स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 200

200 of 232 · 58 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

तस्यैवानन्तरं पार्थ सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । (१।२)

tasyaivānantaraṃ pārtha sāvitrītīrthamuttamam |

1.3१.३

यत्र सिद्धा महाभागा सावित्री वेदमातृका ॥ (१।३)

yatra siddhā mahābhāgā sāvitrī vedamātṛkā ||

2.1२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

2.2२.२

सावित्री का द्विजश्रेष्ठ कथं वाराध्यते बुधैः । (२।२)

sāvitrī kā dvijaśreṣṭha kathaṃ vārādhyate budhaiḥ |

2.3२.३

प्रसन्ना वा वरं कं च ददाति कथयस्व मे ॥ (२।३)

prasannā vā varaṃ kaṃ ca dadāti kathayasva me ||

3.1३.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (३।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

3.2३.२

पद्मा पद्मासनस्थेनाधिष्ठिता पद्मयोगिनी । (३।२)

padmā padmāsanasthenādhiṣṭhitā padmayoginī |

3.3३.३

सावित्रतेजःसदृशी सावित्री तेन चोच्यते ॥ (३।३)

sāvitratejaḥsadṛśī sāvitrī tena cocyate ||

4.1४.१

पद्मानना पद्मवर्णा पद्मपत्रनिभेक्षणा । (४।१)

padmānanā padmavarṇā padmapatranibhekṣaṇā |

4.2४.२

ध्यातव्या ब्राह्मणैर्नित्यं क्षत्रवैश्यैर् यथाविधि ॥ (४।२)

dhyātavyā brāhmaṇairnityaṃ kṣatravaiśyair yathāvidhi ||

5.1५.१

ब्रह्महत्याभयात्सा हि न तु शूद्रैः कदाचन । (५।१)

brahmahatyābhayātsā hi na tu śūdraiḥ kadācana |

5.2५.२

उच्चारणाद् धारणाद् वा नरके पतति ध्रुवम् ॥ (५।२)

uccāraṇād dhāraṇād vā narake patati dhruvam ||

6.1६.१

वेदोच्चारणमात्रेण क्षत्रियैर् धर्मपालकैः । (६।१)

vedoccāraṇamātreṇa kṣatriyair dharmapālakaiḥ |

6.2६.२

जिह्वाछेदो ऽस्य कर्तव्यः शूद्रस्येति विनिश्चयः ॥ (६।२)

jihvāchedo 'sya kartavyaḥ śūdrasyeti viniścayaḥ ||

7.1७.१

बाला बालेन्दुसदृशी रक्तवस्त्रानुलेपना । (७।१)

bālā bālendusadṛśī raktavastrānulepanā |

7.2७.२

उषःकाले तु ध्यातव्या सन्ध्या सन्धान उत्तमे ॥ (७।२)

uṣaḥkāle tu dhyātavyā sandhyā sandhāna uttame ||

8.1८.१

उत्तुङ्गपीवरकुचा सुमुखी शुभदर्शना । (८।१)

uttuṅgapīvarakucā sumukhī śubhadarśanā |

8.2८.२

सर्वाभरणसम्पन्ना श्वेतमाल्यानुलेपना ॥ (८।२)

sarvābharaṇasampannā śvetamālyānulepanā ||

9.1९.१

श्वेतवस्त्रपरिच्छन्ना श्वेतयज्ञोपवीतिनी । (९।१)

śvetavastraparicchannā śvetayajñopavītinī |

9.2९.२

मध्याह्नसन्ध्या ध्यातव्या तरुणा भुक्तिमुक्तिदा ॥ (९।२)

madhyāhnasandhyā dhyātavyā taruṇā bhuktimuktidā ||

10.1१०.१

प्रदोषे तु पुनः पार्थ श्वेता पाण्डुरमूर्धजा । (१०।१)

pradoṣe tu punaḥ pārtha śvetā pāṇḍuramūrdhajā |

10.2१०.२

सुमृता तु दुर्गकान्तारे मातृवत्परिरक्षति ॥ (१०।२)

sumṛtā tu durgakāntāre mātṛvatparirakṣati ||

11.1११.१

विशेषेण तु राजेन्द्र सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । (११।१)

viśeṣeṇa tu rājendra sāvitrītīrthamuttamam |

11.2११.२

स्नात्वाचम्य विधानेन मनोवाक्कायकर्मभिः ॥ (११।२)

snātvācamya vidhānena manovākkāyakarmabhiḥ ||

12.1१२.१

प्राणायामैर् दहेद् दोषान् सप्तजन्मार्जितान्बहून् । (१२।१)

prāṇāyāmair dahed doṣān saptajanmārjitānbahūn |

12.2१२.२

आपोहिष्ठेति मन्त्रेण प्रोक्षयेदात्मनस्तनुम् ॥ (१२।२)

āpohiṣṭheti mantreṇa prokṣayedātmanastanum ||

13.1१३.१

नवषट् च तथा तिस्रस्तत्र तीर्थे नृपोत्तम । (१३।१)

navaṣaṭ ca tathā tisrastatra tīrthe nṛpottama |

13.2१३.२

आपोहिष्ठेति त्रिरावृत्य प्रतिग्राहैर् न लिप्यते ॥ (१३।२)

āpohiṣṭheti trirāvṛtya pratigrāhair na lipyate ||

14.1१४.१

अघमर्षणं त्र्यृचं तोयं यथावेदम् अथापि वा । (१४।१)

aghamarṣaṇaṃ tryṛcaṃ toyaṃ yathāvedam athāpi vā |

14.2१४.२

उपपापैर् न लिप्येत पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ (१४।२)

upapāpair na lipyeta padmapatramivāmbhasā ||

15.1१५.१

त्र्यापं हि कुरुते विप्र उल्लेखत्रयम् आचरेत् । (१५।१)

tryāpaṃ hi kurute vipra ullekhatrayam ācaret |

15.2१५.२

चतुर्थं कारयेद् यस् तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति ॥ (१५।२)

caturthaṃ kārayed yas tu brahmahatyāṃ vyapohati ||

16.1१६.१

द्रुपदाख्यश्च यो मन्त्रो वेदे वाजसनेयके । (१६।१)

drupadākhyaśca yo mantro vede vājasaneyake |

16.2१६.२

अन्तर्जले सकृज्जप्तः सर्वपापक्षयंकरः ॥ (१६।२)

antarjale sakṛjjaptaḥ sarvapāpakṣayaṃkaraḥ ||

17.1१७.१

उदुत्यम् इति मन्त्रेण पूजयित्वा दिवाकरम् । (१७।१)

udutyam iti mantreṇa pūjayitvā divākaram |

17.2१७.२

गायत्रीं च जपेद् देवीं पवित्रां वेदमातरम् ॥ (१७।२)

gāyatrīṃ ca japed devīṃ pavitrāṃ vedamātaram ||

18.1१८.१

गायत्रीं तु जपेद् देवीं यः सन्ध्यानन्तरं द्विजः । (१८।१)

gāyatrīṃ tu japed devīṃ yaḥ sandhyānantaraṃ dvijaḥ |

18.2१८.२

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ (१८।२)

sarvapāpavinirmukto brahmalokaṃ sa gacchati ||

19.1१९.१

दशभिर्जन्मभिर्लब्धं शतेन तु पुराकृतम् । (१९।१)

daśabhirjanmabhirlabdhaṃ śatena tu purākṛtam |

19.2१९.२

त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हन्ति किल्बिषम् ॥ (१९।२)

triyugaṃ tu sahasreṇa gāyatrī hanti kilbiṣam ||

20.1२०.१

गायत्रीसारमात्रो ऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । (२०।१)

gāyatrīsāramātro 'pi varaṃ vipraḥ suyantritaḥ |

20.2२०.२

नायन्त्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी ॥ (२०।२)

nāyantritaścaturvedī sarvāśī sarvavikrayī ||

21.1२१.१

सन्ध्याहीनो ऽशुचिर् नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु । (२१।१)

sandhyāhīno 'śucir nityamanarhaḥ sarvakarmasu |

21.2२१.२

यदन्यत् कुरुते किंचिन्न तस्य फलभाग् भवेत् ॥ (२१।२)

yadanyat kurute kiṃcinna tasya phalabhāg bhavet ||

22.1२२.१

सन्ध्यां नोपासते यस्तु ब्राह्मणो मन्दबुद्धिमान् । (२२।१)

sandhyāṃ nopāsate yastu brāhmaṇo mandabuddhimān |

22.2२२.२

स जीवन्नेव शूद्रः स्यान् मृतः श्वा सम्प्रजायते ॥ (२२।२)

sa jīvanneva śūdraḥ syān mṛtaḥ śvā samprajāyate ||

23.1२३.१

सावित्रीतीर्थमासाद्य सावित्रीं यो जपेद्द्विजः । (२३।१)

sāvitrītīrthamāsādya sāvitrīṃ yo japeddvijaḥ |

23.2२३.२

त्रैविद्यं तु फलं तस्य जायते नात्र संशयः ॥ (२३।२)

traividyaṃ tu phalaṃ tasya jāyate nātra saṃśayaḥ ||

24.1२४.१

पितॄनुद्दिश्य यः स्नात्वा पिण्डनिर्वपणं नृप । (२४।१)

pitṝnuddiśya yaḥ snātvā piṇḍanirvapaṇaṃ nṛpa |

24.2२४.२

कुरुते द्वादशाब्दानि तृप्यन्ति तत्पितामहाः ॥ (२४।२)

kurute dvādaśābdāni tṛpyanti tatpitāmahāḥ ||

25.1२५.१

सावित्रीतीर्थमासाद्य यः कुर्यात् प्राणसंक्षयम् । (२५।१)

sāvitrītīrthamāsādya yaḥ kuryāt prāṇasaṃkṣayam |

25.2२५.२

ब्रह्मलोकं वसेत् तावद् यावद् आभूतसम्प्लवम् ॥ (२५।२)

brahmalokaṃ vaset tāvad yāvad ābhūtasamplavam ||

26.1२६.१

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । (२६।१)

pūrṇe caiva tataḥ kāla iha mānuṣyatāṃ gataḥ |

26.2२६.२

चतुर्वेदो द्विजो राजञ्जायते विमले कुले ॥ (२६।२)

caturvedo dvijo rājañjāyate vimale kule ||

27.1२७.१

धनधान्यचयोपेतः पुत्रपौत्रसमन्वितः । (२७।१)

dhanadhānyacayopetaḥ putrapautrasamanvitaḥ |

27.2२७.२

व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम् ॥ (२७।२)

vyādhiśokavinirmukto jīvecca śaradāṃ śatam ||

28.1२८.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे सावित्रीतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम द्विशततमो ऽध्यायः ॥ (२८।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe sāvitrītīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dviśatatamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 200

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit