स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 78

78 of 232 · 75 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नरदेश्वरमुत्तमम् । (१।२)

tato gacchettu rājendra naradeśvaramuttamam |

1.3१.३

तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु ॥ (१।३)

tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu ||

2.1२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

2.2२.२

नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्मात्तीर्थं विनिर्मितम् । (२।२)

nāradena muniśreṣṭha kasmāttīrthaṃ vinirmitam |

2.3२.३

एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि सत्तम ॥ (२।३)

etadākhyāhi me sarvaṃ prasanno yadi sattama ||

3.1३.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (३।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

3.2३.२

परमेष्ठिसुतः पार्थ नारदो मुनिसत्तमः । (३।२)

parameṣṭhisutaḥ pārtha nārado munisattamaḥ |

3.3३.३

रेवायाश्चोत्तरे कूले तपस्तेन पुरा कृतम् ॥ (३।३)

revāyāścottare kūle tapastena purā kṛtam ||

4.1४.१

नवनाडीनिरोधेन काष्ठावत्यां गतेन च । (४।१)

navanāḍīnirodhena kāṣṭhāvatyāṃ gatena ca |

4.2४.२

तोषितः पशुभर्ता वै नारदेन युधिष्ठिर ॥ (४।२)

toṣitaḥ paśubhartā vai nāradena yudhiṣṭhira ||

5.1५.१

ईश्वर उवाच । (५।१)

īśvara uvāca

5.2५.२

तुष्टो ऽहं तव विप्रेन्द्र योगिनाथ अयोनिज । (५।२)

tuṣṭo 'haṃ tava viprendra yoginātha ayonija |

5.3५.३

वरं प्रार्थय मे वत्स यस्ते मनसि वर्तते ॥ (५।३)

varaṃ prārthaya me vatsa yaste manasi vartate ||

6.1६.१

नारद उवाच । (६।१)

nārada uvāca

6.2६.२

त्वत्प्रसादेन मे शम्भो योगश्चैव प्रसिध्यतु । (६।२)

tvatprasādena me śambho yogaścaiva prasidhyatu |

6.3६.३

अचला ते भवेद्भक्तिः सर्वकालं ममैव तु ॥ (६।३)

acalā te bhavedbhaktiḥ sarvakālaṃ mamaiva tu ||

7.1७.१

स्वेच्छाचारी भवे देव वेदवेदाङ्गपारगः । (७।१)

svecchācārī bhave deva vedavedāṅgapāragaḥ |

7.2७.२

त्रिकालज्ञो जगन्नाथ गीतज्ञो ऽहं सदा भवे ॥ (७।२)

trikālajño jagannātha gītajño 'haṃ sadā bhave ||

8.1८.१

दिने दिने यथा युद्धं देवदानवमानुषैः । (८।१)

dine dine yathā yuddhaṃ devadānavamānuṣaiḥ |

8.2८.२

पाताले मर्त्यलोके वा स्वर्गे वापि महेश्वर ॥ (८।२)

pātāle martyaloke vā svarge vāpi maheśvara ||

9.1९.१

पश्येयं त्वत्प्रसादेन भवन्तं पार्वतीं तथा । (९।१)

paśyeyaṃ tvatprasādena bhavantaṃ pārvatīṃ tathā |

9.2९.२

तीर्थं लोकेषु विख्यातं सर्वपापक्षयंकरम् ॥ (९।२)

tīrthaṃ lokeṣu vikhyātaṃ sarvapāpakṣayaṃkaram ||

10.1१०.१

ईश्वर उवाच । (१०।१)

īśvara uvāca

10.2१०.२

एवं नारद सर्वं तु भविष्यति न संशयः । (१०।२)

evaṃ nārada sarvaṃ tu bhaviṣyati na saṃśayaḥ |

10.3१०.३

चिन्तितं मत्प्रसादेन सिध्यते नात्र संशयः ॥ (१०।३)

cintitaṃ matprasādena sidhyate nātra saṃśayaḥ ||

11.1११.१

स्वेच्छाचारो भवेर्वत्स स्वर्गे पातालगोचरे । (११।१)

svecchācāro bhavervatsa svarge pātālagocare |

11.2११.२

मर्त्ये वा भ्रम वै योगिन्न केनापि निवार्यसे ॥ (११।२)

martye vā bhrama vai yoginna kenāpi nivāryase ||

12.1१२.१

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनाश्चैकविंशतिः । (१२।१)

sapta svarāstrayo grāmā mūrcchanāścaikaviṃśatiḥ |

12.2१२.२

ताना एकोनपञ्चाशत्प्रसादान्मे तव ध्रुवम् ॥ (१२।२)

tānā ekonapañcāśatprasādānme tava dhruvam ||

13.1१३.१

मम प्रियंकरं दिव्यं नृत्यगीतं भविष्यति । (१३।१)

mama priyaṃkaraṃ divyaṃ nṛtyagītaṃ bhaviṣyati |

13.2१३.२

कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः ॥ (१३।२)

kaliṃ ca paśyase nityaṃ devadānavakinnaraiḥ ||

14.1१४.१

त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद् भविष्यति । (१४।१)

tvattīrthaṃ bhūtale puṇyaṃ matprasādād bhaviṣyati |

14.2१४.२

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः । (१४।२)

vedavedāṅgatattvajño hyaśeṣajñānakovidaḥ |

14.3१४.३

एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद ॥ (१४।३)

ekastvamasi niḥsaṅgo matprasādena nārada ||

15.1१५.१

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नारदस्तत्र शूलिनम् । (१५।१)

ityuktvāntardadhe devo nāradastatra śūlinam |

15.2१५.२

स्थापयामास राजेन्द्र सर्वसत्त्वोपकारकम् ॥ (१५।२)

sthāpayāmāsa rājendra sarvasattvopakārakam ||

16.1१६.१

पृथिव्यामुत्तमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । (१६।१)

pṛthivyāmuttamaṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu |

16.2१६.२

तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ यो गच्छेद्विजितेन्द्रियः ॥ (१६।२)

tatra tīrthe nṛpaśreṣṭha yo gacchedvijitendriyaḥ ||

17.1१७.१

मासि भाद्रपदे पार्थ कृष्णपक्षे चतुर्दशी । (१७।१)

māsi bhādrapade pārtha kṛṣṇapakṣe caturdaśī |

17.2१७.२

उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम् ॥ (१७।२)

upoṣya parayā bhaktyā rātrau kurvīta jāgaram ||

18.1१८.१

छत्रं तत्र प्रदातव्यं ब्राह्मणे शुभलक्षणे । (१८।१)

chatraṃ tatra pradātavyaṃ brāhmaṇe śubhalakṣaṇe |

18.2१८.२

शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां श्राद्धं प्रदापयेत् । (१८।२)

śastreṇa tu hatā ye vai teṣāṃ śrāddhaṃ pradāpayet |

18.3१८.३

ते यान्ति परमं लोकं पिण्डदानप्रभावतः ॥ (१८।३)

te yānti paramaṃ lokaṃ piṇḍadānaprabhāvataḥ ||

19.1१९.१

कपिला तत्र दातव्या पितॄन् उद्दिश्य भारत । (१९।१)

kapilā tatra dātavyā pitṝn uddiśya bhārata |

19.2१९.२

इत्युच्चार्य द्विजे देया यान्तु ते परमां गतिम् ॥ (१९।२)

ityuccārya dvije deyā yāntu te paramāṃ gatim ||

20.1२०.१

अस्य श्राद्धस्य भावेन ब्राह्मणस्य प्रसादतः । (२०।१)

asya śrāddhasya bhāvena brāhmaṇasya prasādataḥ |

20.2२०.२

नर्मदातोयभावेन न्यायार्जितधनस्य च । (२०।२)

narmadātoyabhāvena nyāyārjitadhanasya ca |

20.3२०.३

तेषां चैव प्रभावेन प्रेता यान्तु परां गतिम् ॥ (२०।३)

teṣāṃ caiva prabhāvena pretā yāntu parāṃ gatim ||

21.1२१.१

इत्युच्चार्य द्विजे देया दक्षिणा च स्वशक्तितः । (२१।१)

ityuccārya dvije deyā dakṣiṇā ca svaśaktitaḥ |

21.2२१.२

हविष्यान्नं विशालाक्ष द्विजानां चैव दापयेत् ॥ (२१।२)

haviṣyānnaṃ viśālākṣa dvijānāṃ caiva dāpayet ||

22.1२२.१

दीपं भक्त्या प्रदातव्यं नृत्यं गीतं च कारयेत् । (२२।१)

dīpaṃ bhaktyā pradātavyaṃ nṛtyaṃ gītaṃ ca kārayet |

22.2२२.२

अवाप्तं तेन वै सर्वं यः करोतीश्वरालये ॥ (२२।२)

avāptaṃ tena vai sarvaṃ yaḥ karotīśvarālaye ||

23.1२३.१

स याति रुद्रसांनिध्यम् इति रुद्रः स्वयं जगौ । (२३।१)

sa yāti rudrasāṃnidhyam iti rudraḥ svayaṃ jagau |

23.2२३.२

विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिम् आप्नुयात् ॥ (२३।२)

vidyādānena caikena akṣayāṃ gatim āpnuyāt ||

24.1२४.१

धूर्वहास्तत्र दातव्या भूमिः सस्यवती नृप । (२४।१)

dhūrvahāstatra dātavyā bhūmiḥ sasyavatī nṛpa |

24.2२४.२

चित्रभानुं शुभैर्मन्त्रैः प्रीणयेत् तत्र भक्तितः ॥ (२४।२)

citrabhānuṃ śubhairmantraiḥ prīṇayet tatra bhaktitaḥ ||

25.1२५.१

आज्येन सुप्रभूतेन होमद्रव्येण भारत । (२५।१)

ājyena suprabhūtena homadravyeṇa bhārata |

25.2२५.२

ये यजन्ति सदा भक्त्या त्रिकालं नृत्यमेव च ॥ (२५।२)

ye yajanti sadā bhaktyā trikālaṃ nṛtyameva ca ||

26.1२६.१

तीर्थे नारदनामाख्ये रेवायाश्चोत्तरे तटे । (२६।१)

tīrthe nāradanāmākhye revāyāścottare taṭe |

26.2२६.२

चित्रभानुमुखा देवाः सर्वदेवमय ऋषिः ॥ (२६।२)

citrabhānumukhā devāḥ sarvadevamaya ṛṣiḥ ||

27.1२७.१

ऋषिणा प्रीणिताः सर्वे तस्मात् प्रीत्यो हुताशनः । (२७।१)

ṛṣiṇā prīṇitāḥ sarve tasmāt prītyo hutāśanaḥ |

27.2२७.२

पूजिते हव्यवाहे तु दारिद्र्यं नैव जायते ॥ (२७।२)

pūjite havyavāhe tu dāridryaṃ naiva jāyate ||

28.1२८.१

धनेन विपुला प्रीतिर् जायते प्रतिजन्मनि । (२८।१)

dhanena vipulā prītir jāyate pratijanmani |

28.2२८.२

कुलीनाश्च सुवेषाश्च सर्वकालं धनेन तु ॥ (२८।२)

kulīnāśca suveṣāśca sarvakālaṃ dhanena tu ||

29.1२९.१

प्लवो नदीनां पतिरङ्गनानां राजा च सद्वृत्तरतः प्रजानाम् । (२९।१)

plavo nadīnāṃ patiraṅganānāṃ rājā ca sadvṛttarataḥ prajānām |

29.2२९.२

धनं नराणामृतवस्तरूणां गतं गतं यौवनमानयन्ति ॥ (२९।२)

dhanaṃ narāṇāmṛtavastarūṇāṃ gataṃ gataṃ yauvanamānayanti ||

30.1३०.१

धनदत्वं धनेशेन तस्मिंस्तीर्थे ह्युपार्जितम् । (३०।१)

dhanadatvaṃ dhaneśena tasmiṃstīrthe hyupārjitam |

30.2३०.२

यमेन च यमत्वं हि इन्द्रत्वं चैव वज्रिणा ॥ (३०।२)

yamena ca yamatvaṃ hi indratvaṃ caiva vajriṇā ||

31.1३१.१

अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वमुपार्जितम् । (३१।१)

anyairapi mahīpālaiḥ pārthivatvamupārjitam |

31.2३१.२

नारदेश्वरमाहात्म्याद् ध्रुवो निश्चलतां गतः ॥ (३१।२)

nāradeśvaramāhātmyād dhruvo niścalatāṃ gataḥ ||

32.1३२.१

सर्वतीर्थवरं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । (३२।१)

sarvatīrthavaraṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu |

32.2३२.२

पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे । (३२।२)

pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ revāyāścottare taṭe |

32.3३२.३

तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम् ॥ (३२।३)

tadvaraṃ sarvatīrthānāṃ mahāpātakanāśanam ||

33.1३३.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नारदेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टसप्ततितमो ऽध्यायः ॥ (३३।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe nāradeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭasaptatitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 78

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit