स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 191
Select a line for its word-by-word analysis.
सिद्धेश्वरं ततो गच्छेत् तस्यैव तु समीपतः । (१।२)
siddheśvaraṃ tato gacchet tasyaiva tu samīpataḥ |
अमृतस्रावि तल्लिङ्गमाद्यं स्वायम्भुवं तथा ॥ (१।३)
amṛtasrāvi talliṅgamādyaṃ svāyambhuvaṃ tathā ||
प्राप्नुयुः परमां सिद्धिमादित्या द्वादशैव तु । (३।१)
prāpnuyuḥ paramāṃ siddhimādityā dvādaśaiva tu |
अतः सिद्धेश्वरः प्रोक्तः सिद्धिदः सिद्धिकाङ्क्षिणाम् ॥ (३।२)
ataḥ siddheśvaraḥ proktaḥ siddhidaḥ siddhikāṅkṣiṇām ||
कथं सिद्धेश्वरे प्राप्ताः सिद्धिं देवा द्विजोत्तम । (४।२)
kathaṃ siddheśvare prāptāḥ siddhiṃ devā dvijottama |
आदित्या इति यच्चोक्तं तन्मे विस्मापनं कृतम् ॥ (४।३)
ādityā iti yaccoktaṃ tanme vismāpanaṃ kṛtam ||
सम्प्राप्तास्तु द्विजश्रेष्ठ सिद्धिं चैवाभिलाषिकीम् ॥ (५।२)
samprāptāstu dvijaśreṣṭha siddhiṃ caivābhilāṣikīm ||
संक्षिप्य तु मया पृष्टं विस्तराद्द्विज शंस मे ॥ (६।१)
saṃkṣipya tu mayā pṛṣṭaṃ vistarāddvija śaṃsa me ||
इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणो ऽर्यमा ॥ (७।३)
indro dhātā bhagastvaṣṭā mitro 'tha varuṇo 'ryamā ||
विवस्वान्सविता पूषा ह्यंशुमान्विष्णुर् एव च । (८।१)
vivasvānsavitā pūṣā hyaṃśumānviṣṇur eva ca |
त इमे द्वादशादित्या इच्छन्तो भास्करं पदम् ॥ (८।२)
ta ime dvādaśādityā icchanto bhāskaraṃ padam ||
परा सिद्धिरनुप्राप्ता द्वादशादित्यसंज्ञितैः । (१०।१)
parā siddhiranuprāptā dvādaśādityasaṃjñitaiḥ |
स्थापितश्च जगद्धाता तस्मिंस्तीर्थे दिवाकरः ॥ (१०।२)
sthāpitaśca jagaddhātā tasmiṃstīrthe divākaraḥ ||
तदाप्रभृति तत्तीर्थं राजन्ख्यातिं गतं भुवि ॥ (११।२)
tadāprabhṛti tattīrthaṃ rājankhyātiṃ gataṃ bhuvi ||
प्रलये समनुप्राप्ते ह्यादित्या द्वादशैव ते । (१२।१)
pralaye samanuprāpte hyādityā dvādaśaiva te |
द्वादशादित्यतो राजन् सम्भवन्ति युगक्षये ॥ (१२।२)
dvādaśādityato rājan sambhavanti yugakṣaye ||
गभस्तिपतिर्वै याम्ये त्वष्टा नैरृतदिङ्मुखः ॥ (१३।२)
gabhastipatirvai yāmye tvaṣṭā nairṛtadiṅmukhaḥ ||
वरुणः पश्चिमे भागे मित्रस्तु वायवे तथा । (१४।१)
varuṇaḥ paścime bhāge mitrastu vāyave tathā |
विष्णुश्च सौम्यदिग्भागे विवस्वानीशगोचरे ॥ (१४।२)
viṣṇuśca saumyadigbhāge vivasvānīśagocare ||
ऊर्ध्वतश्चैव सविता ह्यधः पूषा विशोषयन् । (१५।१)
ūrdhvataścaiva savitā hyadhaḥ pūṣā viśoṣayan |
अंशुमांस् तु तथा विष्णुर् मुखतो निर्गतं जगत् ॥ (१५।२)
aṃśumāṃs tu tathā viṣṇur mukhato nirgataṃ jagat ||
प्रदहन्वै नरश्रेष्ठ बभ्रमुश्च इतस्ततः । (१६।१)
pradahanvai naraśreṣṭha babhramuśca itastataḥ |
तथैव द्वादशादित्या भक्तानां भावसाधनाः । (१७।१)
tathaiva dvādaśādityā bhaktānāṃ bhāvasādhanāḥ |
प्रातरुत्थाय यः स्नात्वा द्वादशादित्यसंज्ञितम् ॥ (१७।२)
prātarutthāya yaḥ snātvā dvādaśādityasaṃjñitam ||
वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम् ॥ (१८।२)
vācikaṃ mānasaṃ pāpaṃ karmajaṃ yatpurākṛtam ||
प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् तस्य देवस्य भारत ॥ (१९।२)
pradakṣiṇaṃ tu yaḥ kuryāt tasya devasya bhārata ||
तत्र तीर्थे तु सप्तम्यामुपवासेन यत्फलम् ॥ (२०।२)
tatra tīrthe tu saptamyāmupavāsena yatphalam ||
अन्यत्र सप्तसप्तम्यां लभन्ति न लभन्ति च । (२१।१)
anyatra saptasaptamyāṃ labhanti na labhanti ca |
षष्ठ्यां वारे दैनकरे द्वादशादित्यदर्शनात् ॥ (२१।२)
ṣaṣṭhyāṃ vāre dainakare dvādaśādityadarśanāt ||
प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् तस्य पापं तु नश्यति । (२२।१)
pradakṣiṇaṃ tu yaḥ kuryāt tasya pāpaṃ tu naśyati |
अरोगी सप्तजन्मानि भवेद्वै नात्र संशयः ॥ (२२।२)
arogī saptajanmāni bhavedvai nātra saṃśayaḥ ||
यस्तु प्रदक्षिणशतं दद्याद्भक्त्या दिने दिने । (२३।१)
yastu pradakṣiṇaśataṃ dadyādbhaktyā dine dine |
नश्यन्ति व्याधयः सर्वे गरुडेनेव पन्नगाः । (२४।१)
naśyanti vyādhayaḥ sarve garuḍeneva pannagāḥ |
पुत्रप्राप्तिर् भवेत् तस्य षष्ट्या वासरसेवनात् ॥ (२४।२)
putraprāptir bhavet tasya ṣaṣṭyā vāsarasevanāt ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे द्वादशादित्यतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकनवत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (२५।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe dvādaśādityatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikanavatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.