श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

आश्चर्यभूतं लोकस्य देवदेवेन यत्कृतम् । (१।२)

तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि नर्मदातटवासिनाम् ॥ (१।३)

द्विजान् सुकृत्पणान् देवः कुष्ठी भूत्वा ययाच ह । (२।१)

श्राद्धकाले तु सम्प्राप्ते रक्तगन्धानुलेपनः ॥ (२।२)

स्रवद्बुद्बुदगात्रस्तु मक्षिकाकृमिसंवृतः । (३।१)

दुश्चर्मा दुर्मुखो गन्धी प्रस्खलंश्च पदे पदे ॥ (३।२)

ब्राह्मणावसथं गत्वा स्खलन्द्वारे ऽब्रवीद् इदम् । (४।१)

भोभो गृहपते त्वद्य ब्राह्मणैः सह भोजनम् ॥ (४।२)

त्वद्गृहे कर्तुम् इच्छामि ह्येभिः सह सुसंस्कृतम् । (५।१)

ततस्तं ब्रह्माणं दृष्ट्वा यजमानसमन्विताः ॥ (५।२)

स्रवन्तं सर्वगात्रेषु धिग् धिग् इत्येवम् अब्रुवन् । (६।१)

निर्गच्छस्वाशु दुर्गन्ध गृहाच्छीघ्रं द्विजाधम ॥ (६।२)

अभोज्यमेतत्सर्वेषां दर्शनात् तव सत्कृतम् । (७।१)

एवमेव तथेत्युक्त्वा देवदेवो महेश्वरः ॥ (७।२)

जगामाकाशममलं दृश्यमानो द्विजोत्तमैः । (८।१)

गते चादर्शनं देवे स्नात्वाभ्युक्ष्य समन्ततः ॥ (८।२)

भुञ्जते ऽस्म द्विजा राजन्यावत् पात्रे पृथक्पृथक् । (९।१)

यत्रयत्र च पश्यन्ति तत्रतत्र कृमिर्बहुः ॥ (९।२)

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नाः सर्वे किमिति चाब्रुवन् । (१०।१)

ततः कश्चिद् उवाचेदं ब्राह्मणो गुणवानजः ॥ (१०।२)

योगीन्द्रः शङ्कया तत्र बहुविप्रसमागमे । (११।१)

यो ऽत्र पूर्वं समायातः स योगी परमेश्वरः ॥ (११।२)

तस्येदं क्रीडितं मन्ये भर्त्सितस्य विपाकजम् । (१२।१)

फलं भवति नान्यस्य ह्यतिथेः शास्त्रनिश्चयात् ॥ (१२।२)

सम्पूज्य परमात्मा वै ह्यतिथिश्च विशेषतः । (१३।१)

श्राद्धकाले तु सम्प्राप्तम् अतिथिं यो न पूजयेत् ॥ (१३।२)

पिशाचा राक्षसास्तस्य तद्विलुम्पन्त्यसंशयम् । (१४।१)

रूपान्वितं विरूपं वा मलिनं मलिनाम्बरम् ॥ (१४।२)

योगीन्द्रं श्वपचं वापि अतिथिं न विचारयेत् । (१५।१)

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य यजमानपुरोगमाः ॥ (१५।२)

ब्राह्मणा द्विजमन्वेष्टुं धाविताः सर्वतोदिशम् । (१६।१)

तावत् कथंचित् केनापि गहनं वनमाश्रितः ॥ (१६।२)

दृष्टो दृष्ट इति प्रोक्तं तेन ते सर्व आगताः । (१७।१)

ततः पश्यन्ति तं विप्रं स्थाणुवन्निश्चलं स्थितम् ॥ (१७।२)

क्रन्दते न चलति स्पन्दते न च पश्यति । (१८।१)

जल्पन्ति करुणं केचित् स्तुवन्ति च तथापरे ॥ (१८।२)

वाग्भिः सततम् इष्टाभिः स्तूयमानस्त्रिलोचनः । (१९।१)

क्षुधार्दितानां देवेश ब्राह्मणानां विशेषतः । (१९।२)

विनष्टमन्नं सर्वेषां पुनः संकर्तुम् अर्हसि ॥ (१९।३)

श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर । (२०।१)

परया कृपया देवः प्रसन्नस् तान् उवाच ह ॥ (२०।२)

मया प्रसन्नेन महानुभावास्तदेव वो ऽन्नं विहितं सुधेव । (२१।१)

भुञ्जन्तु विप्राः सह बन्धुभृत्यैर् अर्चन्तु नित्यं मम मण्डलं च ॥ (२१।२)

ततश्चायतनं पार्थ देवदेवस्य शूलिनः । (२२।१)

मुण्डिनामेति विख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । (२२।२)

कार्त्तिक्यां तु विशेषेण गयातीर्थेन तत्समम् ॥ (२२।३)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे मुण्डितीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकादशोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः ॥ (२३।१)