युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

सप्तकल्पक्षया घोरास्त्वया दृष्टा महामुने । (१।२)

न चापीहास्ति भगवन्दीर्घायुरिह कश्चन ॥ (१।३)

त्वया ह्येकार्णवे सुप्तः पद्मनाभः सुरारिहा । (२।१)

दृष्टः सहस्रचरणः सहस्रनयनोदरः ॥ (२।२)

त्वं किलानुग्रहात् तस्य दह्यमाने चराचरे । (३।१)

न क्षयं समनुप्राप्तो वरदानान्महात्मनः ॥ (३।२)

किं त्वयाश्चर्यभूतं हि दृष्टं च भ्रमतानघ । (४।१)

एतदाचक्ष्व भगवन्परं कौतूहलं हि मे ॥ (४।२)

सम्प्राप्ते च महाघोरे युगस्यान्ते महाक्षये । (५।१)

अनावृष्टिहते लोके पुरा वर्षशताधिके ॥ (५।२)

औषधीनां क्षये घोरे देवदानववर्जिते । (६।१)

निर्वीर्ये निर्वषट्कारे कलिना दूषिते भृशम् ॥ (६।२)

सरित्सरस्तडागेषु पल्वलोपवनेषु च । (७।१)

संशुष्केषु तदा ब्रह्मन्निराकारे युगक्षये ॥ (७।२)

जनं प्राप्ते महर्लोके ब्रह्मक्षत्रविशादयः । (८।१)

ऋषयश्च महात्मानो दिव्यतेजःसमन्विताः ॥ (८।२)

स्थितानि कानि भूतानि गतान्येव महामुने । (९।१)

एतत्सर्वं महाभाग कथयस्व पृथक्पृथक् ॥ (९।२)

भूतानि कानि विप्रेन्द्र कथं सिद्धिम् अवाप्नुयात् । (१०।१)

ब्रह्मविष्ण्विन्द्ररुद्राणां काले प्राप्ते सुदारुणे ॥ (१०।२)

एवमुक्तस् ततः सो ऽथ धर्मराजेन धीमता । (११।१)

मार्कण्डः प्रत्युवाचेदमृषिसंघैः समावृतः ॥ (११।२)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१२।१)

शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे त्वया सह नरेश्वर । (१२।२)

महत्पुराणं पूर्वोक्तं शंभुना वायुदैवते ॥ (१२।३)

वायोः सकाशात्स्कन्देन श्रुतमेतत्पुरातनम् । (१३।१)

वसिष्ठः श्रुतवांस्तस्मात् पराशरस्ततः परम् ॥ (१३।२)

तस्माच्च जातूकर्ण्येन तस्माच्चैव महर्षिभिः । (१४।१)

एवं परम्पराप्रोक्तं शतसंख्यैर् द्विजोत्तमैः ॥ (१४।२)

संहिता शतसाहस्री पुरोक्ता शंभुना किल । (१५।१)

आलोड्य सर्वशास्त्राणि वदार्थं तत्त्वतः पुरा ॥ (१५।२)

युगरूपेण सा पश्चाच् चतुर्धा विनियोजिता । (१६।१)

मदप्रज्ञानुसारेण नराणां तु महर्षिभिः ॥ (१६।२)

आराध्य पशुभर्तारं मया पूर्वं महेश्वरम् । (१७।१)

पुराणं श्रुतमेतद्धि तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः ॥ (१७।२)

यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुः सर्वपापैर्नरेश्वर । (१८।१)

मानसैः कर्मजैश्चैव सप्तजन्मसु संचितैः ॥ (१८।२)

सप्तकल्पक्षया घोरा मया दृष्टाः पुनःपुनः । (१९।१)

प्रसादाद्देवदेवस्य विष्णोश्च परमेष्ठिनः ॥ (१९।२)

द्वादशादित्यनिर्दग्धे जगत्येकार्णवीकृते । (२०।१)

श्रान्तो ऽहं विभ्रमंस् तत्र तरन्बाहुभिर् अर्णवम् ॥ (२०।२)

अथाहं सलिले राजन्नादित्यसमरूपिणम् । (२१।१)

पुरा पुरुषमद्राक्षमनादिनिधनं प्रभुम् ॥ (२१।२)

शृङ्गं चैवाद्रिराजस्य भासयन्तं दिशो दश । (२२।१)

द्वितीयो ऽन्यो मनुर्दृष्टः पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ (२२।२)

अगाधे भ्रमते सो ऽपि तमोभूते महार्णवे । (२३।१)

अविश्रमन्मुहूर्तं तु चक्रारूढ इव भ्रमन् ॥ (२३।२)

अथाहं भयादुद्विग्नस्तरन्बाहुभिर् अर्णवम् । (२४।१)

तत्रस्थोऽहं महामत्स्यम् अपश्यं मदसंयुतम् ॥ (२४।२)

ततो ऽब्रवीत्स मां दृष्ट्वा एह्येहीति च भारत । (२५।१)

परं प्रधानः सर्वेषां मत्स्यरूपो महेश्वरः ॥ (२५।२)

ततो ऽहं त्वरया गत्वा तन्मुखे मनुजेश्वर । (२६।१)

सुश्रान्तो विगतज्ञानः परं निर्वेदमागतः ॥ (२६।२)

ततो ऽद्राक्षं समुद्रान्ते महदावर्तसंकुलाम् । (२७।१)

उद्यत्तरंगसलिलां फेनपुञ्जाट्टहासिनीम् ॥ (२७।२)

नदीं कामगमां पुण्यां झषमीनसमाकुलाम् । (२८।१)

नद्यास्तस्यास्तु मध्यस्था प्रमदा कामरूपिणी ॥ (२८।२)

नीलोत्पलदलश्यामा महत्प्रक्षोभवाहिनी । (२९।१)

दिव्यहाटकचित्राङ्गी कनकोज्ज्वलशोभिता ॥ (२९।२)

द्वाभ्यां संगृह्य जानुभ्यां महत्पोतं व्यवस्थिता । (३०।१)

तां मनुः प्रत्युवाचेदं का त्वं दिव्यवराङ्गने ॥ (३०।२)

तिष्ठसे केन कार्येण त्वमत्र सुरसुन्दरि । (३१।१)

सुरासुरगणे नष्टे भ्रमसे लीलयार्णवे ॥ (३१।२)

सरितः सागराः शैलाः क्षयं प्राप्ता ह्यनेकशः । (३२।१)

त्वमेका तु कथं साध्वि तिष्ठसे कारणं महत् । (३२।२)

श्रोतुमिच्छाम्यहं देवि कथयस्व ह्यशेषतः ॥ (३२।३)

अबलोवाच । (३३।१)

ईश्वराङ्गसमुद्भूता ह्यमृतानाम विश्रुता । (३३।२)

सरित्पापहरा पुण्या मामाश्रित्य भयं कुतः ॥ (३३।३)

साहं पोतमिमं तुभ्यं गृहीत्वा ह्यागता द्विज । (३४।१)

न ह्यस्य पोतस्य क्षयो यत्र तिष्ठति शंकरः ॥ (३४।२)

तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । (३५।१)

मनुना सह राजेन्द्र पोतारूढो ह्यहं तदा ॥ (३५।२)

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रणम्य शिरसा विभुम् । (३६।१)

व्यापिनं परमेशानमस्तौषमभयप्रदम् ॥ (३६।२)

सद्योजाताय देवाय वामदेवाय वै नमः । (३७।१)

भवे भवे नमस्तुभ्यं भक्तिगम्याय ते नमः ॥ (३७।२)

भूर्भुवाय नमस्तुभ्यं रामज्येष्ठाय वै नमः । (३८।१)

नमस्ते भद्रकालाय कलिरूपाय वै नमः ॥ (३८।२)

अचिन्त्याव्यक्तरूपाय महादेवाय धामने । (३९।१)

विद्महे देवदेवाय तन्नो रुद्र नमोनमः ॥ (३९।२)

जगत्सृष्टिविनाशानां कारणाय नमोनमः । (४०।१)

एवं स्तुतो महादेवः पूर्वं सृष्टया मयानघ ॥ (४०।२)

प्रसन्नो मावदत् पश्चाद्वरं वरय सुव्रत ॥ (४१।१)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये मार्कण्डेयधर्मराजसंवादे कल्पक्षये मार्कण्डेयकृतपोतार्धारोहणवृत्तान्तवर्णनंनाम तृतीयो ऽध्यायः ॥ (४२।१)