṇaḥ suto yānaṃ tyaktvā bhūmau praṇamya ca |

48.2४८.२

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ब्राह्मणाय नरेश्वर । (४८।२)

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā brāhmaṇāya nareśvara |

48.3४८.३

समस्तं कथयामास वृत्तान्तं स्वं पुरातनम् ॥ (४८।३)

samastaṃ kathayāmāsa vṛttāntaṃ svaṃ purātanam ||

49.1४९.१

ब्राह्मण उवाच । (४९।१)

brāhmaṇa uvāca

49.2४९.२

शिखण्डी नाम राजास्ति कन्यकुब्जे प्रतापवान् । (४९।२)

śikhaṇḍī nāma rājāsti kanyakubje pratāpavān |

49.3४९.३

अपुत्रो ऽसौ महीपालः कन्या जाता मनोरथैः ॥ (४९।३)

aputro 'sau mahīpālaḥ kanyā jātā manorathaiḥ ||

50.1५०.१

जातिस्मरा सुचार्वङ्गी नर्मदायाः प्रभावतः । (५०।१)

jātismarā sucārvaṅgī narmadāyāḥ prabhāvataḥ |

50.2५०.२

पित्रा च सैकदा कन्या विवाहाय प्रजल्पिता ॥ (५०।२)

pitrā ca saikadā kanyā vivāhāya prajalpitā ||

51.1५१.१

अनित्ये पुत्रि संसारे कन्यादानं ददाम्य् अहम् । (५१।१)

anitye putri saṃsāre kanyādānaṃ dadāmy aham |

51.2५१.२

श्वःकृत्यम् अद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । (५१।२)

śvaḥkṛtyam adya kurvīta pūrvāhṇe cāparāhṇikam |

51.3५१.३

न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं चास्य न चाकृतम् ॥ (५१।३)

na hi pratīkṣate mṛtyuḥ kṛtaṃ cāsya na cākṛtam ||

52.1५२.१

कन्योवाच । (५२।१)

kanyovāca |

52.2५२.२

इच्छेयं यत्र कले हि तत्र देया त्वया पितुः । (५२।२)

iccheyaṃ yatra kale hi tatra deyā tvayā pituḥ |

52.3५२.३

पुत्रीवाक्यादसौ राजा विस्मितो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (५२।३)

putrīvākyādasau rājā vismito vākyam abravīt ||

53.1५३.१

शिखण्ड्य् उवाच । (५३।१)

śikhaṇḍy uvāca

53.2५३.२

कथ्यतां मे महाभागे साश्चर्यं भाषितं त्वया । (५३।२)

kathyatāṃ me mahābhāge sāścaryaṃ bhāṣitaṃ tvayā |

53.3५३.३

पितुर्वाक्येन सा बालोत्तमा ह्यागतान्तिकम् ॥ (५३।३)

piturvākyena sā bālottamā hyāgatāntikam ||

54.1५४.१

कथयामास यद्वृत्तं हनूमन्तेश्वरे नृप । (५४।१)

kathayāmāsa yadvṛttaṃ hanūmanteśvare nṛpa |

54.2५४.२

कलापिनी ह्यहं तात युता भर्त्रावसं तदा ॥ (५४।२)

kalāpinī hyahaṃ tāta yutā bhartrāvasaṃ tadā ||

55.1५५.१

रेवौर्व्यासङ्गमन्तिस्था रेवाया दक्षिणे तटे । (५५।१)

revaurvyāsaṅgamantisthā revāyā dakṣiṇe taṭe |

55.2५५.२

हनूमन्तवने पुण्ये चिक्रीडाहं यदृच्छया ॥ (५५।२)

hanūmantavane puṇye cikrīḍāhaṃ yadṛcchayā ||

56.1५६.१

भर्तृयुक्ता च संसुप्ता रजन्यां सरले नगे । (५६।१)

bhartṛyuktā ca saṃsuptā rajanyāṃ sarale nage |

56.2५६.२

आगता लुब्धकास्तत्र क्षुधार्ता वनमुत्तमम् ॥ (५६।२)

āgatā lubdhakāstatra kṣudhārtā vanamuttamam ||

57.1५७.१

भर्तृयोगयुता पापैर्दृष्टाहं वधचिन्तकैः । (५७।१)

bhartṛyogayutā pāpairdṛṣṭāhaṃ vadhacintakaiḥ |

57.2५७.२

पाशबन्धं समादाय बद्धाहं स्वामिना सह ॥ (५७।२)

pāśabandhaṃ samādāya baddhāhaṃ svāminā saha ||

58.1५८.१

ग्रीवां ते मोटयामासुः पिच्छाछोटनकं कृतम् । (५८।१)

grīvāṃ te moṭayāmāsuḥ picchāchoṭanakaṃ kṛtam |

58.2५८.२

हुताशनमुखे तैस्तु सह कान्तेन लुब्धकैः ॥ (५८।२)

hutāśanamukhe taistu saha kāntena lubdhakaiḥ ||

59.1५९.१

परिभर्ज्यावयोर् मांसं भक्षयित्वा यथेष्टतः । (५९।१)

paribharjyāvayor māṃsaṃ bhakṣayitvā yatheṣṭataḥ |

59.2५९.२

सुप्ताः स्वस्थेन्द्रिया रात्रौ सा गता शर्वरी क्षयम् ॥ (५९।२)

suptāḥ svasthendriyā rātrau sā gatā śarvarī kṣayam ||

60.1६०.१

प्रभाते मांसशेषं च जम्बुकैर् गृध्रघातिभिः । (६०।१)

prabhāte māṃsaśeṣaṃ ca jambukair gṛdhraghātibhiḥ |

60.2६०.२

मच्छरीरोद्भवं चास्थि स्नायुमांसेन चावृतम् ॥ (६०।२)

maccharīrodbhavaṃ cāsthi snāyumāṃsena cāvṛtam ||

61.1६१.१

गृहीतं घातिनैकेन चाकाशात्पतितं तदा । (६१।१)

gṛhītaṃ ghātinaikena cākāśātpatitaṃ tadā |

61.2६१.२

तं मांसभक्षणं दृष्ट्वा परे पक्षिण आगताः ॥ (६१।२)

taṃ māṃsabhakṣaṇaṃ dṛṣṭvā pare pakṣiṇa āgatāḥ ||

62.1६२.१

दृष्ट्वा पक्षिसमूहं तु अस्थिखण्डं व्यसर्जयत् । (६२।१)

dṛṣṭvā pakṣisamūhaṃ tu asthikhaṇḍaṃ vyasarjayat |

62.2६२.२

विहगानां समस्तानां धावतां चैव पश्यताम् ॥ (६२।२)

vihagānāṃ samastānāṃ dhāvatāṃ caiva paśyatām ||

63.1६३.१

पतितं नर्मदातोये हनूमन्तेश्वरे नृप । (६३।१)

patitaṃ narmadātoye hanūmanteśvare nṛpa |

63.2६३.२

मदीयमस्थिखण्डं च पतितं नर्मदाजले ॥ (६३।२)

madīyamasthikhaṇḍaṃ ca patitaṃ narmadājale ||

64.1६४.१

तस्य तीर्थस्य पुण्येन जाताहं पुत्रिका तव । (६४।१)

tasya tīrthasya puṇyena jātāhaṃ putrikā tava |

64.2६४.२

भूपकन्या त्वहं जाता पूर्णचन्द्रनिभानना ॥ (६४।२)

bhūpakanyā tvahaṃ jātā pūrṇacandranibhānanā ||

65.1६५.१

जातिस्मरा नरेन्द्रस्य संजाता भवतः कुले । (६५।१)

jātismarā narendrasya saṃjātā bhavataḥ kule |

65.2६५.२

तस्माद् विवाहं नेच्छामि मम भर्ता नृपोत्तम ॥ (६५।२)

tasmād vivāhaṃ necchāmi mama bhartā nṛpottama ||

66.1६६.१

विषमे वर्तते ऽद्यापि शकुन्तमृगजातिषु । (६६।१)

viṣame vartate 'dyāpi śakuntamṛgajātiṣu |

66.2६६.२

तस्यास्थिशेषं राजेन्द्र तस्मिंस्तीर्थे भविष्यति ॥ (६६।२)

tasyāsthiśeṣaṃ rājendra tasmiṃstīrthe bhaviṣyati ||

67.1६७.१

तत्क्षेपणार्थं वै तात प्रेषयाद्य द्विजोत्तमम् । (६७।१)

tatkṣepaṇārthaṃ vai tāta preṣayādya dvijottamam |

67.2६७.२

एतत्ते सर्वमाख्यातं कारणं नृपसत्तम ॥ (६७।२)

etatte sarvamākhyātaṃ kāraṇaṃ nṛpasattama ||

68.1६८.१

मद्भर्ता विषमे स्थाने शकुन्तमृगजातिषु । (६८।१)

madbhartā viṣame sthāne śakuntamṛgajātiṣu |

68.2६८.२

यदि प्रेषयसे तात कंचित्त्वं नर्मदातटे ॥ (६८।२)

yadi preṣayase tāta kaṃcittvaṃ narmadātaṭe ||

69.1६९.१

तस्याहं कथयिष्यामि स्थानैश्चिह्नैश्च लक्षितम् । (६९।१)

tasyāhaṃ kathayiṣyāmi sthānaiścihnaiśca lakṣitam |

69.2६९.२

शिखण्डिनाप्यहं तत्र ह्याहूतो ह्यवनीपते ॥ (६९।२)

śikhaṇḍināpyahaṃ tatra hyāhūto hyavanīpate ||

70.1७०.१

दास्यामि विंशतिग्रामान्गच्छ त्वं नर्मदातटे । (७०।१)

dāsyāmi viṃśatigrāmāngaccha tvaṃ narmadātaṭe |

70.2७०.२

प्रेषणं मे प्रतिज्ञातमलक्ष्म्या पीडितेन तु ॥ (७०।२)

preṣaṇaṃ me pratijñātamalakṣmyā pīḍitena tu ||

71.1७१.१

कन्योवाच । (७१।१)

kanyovāca |

71.2७१.२

गच्छ त्वं नर्मदां पुण्यां सर्वपापक्षयंकरीम् । (७१।२)

gaccha tvaṃ narmadāṃ puṇyāṃ sarvapāpakṣayaṃkarīm |

71.3७१.३

आग्नेय्यां सोमनाथस्य हनूमन्तेश्वरः परः ॥ (७१।३)

āgneyyāṃ somanāthasya hanūmanteśvaraḥ paraḥ ||

72.1७२.१

अर्धक्रोशेन रेवाया विस्तीर्णो वटपादपः । (७२।१)

ardhakrośena revāyā vistīrṇo vaṭapādapaḥ |

72.2७२.२

करंजः कटहश् चैव सन्निधाने वटस्य च ॥ (७२।२)

karaṃjaḥ kaṭahaś caiva sannidhāne vaṭasya ca ||

73.1७३.१

न्यग्रोधमूलसांनिध्ये सूक्ष्मान्यस्थीनि द्रक्ष्यसि । (७३।१)

nyagrodhamūlasāṃnidhye sūkṣmānyasthīni drakṣyasi |

73.2७३.२

समूह्य तानि संगृह्य गच्छ रेवां द्विजोत्तम ॥ (७३।२)

samūhya tāni saṃgṛhya gaccha revāṃ dvijottama ||

74.1७४.१

आश्विनस्यासिते पक्षे त्रिपुरारिस्तु वै तिथौ । (७४।१)

āśvinasyāsite pakṣe tripurāristu vai tithau |

74.2७४.२

स्नाप्य त्रिशूलिनं भक्त्या रात्रौ त्वं कुरु जागरम् ॥ (७४।२)

snāpya triśūlinaṃ bhaktyā rātrau tvaṃ kuru jāgaram ||

75.1७५.१

क्षिपेः प्रभाते तानि त्वं नाभिमात्रजलस्थितः । (७५।१)

kṣipeḥ prabhāte tāni tvaṃ nābhimātrajalasthitaḥ |

75.2७५.२

इत्युच्चार्य द्विजश्रेष्ठ विमुक्तिस् तस्य जायताम् ॥ (७५।२)

ityuccārya dvijaśreṣṭha vimuktis tasya jāyatām ||

76.1७६.१

क्षिप्त्वास्थीनि पुनः स्नानं कर्तव्यं त्वघनाशनम् । (७६।१)

kṣiptvāsthīni punaḥ snānaṃ kartavyaṃ tvaghanāśanam |

76.2७६.२

एवं कृते तु राजेन्द्र गतिस्तस्य भविष्यति ॥ (७६।२)

evaṃ kṛte tu rājendra gatistasya bhaviṣyati ||

77.1७७.१

कथितं कन्यया यच्च तत्सर्वं पुस्तिकाकृतम् । (७७।१)

kathitaṃ kanyayā yacca tatsarvaṃ pustikākṛtam |

77.2७७.२

आगतो ऽहं नृपश्रेष्ठ तीर्थे ऽत्र दुरितापहे ॥ (७७।२)

āgato 'haṃ nṛpaśreṣṭha tīrthe 'tra duritāpahe ||

78.1७८.१

सो ऽभिज्ञानं ततो दृष्ट्वा नीत्वास्थीनि नरेश्वर । (७८।१)

so 'bhijñānaṃ tato dṛṣṭvā nītvāsthīni nareśvara |

78.2७८.२

पूर्वोक्तेन विधानेन प्राक्षिपं नार्मदा मसिपुष्पवृष्टिः ऽशु साधु साध्विति पाण्डव । (७८।२)

pūrvoktena vidhānena prākṣipaṃ nārmadā masipuṣpavṛṣṭiḥ 'śu sādhu sādhviti pāṇḍava |

78.3७८.३

विमानं च ततो दिव्यम् आगतं बर्हिणस् तदा ॥ (७८।३)

vimānaṃ ca tato divyam āgataṃ barhiṇas tadā ||

79.1७९.१

दिव्यरूपधरो भूत्वा गतो नाके कलापवान् । (७९।१)

divyarūpadharo bhūtvā gato nāke kalāpavān |

79.2७९.२

एवं तु प्रत्ययं दृष्ट्वा हनूमन्तेश्वरे नृप ॥ (७९।२)

evaṃ tu pratyayaṃ dṛṣṭvā hanūmanteśvare nṛpa ||

80.1८०.१

चकारानशनं विप्रः शतबाहुश्च भूपतिः । (८०।१)

cakārānaśanaṃ vipraḥ śatabāhuśca bhūpatiḥ |

80.2८०.२

शोषयामासतुस् तौ स्वमीश्वराराधने रतौ ॥ (८०।२)

śoṣayāmāsatus tau svamīśvarārādhane ratau ||

81.1८१.१

ध्यायन्तौ तस्थतुर्देवं शतबाहुद्विजोत्तमौ । (८१।१)

dhyāyantau tasthaturdevaṃ śatabāhudvijottamau |

81.2८१.२

मासार्धेन मृतो राजा शतबाहुर् महामनाः ॥ (८१।२)

māsārdhena mṛto rājā śatabāhur mahāmanāḥ ||

82.1८२.१

किङ्कणीजालशोभाढ्यं विमानं तत्र चागतम् । (८२।१)

kiṅkaṇījālaśobhāḍhyaṃ vimānaṃ tatra cāgatam |

82.2८२.२

साधु साधु नृपश्रेष्ठ विमानारोहणं कुरु ॥ (८२।२)

sādhu sādhu nṛpaśreṣṭha vimānārohaṇaṃ kuru ||

83.1८३.१

शतबाहुर् उवाच । (८३।१)

śatabāhur uvāca

83.2८३.२

नायामि स्वर्गमार्गाग्रं विप्रो यावन्न संस्थितः । (८३।२)

nāyāmi svargamārgāgraṃ vipro yāvanna saṃsthitaḥ |

83.3८३.३

उपदेशप्रदो मह्यं गुरुरूपी द्विजोत्तमः ॥ (८३।३)

upadeśaprado mahyaṃ gururūpī dvijottamaḥ ||

84.1८४.१

अप्सरस ऊचुः । (८४।१)

apsarasa ūcuḥ |

84.2८४.२

लोभावृतो ह्ययं विप्रो लोभात् पापस्य संग्रहः । (८४।२)

lobhāvṛto hyayaṃ vipro lobhāt pāpasya saṃgrahaḥ |

84.3८४.३

हनूमन्तेश्वरे राजन्ये मृताः सत्त्वमास्थिताः ॥ (८४।३)

hanūmanteśvare rājanye mṛtāḥ sattvamāsthitāḥ ||

85.1८५.१

ते यान्ति शांकरे लोके सर्वपापक्षयंकरे । (८५।१)

te yānti śāṃkare loke sarvapāpakṣayaṃkare |

85.2८५.२

नैव पापक्षयश्चास्य ब्राह्मणस्य नरेश्वर ॥ (८५।२)

naiva pāpakṣayaścāsya brāhmaṇasya nareśvara ||

86.1८६.१

गृहं च गृहिणी चित्ते ब्राह्मणस्य प्रवर्तते । (८६।१)

gṛhaṃ ca gṛhiṇī citte brāhmaṇasya pravartate |

86.2८६.२

शतबाहुस्ततो विप्रम् उवाच विनयान्वितः ॥ (८६।२)

śatabāhustato vipram uvāca vinayānvitaḥ ||

87.1८७.१

त्यज मूलमनर्थस्य लोभमेनं द्विजोत्तम । (८७।१)

tyaja mūlamanarthasya lobhamenaṃ dvijottama |

87.2८७.२

इत्युक्त्वा स्वर्ययौ राजा स्वर्गकन्यासमावृतः ॥ (८७।२)

ityuktvā svaryayau rājā svargakanyāsamāvṛtaḥ ||

88.1८८.१

दिनैः कैश्चिद्गतो विप्रः स्वर्गं वैतालिकैर्वृतः । (८८।१)

dinaiḥ kaiścidgato vipraḥ svargaṃ vaitālikairvṛtaḥ |

88.2८८.२

बर्ही च काशीराजस्य पुत्रस् तीर्थप्रभावतः ॥ (८८।२)

barhī ca kāśīrājasya putras tīrthaprabhāvataḥ ||

89.1८९.१

आत्मानं कन्यया दत्तं पूर्वजन्म व्यचिन्तयन् । (८९।१)

ātmānaṃ kanyayā dattaṃ pūrvajanma vyacintayan |

89.2८९.२

सा च तं प्रौढमालोक्य पितुराज्ञामवाप्य च । (८९।२)

sā ca taṃ prauḍhamālokya piturājñāmavāpya ca |

89.3८९.३

स्वयंवरे स्वभर्तारं लेभे साध्वी नृपात्मजम् ॥ (८९।३)

svayaṃvare svabhartāraṃ lebhe sādhvī nṛpātmajam ||

90.1९०.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (९०।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

90.2९०.२

एतद्वृत्तान्तम् अभवत् तस्मिंस्तीर्थे नृपोत्तम । (९०।२)

etadvṛttāntam abhavat tasmiṃstīrthe nṛpottama |

90.3९०.३

एतस्मात् कारणान्मेध्यं तीर्थम् एतत् सदा नृप ॥ (९०।३)

etasmāt kāraṇānmedhyaṃ tīrtham etat sadā nṛpa ||

91.1९१.१

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां सर्वकालं नरेश्वर । (९१।१)

aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ sarvakālaṃ nareśvara |

91.2९१.२

विशेषाच्चाश्विने मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् ॥ (९१।२)

viśeṣāccāśvine māsi kṛṣṇapakṣe caturdaśīm ||

92.1९२.१

स्नापयेद् ईश्वरं भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । (९२।१)

snāpayed īśvaraṃ bhaktyā kṣaudrakṣīreṇa sarpiṣā |

92.2९२.२

दध्ना च खण्डयुक्तेन कुशतोयेन वै पुनः ॥ (९२।२)

dadhnā ca khaṇḍayuktena kuśatoyena vai punaḥ ||

93.1९३.१

श्रीखण्डेन सुगन्धेन गुण्ठयेच् च महेश्वरम् । (९३।१)

śrīkhaṇḍena sugandhena guṇṭhayec ca maheśvaram |

93.2९३.२

ततः सुगन्धपुष्पैश्च बिल्वपत्रैश्च पूजयेत् ॥ (९३।२)

tataḥ sugandhapuṣpaiśca bilvapatraiśca pūjayet ||

94.1९४.१

मुचकुन्देन कदेन जातीकाशकुशोद्भवैः । (९४।१)

mucakundena kadena jātīkāśakuśodbhavaiḥ |

94.2९४.२

उन्मत्तमुनिपुष्पौघैः पुष्पैस्तत्कालसम्भवैः ॥ (९४।२)

unmattamunipuṣpaughaiḥ puṣpaistatkālasambhavaiḥ ||

95.1९५.१

अर्चयेत् परया भक्त्या हनूमन्तेश्वरं शिवम् । (९५।१)

arcayet parayā bhaktyā hanūmanteśvaraṃ śivam |

95.2९५.२

घृतेन दापयेद् दीपं तैलेन तदभावतः ॥ (९५।२)

ghṛtena dāpayed dīpaṃ tailena tadabhāvataḥ ||

96.1९६.१

श्राद्धं च कारयेत् तत्र ब्राह्मणैर् वेदपारगैः । (९६।१)

śrāddhaṃ ca kārayet tatra brāhmaṇair vedapāragaiḥ |

96.2९६.२

सर्वलक्षणसम्पूर्णैः कुलीनैर् गृहपालकैः ॥ (९६।२)

sarvalakṣaṇasampūrṇaiḥ kulīnair gṛhapālakaiḥ ||

97.1९७.१

तर्पयेद् ब्राह्मणान् भक्त्या वसनान्नहिरण्यतः । (९७।१)

tarpayed brāhmaṇān bhaktyā vasanānnahiraṇyataḥ |

97.2९७.२

नरकस्था दिवं यान्तु प्रोच्येति प्रणमेद् द्विजान् ॥ (९७।२)

narakasthā divaṃ yāntu procyeti praṇamed dvijān ||

98.1९८.१

पतितान् वर्जयेद् विप्रान् वृषली यस्य गेहिनी । (९८।१)

patitān varjayed viprān vṛṣalī yasya gehinī |

98.2९८.२

स्ववृषं चापरित्यज्य वृषैर् अन्यैर् वृषायते ॥ (९८।२)

svavṛṣaṃ cāparityajya vṛṣair anyair vṛṣāyate ||

99.1९९.१

वृषलीं तां विदुर्देवा न शूद्री वृषली भवेत् । (९९।१)

vṛṣalīṃ tāṃ vidurdevā na śūdrī vṛṣalī bhavet |

99.2९९.२

ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम् ॥ (९९।२)

brahmahatyā surāpānaṃ gurudāraniṣevaṇam ||

100.1१००.१

सुवर्णहरणन्यासमित्रद्रोहोद्भवं तथा । (१००।१)

suvarṇaharaṇanyāsamitradrohodbhavaṃ tathā |

100.2१००.२

नश्यते पातकं सर्वम् इत्येवं शङ्करो ऽब्रवीत् ॥ (१००।२)

naśyate pātakaṃ sarvam ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt ||

101.1१०१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१०१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

101.2१०१.२

वाक्प्रलापेन भो वत्स बहुनोक्तेन किं मया । (१०१।२)

vākpralāpena bho vatsa bahunoktena kiṃ mayā |

101.3१०१.३

सर्वपातकसंयुक्तो दद्याद् दानं द्विजन्मने ॥ (१०१।३)

sarvapātakasaṃyukto dadyād dānaṃ dvijanmane ||

102.1१०२.१

गोदानं च प्रकर्तव्यम् अस्मिंस्तीर्थे विशेषतः । (१०२।१)

godānaṃ ca prakartavyam asmiṃstīrthe viśeṣataḥ |

102.2१०२.२

गोदानं हि यतः पार्थ सर्वदानाधिकं स्मृतम् ॥ (१०२।२)

godānaṃ hi yataḥ pārtha sarvadānādhikaṃ smṛtam ||

103.1१०३.१

सर्वदेवमया गावः सर्वे देवास् तदात्मकाः । (१०३।१)

sarvadevamayā gāvaḥ sarve devās tadātmakāḥ |

103.2१०३.२

शृङ्गाग्रेषु महीपाल शक्रो वसति नित्यशः ॥ (१०३।२)

śṛṅgāgreṣu mahīpāla śakro vasati nityaśaḥ ||

104.1१०४.१

उरः स्कन्दः शिरो ब्रह्मा ललाटे वृषभध्वजः । (१०४।१)

uraḥ skandaḥ śiro brahmā lalāṭe vṛṣabhadhvajaḥ |

104.2१०४.२

चन्द्रार्कौ लोचने देवौ जिह्वायां च सरस्वती ॥ (१०४।२)

candrārkau locane devau jihvāyāṃ ca sarasvatī ||

105.1१०५.१

मरुद्गणाः सदा साध्या यस्या दन्ता नरेश्वर । (१०५।१)

marudgaṇāḥ sadā sādhyā yasyā dantā nareśvara |

105.2१०५.२

हुङ्कारे चतुरो वेदान् विद्यात्साङ्गपदक्रमान् ॥ (१०५।२)

huṅkāre caturo vedān vidyātsāṅgapadakramān ||

106.1१०६.१

ऋषयो रोमकूपेषु ह्यसंख्यातास् तपस्विनः । (१०६।१)

ṛṣayo romakūpeṣu hyasaṃkhyātās tapasvinaḥ |

106.2१०६.२

दण्डहस्तो महाकायः कृष्णो महिषवाहनः ॥ (१०६।२)

daṇḍahasto mahākāyaḥ kṛṣṇo mahiṣavāhanaḥ ||

107.1१०७.१

यमः पृष्ठस्थितो नित्यं शुभाशुभपरीक्षकः । (१०७।१)

yamaḥ pṛṣṭhasthito nityaṃ śubhāśubhaparīkṣakaḥ |

107.2१०७.२

चत्वारः सागराः पुण्याः क्षीरधाराः स्तनेषु च ॥ (१०७।२)

catvāraḥ sāgarāḥ puṇyāḥ kṣīradhārāḥ staneṣu ca ||

108.1१०८.१

विष्णुपादोद्भवा गङ्गा दर्शनात्पापनाशनी । (१०८।१)

viṣṇupādodbhavā gaṅgā darśanātpāpanāśanī |

108.2१०८.२

प्रस्रावे संस्थिता यस्मात् तस्माद् वन्द्या सदा बुधैः ॥ (१०८।२)

prasrāve saṃsthitā yasmāt tasmād vandyā sadā budhaiḥ ||

109.1१०९.१

लक्ष्मीश्च गोमये नित्यं पवित्रा सर्वमङ्गला । (१०९।१)

lakṣmīśca gomaye nityaṃ pavitrā sarvamaṅgalā |

109.2१०९.२

गोमयालेपनं तस्मात् कर्तव्यं पाण्डुनन्दन ॥ (१०९।२)

gomayālepanaṃ tasmāt kartavyaṃ pāṇḍunandana ||

110.1११०.१

गन्धर्वाप्सरसो नागाः खुराग्रेषु व्यवस्थिताः । (११०।१)

gandharvāpsaraso nāgāḥ khurāgreṣu vyavasthitāḥ |

110.2११०.२

पृथिव्यां सागरान्तायां यानि तीर्थानि भारत । (११०।२)

pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ yāni tīrthāni bhārata |

110.3११०.३

तानि सर्वाणि जानीयाद् गौर्गव्यं तेन पावनम् ॥ (११०।३)

tāni sarvāṇi jānīyād gaurgavyaṃ tena pāvanam ||

111.1१११.१

युधिष्ठिर उवाच । (१११।१)

yudhiṣṭhira uvāca

111.2१११.२

सर्वदेवमयी धेनुर्गीर्वाणाद्यैरलंकृता । (१११।२)

sarvadevamayī dhenurgīrvāṇādyairalaṃkṛtā |

111.3१११.३

एतत्कथय मे तात कस्माद् गोषु समाश्रिताः ॥ (१११।३)

etatkathaya me tāta kasmād goṣu samāśritāḥ ||

112.1११२.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (११२।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

112.2११२.२

सर्वदेवमयो विष्णुर् गावो विष्णुशरीरजाः । (११२।२)

sarvadevamayo viṣṇur gāvo viṣṇuśarīrajāḥ |

112.3११२.३

देवास्तदुभयात् तस्मात् कल्पिता विविधा जनैः ॥ (११२।३)

devāstadubhayāt tasmāt kalpitā vividhā janaiḥ ||

113.1११३.१

श्वेता वा कपिला वापि क्षीरिणी पाण्डुनन्दन । (११३।१)

śvetā vā kapilā vāpi kṣīriṇī pāṇḍunandana |

113.2११३.२

सवत्सा च सुशीला च सितवस्त्रावगुण्ठिता ॥ (११३।२)

savatsā ca suśīlā ca sitavastrāvaguṇṭhitā ||

114.1११४.१

कांस्यदोहनिका देया स्वर्णशृङ्गी सुभूषिता । (११४।१)

kāṃsyadohanikā deyā svarṇaśṛṅgī subhūṣitā |

114.2११४.२

हनूमन्तेश्वरस्याग्रे भक्त्या विप्राय दापयेत् ॥ (११४।२)

hanūmanteśvarasyāgre bhaktyā viprāya dāpayet ||

115.1११५.१

नियमस्थेन सा देया स्वर्गमानन्त्यम् इच्छता । (११५।१)

niyamasthena sā deyā svargamānantyam icchatā |

115.2११५.२

असमर्थाय ये दद्युर् विष्णुलोके प्रयान्ति ते ॥ (११५।२)

asamarthāya ye dadyur viṣṇuloke prayānti te ||

116.1११६.१

असौ लोके च्युतो राजन्भूतले द्विजमन्दिरे । (११६।१)

asau loke cyuto rājanbhūtale dvijamandire |

116.2११६.२

कुशलो जायते पुत्रो गुणविद्याधनर्द्धिमान् ॥ (११६।२)

kuśalo jāyate putro guṇavidyādhanarddhimān ||

117.1११७.१

सर्वपापहरं तीर्थं हनूमन्तेश्वरं नृप । (११७।१)

sarvapāpaharaṃ tīrthaṃ hanūmanteśvaraṃ nṛpa |

117.2११७.२

शृण्वन्विमुच्यते पापाद् वर्णसंकरसंभवात् ॥ (११७।२)

śṛṇvanvimucyate pāpād varṇasaṃkarasaṃbhavāt ||

118.1११८.१

दूरस्थश्चिन्तयन् पश्यन् मुच्यते नात्र संशयः ॥ (११८।१)

dūrasthaścintayan paśyan mucyate nātra saṃśayaḥ ||

119.1११९.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे हनूमन्तेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम त्र्यशीतितमो ऽध्यायः ॥ (११९।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe hanūmanteśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma tryaśītitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 83

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit