ईश्वर उवाच । (१।१)

अन्यदाख्यानकं वक्ष्ये पुरा वृत्तं नराधिप । (१।२)

सकुटुम्बो गतः स्वर्गं मुनिर्यत्र महातपाः ॥ (१।३)

उत्तानपाद उवाच । (२।१)

कथं नाकं गतो विप्रः सकुटुम्बो महानृषिः । (२।२)

कौतुकं परमं देव कथयस्व मम प्रभो ॥ (२।३)

ईश्वर उवाच । (३।१)

चित्रसेन इति ख्यातः काशीराजः पुराभवत् । (३।२)

शूरो दाता सुधर्मात्मा सर्वकामसमृद्धिमान् ॥ (३।३)

सा पुरी जनसंकीर्णा नानारत्नोपशोभिता । (४।१)

वाराणसीति विख्याता गङ्गातीरम् उपाश्रिता ॥ (४।२)

शरच्चन्द्रप्रतीकाशा विद्वज्जनविभूषिता । (५।१)

इन्द्रयष्टिसमाकीर्णा गोपगोकुलसंवृता ॥ (५।२)

बहुध्वजसमाकीर्णा वेदध्वनिनिनादिता । (६।१)

वणिग्जनैर् बहुविधैः क्रयविक्रयशालिनी ॥ (६।२)

यन्त्रादानैः प्रतोलीभिरुच्चैश्चान्यैः सुशोभिता । (७।१)

देवतायतनैर् दिव्यैर् आश्रमैर् गहनैर् युता ॥ (७।२)

नानापुष्पफलैर् रम्या कदलीखण्डमण्डिता । (८।१)

पनसैर् बकुलैस् तालैर् अशोकैर् आम्रकैस् तथा ॥ (८।२)

राजवृक्षकपित्थैश्च दाडिमैर् उपशोभिता । (९।१)

वेदाध्ययननिर्घोषैः पवित्रीकृतमङ्गला ॥ (९।२)

तस्या उत्तरदिग्भागे आश्रमो ऽभूत्सुशोभनः । (१०।१)

तन्मन्दारवनं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ (१०।२)

बहुमन्दारसंयुक्तं तेन मन्दारकं विदुः । (११।१)

विप्रो दीर्घतपा नाम सर्वदा तत्र तिष्ठति ॥ (११।२)

तपस्तपति सो ऽत्यर्थं तेन दीर्घतपाः स्मृतः । (१२।१)

स तिष्ठति सपत्नीकः ससुतः सस्नुषस् तथा ॥ (१२।२)

शुश्रूषन्ति सदा तस्य पुत्राः पञ्च प्रयत्नतः । (१३।१)

तस्य पुत्रः कनीयांस्तु ऋक्षशृङ्गो महातपाः ॥ (१३।२)

वेदाध्ययनसम्पन्नो ब्रह्मचारी गुणान्वितः । (१४।१)

योगाभ्यासरतो नित्यं कन्दमूलफलाशनः ॥ (१४।२)

तिष्ठते मृगरूपेण मृगयूथचरस्तदा । (१५।१)

दिनान्ते च दिनान्ते च मातापित्रोः समीपगः ॥ (१५।२)

अभिवादयते नित्यं भक्तिमान् मुनिपुत्रकः । (१६।१)

पुनर्गच्छति तत्रैव कानने गिरिगह्वरे ॥ (१६।२)

क्रीडन्बालमृगैः सार्द्धं प्रत्यहं स मुनेः सुतः । (१७।१)

कदाचिद्दैवयोगेन ऋक्षशृङ्गो ममार सः ॥ (१७।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शूलभेदमाहात्म्ये ऋक्षशृङ्गचरित्रे दीर्घतपोमुन्याख्यानवर्णनं नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ॥ (१८।१)