स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 46

46 of 232 · 81 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

स दानवो वरं लब्ध्वा जगाम स्वपुरं प्रति । (१।२)

sa dānavo varaṃ labdhvā jagāma svapuraṃ prati |

1.3१.३

ददर्श स्वपुरं राजञ्छोभितं चित्रचत्वरैः ॥ (१।३)

dadarśa svapuraṃ rājañchobhitaṃ citracatvaraiḥ ||

2.1२.१

उद्यानैश्चैव विविधैः कदलीखण्डमण्डितैः । (२।१)

udyānaiścaiva vividhaiḥ kadalīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ |

2.2२.२

पनसैर्बकुलैश्चैवाम्रातैराम्रैश्च चम्पकैः ॥ (२।२)

panasairbakulaiścaivāmrātairāmraiśca campakaiḥ ||

3.1३.१

अशोकैर्नालिकेरैश्च मातुलिङ्गैः सदाडिमैः । (३।१)

aśokairnālikeraiśca mātuliṅgaiḥ sadāḍimaiḥ |

3.2३.२

नानावृक्षैश्च शोभाढ्यं तडागैरुपशोभितम् ॥ (३।२)

nānāvṛkṣaiśca śobhāḍhyaṃ taḍāgairupaśobhitam ||

4.1४.१

देवतायतनैर् दिव्यैर् ध्वजमालासुशोभितैः । (४।१)

devatāyatanair divyair dhvajamālāsuśobhitaiḥ |

4.2४.२

वेदाध्ययननिर्घोषैर् मङ्गलाद्यैर् विनादितम् ॥ (४।२)

vedādhyayananirghoṣair maṅgalādyair vināditam ||

5.1५.१

प्राविशद्भवने दिव्ये काञ्चने रुक्ममालिनि । (५।१)

prāviśadbhavane divye kāñcane rukmamālini |

5.2५.२

अपश्यत्स सुतान् भार्याम् अमात्यान् दासभृत्यकान् ॥ (५।२)

apaśyatsa sutān bhāryām amātyān dāsabhṛtyakān ||

6.1६.१

ततो जयप्रदान् सर्वान् इतश्चेतश्च धावतः । (६।१)

tato jayapradān sarvān itaścetaśca dhāvataḥ |

6.2६.२

हृच्छोभां च प्रकुर्वाणान् वै जयन्तीभिरुच्चकैः ॥ (६।२)

hṛcchobhāṃ ca prakurvāṇān vai jayantībhiruccakaiḥ ||

7.1७.१

केचित् तोरणम् आबध्य केचित् पुष्पाण्यवाकिरन् । (७।१)

kecit toraṇam ābadhya kecit puṣpāṇyavākiran |

7.2७.२

मातुलिङ्गकराश्चान्ये धावन्ति ह्यन्धकं प्रति ॥ (७।२)

mātuliṅgakarāścānye dhāvanti hyandhakaṃ prati ||

8.1८.१

पुरे जनाश्च दृश्यन्ते भाजनैरन्नपूरितैः । (८।१)

pure janāśca dṛśyante bhājanairannapūritaiḥ |

8.2८.२

पूर्णहस्ताः प्रदृश्यन्ते तत्रैव बहवो जनाः ॥ (८।२)

pūrṇahastāḥ pradṛśyante tatraiva bahavo janāḥ ||

9.1९.१

साक्षतैर् भाजनैस् तत्र शतसाहस्रयोषितः । (९।१)

sākṣatair bhājanais tatra śatasāhasrayoṣitaḥ |

9.2९.२

मन्त्रान् पठन्ति विप्राश्च मङ्गलान्यपि योषितः ॥ (९।२)

mantrān paṭhanti viprāśca maṅgalānyapi yoṣitaḥ ||

10.1१०.१

अमात्याश्चैव भृत्याश्च गजांश्चाढौकयन्ति च । (१०।१)

amātyāścaiva bhṛtyāśca gajāṃścāḍhaukayanti ca |

10.2१०.२

वर्धापयन्ति ते सर्वे ये केचित् पुरवासिनः ॥ (१०।२)

vardhāpayanti te sarve ye kecit puravāsinaḥ ||

11.1११.१

हृष्टस्तुष्टो ऽवसत्तत्र सचिवैः सह सो ऽन्धकः । (११।१)

hṛṣṭastuṣṭo 'vasattatra sacivaiḥ saha so 'ndhakaḥ |

11.2११.२

ददर्श स जगत्सर्वं तुरङ्गांश्च पदातिकान् ॥ (११।२)

dadarśa sa jagatsarvaṃ turaṅgāṃśca padātikān ||

12.1१२.१

तथैव विविधान् कोशांस् तत्र काञ्चनपूरितान् । (१२।१)

tathaiva vividhān kośāṃs tatra kāñcanapūritān |

12.2१२.२

महिषीर्गा वृषांश्चैवापश्यच्छत्राण्यनेकधा ॥ (१२।२)

mahiṣīrgā vṛṣāṃścaivāpaśyacchatrāṇyanekadhā ||

13.1१३.१

स एवमन्धकस् तत्र कियन्तं कालमावसत् । (१३।१)

sa evamandhakas tatra kiyantaṃ kālamāvasat |

13.2१३.२

हृष्टस्तुष्टो वसन् मर्त्ये स सुरैर् नाभ्यभूयत ॥ (१३।२)

hṛṣṭastuṣṭo vasan martye sa surair nābhyabhūyata ||

14.1१४.१

वरं लब्धं तु तं ज्ञात्वा शङ्किताः स्वर्गवासिनः । (१४।१)

varaṃ labdhaṃ tu taṃ jñātvā śaṅkitāḥ svargavāsinaḥ |

14.2१४.२

एकीभूताश्च ते सर्वे वासवं शरणं गताः ॥ (१४।२)

ekībhūtāśca te sarve vāsavaṃ śaraṇaṃ gatāḥ ||

15.1१५.१

शक्र उवाच । (१५।१)

śakra uvāca

15.2१५.२

कथमागमनं वो ऽत्र सर्वेषाम् अपि नाकिनाम् । (१५।२)

kathamāgamanaṃ vo 'tra sarveṣām api nākinām |

15.3१५.३

कस्माद्वो भयमुत्पन्नमागताः शरणं कथम् ॥ (१५।३)

kasmādvo bhayamutpannamāgatāḥ śaraṇaṃ katham ||

16.1१६.१

ततस्ते ह्यमराः सर्वे शक्रम् एतद् वचो ऽब्रुवन् ॥ (१६।१)

tataste hyamarāḥ sarve śakram etad vaco 'bruvan ||

17.1१७.१

देवा ऊचुः । (१७।१)

devā ūcuḥ |

17.2१७.२

सुरनाथान्धको नाम दैत्यः शम्भुवरोर्जितः । (१७।२)

suranāthāndhako nāma daityaḥ śambhuvarorjitaḥ |

17.3१७.३

अजेयः सर्वदेवानां किं नु कार्यमतः परम् ॥ (१७।३)

ajeyaḥ sarvadevānāṃ kiṃ nu kāryamataḥ param ||

18.1१८.१

तत्त्वं चिन्तय देवेश क उपायो विधीयताम् । (१८।१)

tattvaṃ cintaya deveśa ka upāyo vidhīyatām |

18.2१८.२

इत्थं वदन्ति ते देवाः शक्राग्रे मन्त्रणोद्यताः ॥ (१८।२)

itthaṃ vadanti te devāḥ śakrāgre mantraṇodyatāḥ ||

19.1१९.१

मन्त्रयन्ति च यावद् वै तावच्चारमुखेरितम् । (१९।१)

mantrayanti ca yāvad vai tāvaccāramukheritam |

19.2१९.२

ज्ञात्वा तत्र स देवौघं दानवो निर्गतो गृहात् ॥ (१९।२)

jñātvā tatra sa devaughaṃ dānavo nirgato gṛhāt ||

20.1२०.१

एकाकी स्यन्दनारूढ आयुर्धैबहुभिर् वृतः । (२०।१)

ekākī syandanārūḍha āyurdhaibahubhir vṛtaḥ |

20.2२०.२

दुर्गमं मेरुपृष्ठं स लीलयैव गतो नृप ॥ (२०।२)

durgamaṃ merupṛṣṭhaṃ sa līlayaiva gato nṛpa ||

21.1२१.१

स्वर्णप्राकारसंयुक्तं शोभितं विविधाश्रमैः । (२१।१)

svarṇaprākārasaṃyuktaṃ śobhitaṃ vividhāśramaiḥ |

21.2२१.२

दुर्गमं शत्रुवर्गस्य तदा पार्थिवसत्तम ॥ (२१।२)

durgamaṃ śatruvargasya tadā pārthivasattama ||

22.1२२.१

प्रविवेशासुरस्तत्र लीलया स्वगृहे यथा । (२२।१)

praviveśāsurastatra līlayā svagṛhe yathā |

22.2२२.२

वृत्रहा भयमापन्नः स्वकीयं चासनं ददौ ॥ (२२।२)

vṛtrahā bhayamāpannaḥ svakīyaṃ cāsanaṃ dadau ||

23.1२३.१

उपविष्टो ऽन्धकस्तत्र शक्रस्यैवासने शुभे । (२३।१)

upaviṣṭo 'ndhakastatra śakrasyaivāsane śubhe |

23.2२३.२

आस्थानं कलयामास सर्वतस्त्रिदशावृतम् ॥ (२३।२)

āsthānaṃ kalayāmāsa sarvatastridaśāvṛtam ||

24.1२४.१

शक्र उवाच । (२४।१)

śakra uvāca

24.2२४.२

किं तवागमनं चात्र किं कार्यं कथयस्व मे । (२४।२)

kiṃ tavāgamanaṃ cātra kiṃ kāryaṃ kathayasva me |

24.3२४.३

यदस्मदीयं वित्तं हि तत्ते दास्यामि दानव ॥ (२४।३)

yadasmadīyaṃ vittaṃ hi tatte dāsyāmi dānava ||

25.1२५.१

अन्धक उवाच । (२५।१)

andhaka uvāca

25.2२५.२

नाहं वै कामये कोशं न गजांश्च सुरेश्वर । (२५।२)

nāhaṃ vai kāmaye kośaṃ na gajāṃśca sureśvara |

25.3२५.३

स्वकीयं दर्शयस्वाद्य स्वर्गशृङ्गारभूषितम् ॥ (२५।३)

svakīyaṃ darśayasvādya svargaśṛṅgārabhūṣitam ||

26.1२६.१

ऐरावतं महानागं तं चैवोच्चैःश्रवोहयम् । (२६।१)

airāvataṃ mahānāgaṃ taṃ caivoccaiḥśravohayam |

26.2२६.२

उर्वश्यादीनि रत्नानि मम दर्शय गोपते ॥ (२६।२)

urvaśyādīni ratnāni mama darśaya gopate ||

27.1२७.१

पारिजातकपुष्पाणि वृक्षजातीननेकशः । (२७।१)

pārijātakapuṣpāṇi vṛkṣajātīnanekaśaḥ |

27.2२७.२

वादित्राणि च सर्वाणि दर्शयस्व शचीपते ॥ (२७।२)

vāditrāṇi ca sarvāṇi darśayasva śacīpate ||

28.1२८.१

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रश् चिन्तितवान् इदम् । (२८।१)

tasya tadvacanaṃ śrutvā śakraś cintitavān idam |

28.2२८.२

यो ऽमुं निहन्ति पाप्मानं न तं पश्यामि कर्हिचित् ॥ (२८।२)

yo 'muṃ nihanti pāpmānaṃ na taṃ paśyāmi karhicit ||

29.1२९.१

नास्ति रक्षाप्रदः कश्चित्स्वर्गलोकस्य दुःखिनः । (२९।१)

nāsti rakṣāpradaḥ kaścitsvargalokasya duḥkhinaḥ |

29.2२९.२

भयत्रस्तो ददावन्यद्वादित्राद्यप्सरोगणैः ॥ (२९।२)

bhayatrasto dadāvanyadvāditrādyapsarogaṇaiḥ ||

30.1३०.१

रङ्गभूमावुपाविश्य कारयामास ताण्डवम् । (३०।१)

raṅgabhūmāvupāviśya kārayāmāsa tāṇḍavam |

30.2३०.२

उपविष्टाः सुराः सर्वे यममारुतकिन्नराः ॥ (३०।२)

upaviṣṭāḥ surāḥ sarve yamamārutakinnarāḥ ||

31.1३१.१

उर्वश्याद्या अप्सरसो गीतवादित्रयोगतः । (३१।१)

urvaśyādyā apsaraso gītavāditrayogataḥ |

31.2३१.२

ननृतुः पुरतस्तस्य सर्वा एकैकशो नृप ॥ (३१।२)

nanṛtuḥ puratastasya sarvā ekaikaśo nṛpa ||

32.1३२.१

न व्यश्राम्यत तच्चित्तं दृष्ट्वा चाप्सरसस्तदा । (३२।१)

na vyaśrāmyata taccittaṃ dṛṣṭvā cāpsarasastadā |

32.2३२.२

शचीं प्रति मनस्तस्य सकाममभवन्नृप ॥ (३२।२)

śacīṃ prati manastasya sakāmamabhavannṛpa ||

33.1३३.१

गृहीत्वा शक्रभार्यां स प्रस्थितः स्वपुरं प्रति । (३३।१)

gṛhītvā śakrabhāryāṃ sa prasthitaḥ svapuraṃ prati |

33.2३३.२

ततः प्रववृते युद्धमन्धकस्य सुरैः सह ॥ (३३।२)

tataḥ pravavṛte yuddhamandhakasya suraiḥ saha ||

34.1३४.१

तेन देवगणाः सर्वे ध्वस्ताः पार्थिवसत्तम । (३४।१)

tena devagaṇāḥ sarve dhvastāḥ pārthivasattama |

34.2३४.२

संग्रामे विविधैः शस्त्रैश् चक्रवज्रादिभिर्घनैः ॥ (३४।२)

saṃgrāme vividhaiḥ śastraiś cakravajrādibhirghanaiḥ ||

35.1३५.१

संतापिताः सुराः सर्वे क्षयं नीता ह्यनेकशः । (३५।१)

saṃtāpitāḥ surāḥ sarve kṣayaṃ nītā hyanekaśaḥ |

35.2३५.२

सर्वे ऽपि मरुतस्तेन भग्नाः संग्राममूर्धनि ॥ (३५।२)

sarve 'pi marutastena bhagnāḥ saṃgrāmamūrdhani ||

36.1३६.१

यथा सिंहोगजान् सर्वान् विचित्य विचरेद् वनम् । (३६।१)

yathā siṃhogajān sarvān vicitya vicared vanam |

36.2३६.२

तद्वद् एकेन ते देवा जिताः सर्वे पराङ्मुखाः ॥ (३६।२)

tadvad ekena te devā jitāḥ sarve parāṅmukhāḥ ||

37.1३७.१

बालो ऽधिपो यथा ग्रामे स्वेच्छया पीडयेज्जनान् । (३७।१)

bālo 'dhipo yathā grāme svecchayā pīḍayejjanān |

37.2३७.२

स्वैरमाक्रम्य गृह्णाति कोशवासांसि चासकृत् ॥ (३७।२)

svairamākramya gṛhṇāti kośavāsāṃsi cāsakṛt ||

38.1३८.१

गतं न पश्यत्य् आत्मानं प्रजासंतापनेन च । (३८।१)

gataṃ na paśyaty ātmānaṃ prajāsaṃtāpanena ca |

38.2३८.२

गृहीत्वा शक्रभार्यां स गतो वै दानवोत्तमः ॥ (३८।२)

gṛhītvā śakrabhāryāṃ sa gato vai dānavottamaḥ ||

39.1३९.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शूलभेदमाहात्म्ये शचीहरणवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (३९।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śūlabhedamāhātmye śacīharaṇavarṇanaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 46

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit