स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 200
Select a line for its word-by-word analysis.
तस्यैवानन्तरं पार्थ सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । (१।२)
tasyaivānantaraṃ pārtha sāvitrītīrthamuttamam |
सावित्री का द्विजश्रेष्ठ कथं वाराध्यते बुधैः । (२।२)
sāvitrī kā dvijaśreṣṭha kathaṃ vārādhyate budhaiḥ |
ध्यातव्या ब्राह्मणैर्नित्यं क्षत्रवैश्यैर् यथाविधि ॥ (४।२)
dhyātavyā brāhmaṇairnityaṃ kṣatravaiśyair yathāvidhi ||
ब्रह्महत्याभयात्सा हि न तु शूद्रैः कदाचन । (५।१)
brahmahatyābhayātsā hi na tu śūdraiḥ kadācana |
वेदोच्चारणमात्रेण क्षत्रियैर् धर्मपालकैः । (६।१)
vedoccāraṇamātreṇa kṣatriyair dharmapālakaiḥ |
जिह्वाछेदो ऽस्य कर्तव्यः शूद्रस्येति विनिश्चयः ॥ (६।२)
jihvāchedo 'sya kartavyaḥ śūdrasyeti viniścayaḥ ||
उषःकाले तु ध्यातव्या सन्ध्या सन्धान उत्तमे ॥ (७।२)
uṣaḥkāle tu dhyātavyā sandhyā sandhāna uttame ||
मध्याह्नसन्ध्या ध्यातव्या तरुणा भुक्तिमुक्तिदा ॥ (९।२)
madhyāhnasandhyā dhyātavyā taruṇā bhuktimuktidā ||
प्रदोषे तु पुनः पार्थ श्वेता पाण्डुरमूर्धजा । (१०।१)
pradoṣe tu punaḥ pārtha śvetā pāṇḍuramūrdhajā |
सुमृता तु दुर्गकान्तारे मातृवत्परिरक्षति ॥ (१०।२)
sumṛtā tu durgakāntāre mātṛvatparirakṣati ||
विशेषेण तु राजेन्द्र सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । (११।१)
viśeṣeṇa tu rājendra sāvitrītīrthamuttamam |
स्नात्वाचम्य विधानेन मनोवाक्कायकर्मभिः ॥ (११।२)
snātvācamya vidhānena manovākkāyakarmabhiḥ ||
प्राणायामैर् दहेद् दोषान् सप्तजन्मार्जितान्बहून् । (१२।१)
prāṇāyāmair dahed doṣān saptajanmārjitānbahūn |
आपोहिष्ठेति मन्त्रेण प्रोक्षयेदात्मनस्तनुम् ॥ (१२।२)
āpohiṣṭheti mantreṇa prokṣayedātmanastanum ||
नवषट् च तथा तिस्रस्तत्र तीर्थे नृपोत्तम । (१३।१)
navaṣaṭ ca tathā tisrastatra tīrthe nṛpottama |
आपोहिष्ठेति त्रिरावृत्य प्रतिग्राहैर् न लिप्यते ॥ (१३।२)
āpohiṣṭheti trirāvṛtya pratigrāhair na lipyate ||
अघमर्षणं त्र्यृचं तोयं यथावेदम् अथापि वा । (१४।१)
aghamarṣaṇaṃ tryṛcaṃ toyaṃ yathāvedam athāpi vā |
त्र्यापं हि कुरुते विप्र उल्लेखत्रयम् आचरेत् । (१५।१)
tryāpaṃ hi kurute vipra ullekhatrayam ācaret |
चतुर्थं कारयेद् यस् तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति ॥ (१५।२)
caturthaṃ kārayed yas tu brahmahatyāṃ vyapohati ||
द्रुपदाख्यश्च यो मन्त्रो वेदे वाजसनेयके । (१६।१)
drupadākhyaśca yo mantro vede vājasaneyake |
गायत्रीं च जपेद् देवीं पवित्रां वेदमातरम् ॥ (१७।२)
gāyatrīṃ ca japed devīṃ pavitrāṃ vedamātaram ||
गायत्रीं तु जपेद् देवीं यः सन्ध्यानन्तरं द्विजः । (१८।१)
gāyatrīṃ tu japed devīṃ yaḥ sandhyānantaraṃ dvijaḥ |
सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ (१८।२)
sarvapāpavinirmukto brahmalokaṃ sa gacchati ||
दशभिर्जन्मभिर्लब्धं शतेन तु पुराकृतम् । (१९।१)
daśabhirjanmabhirlabdhaṃ śatena tu purākṛtam |
त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हन्ति किल्बिषम् ॥ (१९।२)
triyugaṃ tu sahasreṇa gāyatrī hanti kilbiṣam ||
गायत्रीसारमात्रो ऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । (२०।१)
gāyatrīsāramātro 'pi varaṃ vipraḥ suyantritaḥ |
नायन्त्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी ॥ (२०।२)
nāyantritaścaturvedī sarvāśī sarvavikrayī ||
सन्ध्याहीनो ऽशुचिर् नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु । (२१।१)
sandhyāhīno 'śucir nityamanarhaḥ sarvakarmasu |
यदन्यत् कुरुते किंचिन्न तस्य फलभाग् भवेत् ॥ (२१।२)
yadanyat kurute kiṃcinna tasya phalabhāg bhavet ||
सन्ध्यां नोपासते यस्तु ब्राह्मणो मन्दबुद्धिमान् । (२२।१)
sandhyāṃ nopāsate yastu brāhmaṇo mandabuddhimān |
स जीवन्नेव शूद्रः स्यान् मृतः श्वा सम्प्रजायते ॥ (२२।२)
sa jīvanneva śūdraḥ syān mṛtaḥ śvā samprajāyate ||
सावित्रीतीर्थमासाद्य सावित्रीं यो जपेद्द्विजः । (२३।१)
sāvitrītīrthamāsādya sāvitrīṃ yo japeddvijaḥ |
त्रैविद्यं तु फलं तस्य जायते नात्र संशयः ॥ (२३।२)
traividyaṃ tu phalaṃ tasya jāyate nātra saṃśayaḥ ||
पितॄनुद्दिश्य यः स्नात्वा पिण्डनिर्वपणं नृप । (२४।१)
pitṝnuddiśya yaḥ snātvā piṇḍanirvapaṇaṃ nṛpa |
कुरुते द्वादशाब्दानि तृप्यन्ति तत्पितामहाः ॥ (२४।२)
kurute dvādaśābdāni tṛpyanti tatpitāmahāḥ ||
सावित्रीतीर्थमासाद्य यः कुर्यात् प्राणसंक्षयम् । (२५।१)
sāvitrītīrthamāsādya yaḥ kuryāt prāṇasaṃkṣayam |
ब्रह्मलोकं वसेत् तावद् यावद् आभूतसम्प्लवम् ॥ (२५।२)
brahmalokaṃ vaset tāvad yāvad ābhūtasamplavam ||
व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम् ॥ (२७।२)
vyādhiśokavinirmukto jīvecca śaradāṃ śatam ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे सावित्रीतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम द्विशततमो ऽध्यायः ॥ (२८।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe sāvitrītīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.