श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

ततो गच्छेद्धराधीश लोटणेश्वरम् उत्तमम् । (१।२)

उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपातकनाशनम् ॥ (१।३)

तत्क्षणादेव तत्सर्वं सप्तजन्मार्जितं त्वघम् । (२।१)

नश्यते देवदेवस्य दर्शनादेव तन्नृप ॥ (२।२)

बाल्यात्प्रभृति यत्पापं यौवने चापि यत्कृतम् । (३।१)

तत्सर्वं विलयं याति देवदेवस्य दर्शनात् ॥ (३।२)

युधिष्ठिर उवाच । (४।१)

आश्चर्यभूतं लोकेषु नर्मदाचरितं महत् । (४।२)

त्वया वै कथितं विप्र सकलं पापनाशनम् ॥ (४।३)

यदेकं परमं तीर्थं सर्वतीर्थफलप्रदम् । (५।१)

श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं दयां कृत्वा वदाशु मे ॥ (५।२)

ये केचिद् दुर्लभाः प्रश्नास्त्रिषु लोकेषु सत्तम । (६।१)

त्वत्प्रसादेन ते सर्वे श्रुता मे सह बान्धवैः ॥ (६।२)

एतमेकं परं प्रश्नं सर्वप्रश्नविदां वर । (७।१)

श्रुत्वाहं त्वत्प्रसादेन यत्र यामि सबान्धवः ॥ (७।२)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (८।१)

साधुसाधु महाप्राज्ञ यस्य ते मतिरीदृशी । (८।२)

दुर्लभं त्रिषु लोकेषु तस्य ते नास्ति किंचन ॥ (८।३)

धर्ममर्थं च कामं च मोक्षं च भरतर्षभ । (९।१)

काले काले च यो वेत्ति कर्तव्यस् तेन धीमता ॥ (९।२)

तस्मात् ते सम्प्रवक्ष्यामि प्रश्नस्यास्योत्तरं शुभम् । (१०।१)

यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यन्ते भुवि मानवाः ॥ (१०।२)

नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वतीर्थमयी शुभा । (११।१)

विशेषः कथितस्तस्या रेवासागरसङ्गमे ॥ (११।२)

आगच्छन्तीं नृपश्रेष्ठ दृष्ट्वा रेवां महोदधिः । (१२।१)

प्रणम्य च पुनर्देवीं सङ्गमे रेवया सह ॥ (१२।२)

संचिन्त्य मनसा केयमिति मां वै सरिद्वरा । (१३।१)

ज्ञात्वा संचिन्त्य मनसा रेवां लिङ्गोद्भवां पराम् ॥ (१३।२)

लुठन्वै सम्मुखस्तात गतो रेवां महोदधिः । (१४।१)

समुद्रे नर्मदा यत्र प्रविष्टास्ति महानदी ॥ (१४।२)

तत्र देवाधिदेवस्य समुद्रे लिङ्गमुत्थितम् । (१५।१)

लिङ्गोद्भूता महाभागा नर्मदा सरितां वरा ॥ (१५।२)

लयं गता तत्र लिङ्गे तेन पुण्यतमा हि सा । (१६।१)

नर्मदायां वसन्नित्यं नर्मदाम्बु पिबन्सदा । (१६।२)

दीक्षितः सर्वयज्ञेषु सोमपानं दिने दिने ॥ (१६।३)

सङ्गमे तत्र यः स्नात्वा लोटणेश्वरम् अर्चयेत् । (१७।१)

सो ऽश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (१७।२)

वाचिकं मानसं पापं कर्मणा यत्कृतं नृप । (१८।१)

लोटणेश्वरम् आसाद्य सर्वं विलयतां व्रजेत् ॥ (१८।२)

कार्त्तिक्यां तु विशेषेण कथितं शङ्करेण तु । (१९।१)

तच्छृणुष्व नृपश्रेष्ठ सर्वपापापनोदनम् ॥ (१९।२)

सम्प्राप्तां कार्त्तिकीं दृष्ट्वा गत्वा तत्र नृपोत्तम । (२०।१)

चतुर्दश्यामुपोष्यैव स्नात्वा वै नर्मदाजले ॥ (२०।२)

संतर्प्य पितृदेवांश्च श्राद्धं कृत्वा यथाविधि । (२१।१)

रात्रौ जागरणं कुर्यात्सम्पूज्य लोटणेश्वरम् ॥ (२१।२)

सफलं जीवितं तस्य सफलं तस्य चेष्टितम् । (२२।१)

पङ्गवस्ते न सन्देहो जन्म तेषां निरर्थकम् ॥ (२२।२)

एकाग्रमनसा यैस्तु न दृष्टो लोटणेश्वरः । (२३।१)

पिशाचत्वं वियोनित्वं न भवेत्तस्य वै कुले ॥ (२३।२)

सङ्गमे तत्र यो गत्वा स्नानं कृत्वा यथाविधि । (२४।१)

पुण्यैश्चैव तथा कुर्याद् गीतैर् नृत्यैः प्रबोधनम् ॥ (२४।२)

ततः प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा नत्वा महोदधिम् । (२५।१)

आमन्त्र्य स्नानविधिना स्नानं तत्र तु कारयेत् ॥ (२५।२)

ॐ नमो विष्णुरूपाय तीर्थनाथाय ते नमः । (२६।१)

सान्निध्यं कुरु मे देव समुद्र लवणाम्भसि । (२६।२)

इत्यामन्त्रणमन्त्रः ॥ (२६।३)

अग्निश्च तेजो मृडया च देहो रेतो ऽधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । (२७।१)

एवं ब्रुवन् पाण्डव सत्यवाक्यं ततो ऽवगाहेत पतिं नदीनाम् । (२७।२)

इति स्नानमन्त्रः ॥ (२७।३)

आजन्मशतसाहस्रं यत्पापं कृतवान् नरः । (२८।१)

सकृत्स्नानाद्व्यपोहेत पापौघं लवणाम्भसि ॥ (२८।२)

अन्यथा हि कुरुश्रेष्ठ देवयोनिरसौ विभुः । (२९।१)

कुशाग्रेणापि विबुधैर्न स्प्रष्टव्यो महार्णवः ॥ (२९।२)

सर्वरत्नप्रधानस्त्वं सर्वरत्नाकराकर । (३०।१)

सर्वामरप्रधानेश गृहाणार्घं नमो ऽस्तु ते । (३०।२)

इति अर्वमन्त्र ॥ (३०।३)

पितृदेवमनुष्यांश्च संतर्प्य तदनन्तरम् । (३१।१)

उत्तीर्य तीरे तस्यैव पञ्चभिर् द्विजपुंगवैः ॥ (३१।२)

श्राद्धं समाचरेत् पश्चाल्लोकपालानुरूपिभिः । (३२।१)

कृत्वाग्रे लोकपालांस्तु प्रतिष्ठाप्य यथाविधि ॥ (३२।२)

सम्पूज्य च यथान्यायं तानेव ब्राह्मणैः सह । (३३।१)

सुकृतं दुष्कृतं पश्चात् तेभ्यः सर्वं निवेदयेत् ॥ (३३।२)

बाल्यात्प्रभृति यत्पापं कृतं वार्धकयौवने । (३४।१)

प्रख्यापयित्वा तेभ्योऽग्रे लोकपालान् निमन्त्रयेत् ॥ (३४।२)

बाल्यात्प्रभृति यत्किंचित्कृतम् आ जन्मतो ऽशुभम् । (३५।१)

विप्रेभ्यः कथितं सर्वं तत्सांनिध्यं स्थितेषु मे ॥ (३५।२)

इत्युक्त्वा स लुठेत्पश्चात्तेभ्यो ऽग्रेण च सम्मुखम् । (३६।१)

अनुमान्य च तान्पञ्च पश्चात् स्नानं समाचरेत् ॥ (३६।२)

श्राद्धं च कार्यं विधिवत्पितृभ्यो नृपसत्तम । (३७।१)

एवं कृते नृपश्रेष्ठ सर्वपापक्षयो भवेत् ॥ (३७।२)

जिज्ञासार्थं तु यः कश्चिदात्मानं ज्ञातुम् इच्छति । (३८।१)

शुभाशुभं च यत्कर्म तस्य निष्ठामिमां शृणु ॥ (३८।२)

स्नात्वा तत्र महातीर्थे लुठमानो व्रजेन्नरः । (३९।१)

पापकर्मान्यतो याति धर्मकर्मा व्रजेन् नदीम् ॥ (३९।२)

पापकर्मा ततो ज्ञात्वा पापं मे पूर्वसंचितम् । (४०।१)

स्नात्वा तीर्थवरे तस्मिन्दानं दद्याद् यथाविधि ॥ (४०।२)

लोटणेश्वरम् अभ्यर्च्य सर्वपापैः प्रमुच्यते । (४१।१)

अवक्रगमनं गत्वा मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (४१।२)

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ज्ञात्वैवं नृपसत्तम । (४२।१)

स्नातव्यं मानवैस्तत्र यत्र संनिहितो हरः ॥ (४२।२)

एवं स्नात्वा विधानेन ब्राह्मणान् वेदपारगान् । (४३।१)

पूजयेत्पृथिवीपाल सर्वपापोपशान्तये ॥ (४३।२)

एवं गुणविशिष्टं हि तत्तीर्थं नृपसत्तम । (४४।१)

तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं शृणुष्वैकमना नृप ॥ (४४।२)

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः । (४५।१)

श्राद्धं यः कुरुते तत्र पितॄणां भक्तिभावितः ॥ (४५।२)

दानं ददाति विप्रेभ्यो गोभूतिलहिरण्यकम् । (४६।१)

षष्टिवर्षसहस्राणि कोटिर्वर्षशतानि च ॥ (४६।२)

विमानवरमारूढः स्वर्गलोके महीयते । (४७।१)

नर्मदासर्वतीर्थेभ्यः स्नाने दाने च यत्फलम् ॥ (४७।२)

तत्फलं समवाप्नोति रेवासागरसङ्गमे । (४८।१)

सुवर्णं रजतं ताम्रं मणिमौक्तिकभूषणम् ॥ (४८।२)

गोवृषं च महीं धान्यं तत्र दत्त्वाक्षयं फलम् । (४९।१)

शुभस्याप्यशुभस्यापि तत्र तीर्थे न संशयः ॥ (४९।२)

तत्र तीर्थे नरः कश्चित् प्राणत्यागं युधिष्ठिर । (५०।१)

करोति भक्त्या विधिवत्तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ (५०।२)

कोटिवर्षं तु वर्षाणां क्रीडित्वा शिवमन्दिरे । (५१।१)

वेदवेदाङ्गविद्विप्रो जायते विमले कुले ॥ (५१।२)

पुत्रपौत्रसमृद्धो ऽसौ धनधान्यसमन्वितः । (५२।१)

सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदांशतम् ॥ (५२।२)

अपि द्वादशयात्रासु सोमनाथे यदर्चिते । (५३।१)

कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगे तत्पुण्यं लोटणेश्वरे ॥ (५३।२)

गया गङ्गा कुरुक्षेत्रे नैमिषे पुष्करे तथा । (५४।१)

तत्पुण्यं लभते पार्थ लोटणेश्वरदर्शनात् ॥ (५४।२)

यः शृणोति नरो भक्त्या पठ्यमानम् इदं शुभम् । (५५।१)

सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकं स गच्छति ॥ (५५।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे लोटणेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम विंशत्युत्तरद्विशततमो ऽध्यायः ॥ (५६।१)