स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 95
Select a line for its word-by-word analysis.
ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र बदर्याश्रममुत्तमम् । (१।२)
tato gacchettu rājendra badaryāśramamuttamam |
सर्वतीर्थवरं पुण्यं कथितं शंभुना पुरा ॥ (१।३)
sarvatīrthavaraṃ puṇyaṃ kathitaṃ śaṃbhunā purā ||
यश्चैष भारतस्यार्थे तत्र सिद्धः किरीटभृत् । (२।१)
yaścaiṣa bhāratasyārthe tatra siddhaḥ kirīṭabhṛt |
भ्राता ते फाल्गुनो नाम विद्ध्येनं नरदैवतम् ॥ (२।२)
bhrātā te phālguno nāma viddhyenaṃ naradaivatam ||
ज्ञानं तस्यैव यो राजन्भक्तिमान्वै जनार्दने ॥ (३।२)
jñānaṃ tasyaiva yo rājanbhaktimānvai janārdane ||
ब्राह्मणं श्वपचं चैव तत्र प्रीतो जनार्दनः ॥ (४।२)
brāhmaṇaṃ śvapacaṃ caiva tatra prīto janārdanaḥ ||
ऐकात्म्यं पश्य कौन्तेय मयि चात्मनि नान्तरम् । (५।१)
aikātmyaṃ paśya kaunteya mayi cātmani nāntaram |
त्रिमूर्तिस्थापितं लिङ्गं स्वर्गमार्गानुमुक्तिदम् ॥ (६।२)
trimūrtisthāpitaṃ liṅgaṃ svargamārgānumuktidam ||
तत्र गत्वा शुचिर्भूत्वा ह्येकरात्रोपवासकृत् । (७।१)
tatra gatvā śucirbhūtvā hyekarātropavāsakṛt |
रजस्तमस् तथा त्यक्त्वा सात्त्विकं भावमाश्रयेत् ॥ (७।२)
rajastamas tathā tyaktvā sāttvikaṃ bhāvamāśrayet ||
अथवा च चतुर्दश्याम् उभौ पक्षौ च कारयेत् ॥ (८।२)
athavā ca caturdaśyām ubhau pakṣau ca kārayet ||
स्नापयेत् परया भक्त्या क्षीरेण मधुना सह ॥ (९।२)
snāpayet parayā bhaktyā kṣīreṇa madhunā saha ||
पञ्चामृतम् इदं पुण्यं स्नापयेद् वृषभध्वजम् ॥ (१०।२)
pañcāmṛtam idaṃ puṇyaṃ snāpayed vṛṣabhadhvajam ||
स्नाप्यमानं शिवं भक्त्या वीक्षते यो विमत्सरः । (११।१)
snāpyamānaṃ śivaṃ bhaktyā vīkṣate yo vimatsaraḥ |
तस्य वासः शिवोपान्ते शक्रलोके न संशयः ॥ (११।२)
tasya vāsaḥ śivopānte śakraloke na saṃśayaḥ ||
शाठ्येनापि नमस्कारः प्रयुक्तः शूलपाणिने । (१२।१)
śāṭhyenāpi namaskāraḥ prayuktaḥ śūlapāṇine |
तेनाधीतं श्रुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । (१३।१)
tenādhītaṃ śrutaṃ tena tena sarvamanuṣṭhitam |
येनौं नमः शिवायेति मन्त्राभ्यासः स्थिरीकृतः ॥ (१३।२)
yenauṃ namaḥ śivāyeti mantrābhyāsaḥ sthirīkṛtaḥ ||
यः पुनः स्नापयेद् भक्त्या एकभक्तो जितेन्द्रियः । (१४।१)
yaḥ punaḥ snāpayed bhaktyā ekabhakto jitendriyaḥ |
तस्यापि यत्फलं पार्थ वक्ष्ये तल्लेशतस्तव ॥ (१४।२)
tasyāpi yatphalaṃ pārtha vakṣye talleśatastava ||
पीडितो वृद्धभावेन तव भक्त्या वदाम्यहम् । (१५।१)
pīḍito vṛddhabhāvena tava bhaktyā vadāmyaham |
ते यान्ति परमं स्थानं भित्त्वा भास्करमण्डलम् ॥ (१५।२)
te yānti paramaṃ sthānaṃ bhittvā bhāskaramaṇḍalam ||
संसारे सर्वसौख्यानां निलयास्ते भवन्ति च । (१६।१)
saṃsāre sarvasaukhyānāṃ nilayāste bhavanti ca |
आश्चर्यं ज्ञातिवर्गाणां धर्माणां निलयास्तु ते ॥ (१६।२)
āścaryaṃ jñātivargāṇāṃ dharmāṇāṃ nilayāstu te ||
सम्पन्नाः सर्वकामैस्ते पृथिव्यां पृथिवीपते । (१७।१)
sampannāḥ sarvakāmaiste pṛthivyāṃ pṛthivīpate |
श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यान्नर्मदोदकमिश्रितम् ॥ (१७।२)
śrāddhaṃ tatraiva yaḥ kuryānnarmadodakamiśritam ||
योग्यैश्च ब्राह्मणैर् राजन्कुलीनैर्वेदपारगैः । (१८।१)
yogyaiśca brāhmaṇair rājankulīnairvedapāragaiḥ |
सुरूपैश्च सुशीलैश्च स्वदारनिरतैः शुभैः ॥ (१८।२)
surūpaiśca suśīlaiśca svadāranirataiḥ śubhaiḥ ||
आर्यदेशप्रसूतैश्च श्लक्ष्णैश्चैव सुरूपिभिः । (१९।१)
āryadeśaprasūtaiśca ślakṣṇaiścaiva surūpibhiḥ |
कारयेत्पिण्डदानं वै भास्करे कुतपस्थिते ॥ (१९।२)
kārayetpiṇḍadānaṃ vai bhāskare kutapasthite ||
वर्जयेत्तान्प्रयत्नेन काणान्दुष्टांश्च दाम्भिकान् ॥ (२०।२)
varjayettānprayatnena kāṇānduṣṭāṃśca dāmbhikān ||
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन योग्यं विप्रं समाश्रयेत् । (२१।१)
tasmātsarvaprayatnena yogyaṃ vipraṃ samāśrayet |
विप्रेभ्यः काञ्चनं दद्यात्प्रीयतां मे पितामहः ॥ (२२।२)
viprebhyaḥ kāñcanaṃ dadyātprīyatāṃ me pitāmahaḥ ||
अन्नं च दापयेत्तत्र भक्त्या वस्त्रं च भारत । (२३।१)
annaṃ ca dāpayettatra bhaktyā vastraṃ ca bhārata |
गां वृषं मेदिनीं दद्याच्छत्रं शस्तं नृपोत्तम ॥ (२३।२)
gāṃ vṛṣaṃ medinīṃ dadyācchatraṃ śastaṃ nṛpottama ||
स पुमान्स्वर्गमाप्नोति इत्येवं शङ्करो ऽब्रवीत् । (२४।१)
sa pumānsvargamāpnoti ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt |
प्राणत्यागं तु यः कुर्याच्छिखिना सलिलेन वा ॥ (२४।२)
prāṇatyāgaṃ tu yaḥ kuryācchikhinā salilena vā ||
स वसेदीश्वरस्याग्रे यावद् इन्द्राश्चतुर्दश । (२६।१)
sa vasedīśvarasyāgre yāvad indrāścaturdaśa |
पुनः स्वर्गाच्च्युतः सो ऽपि राजा भवति वीर्यवान् ॥ (२६।२)
punaḥ svargāccyutaḥ so 'pi rājā bhavati vīryavān ||
सर्वैश्वर्यगुणैर्युक्तः प्रजापालनतत्परः । (२७।१)
sarvaiśvaryaguṇairyuktaḥ prajāpālanatatparaḥ |
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नारायणीतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चनवतितमो ऽध्यायः ॥ (२८।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe nārāyaṇītīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma pañcanavatitamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.