श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

उत्तरे नर्मदाकूले भृगुक्षेत्रस्य मध्यतः । (१।२)

कपिलेश्वरं तु विख्यातं विशेषात्पापनाशनम् ॥ (१।३)

यो ऽसौ सनातनो देवः पुराणे परिपठ्यते । (२।१)

वासुदेवो जगन्नाथः कपिलत्वमुपागतः ॥ (२।२)

पातालं सुतलं नाम तस्यैव नितलं ह्यधः । (३।१)

गभस्तिगं च तस्याधो ह्यन्धतामिस्रमेव च ॥ (३।२)

पातालं सप्तमं यच्च ह्यधस्तात्संस्थितं महत् । (४।१)

वसते तत्र वै देवः पुराणः परमेश्वरः ॥ (४।२)

स ब्रह्मा स महादेवः स देवो गरुडध्वजः । (५।१)

पूज्यमानः सुरैः सिद्धैस् तिष्ठते ब्रह्मवादिभिः ॥ (५।२)

वसतस् तस्य राजेन्द्र कपिलस्य जगद्गुरोः । (६।१)

विनाशं चाग्रतः प्राप्ताः क्षणेन सगरात्मजाः ॥ (६।२)

भस्मीभूतांस्तु तान्दृष्ट्वा कपिलो मुनिसत्तमः । (७।१)

जगाम परमं शोकं चिन्त्यमानो ऽथ किल्बिषम् ॥ (७।२)

सर्वसङ्गपरित्यागे चित्ते निर्विषयीकृते । (८।१)

अयुक्तं षष्टिसहस्राणां कर्तं मम विनाशनम् ॥ (८।२)

कृतस्य करणं नास्ति तस्मात्पापविनाशनम् । (९।१)

गत्वा तु कापिलं तीर्थं मोचयाम्यघमात्मनः ॥ (९।२)

पातालं तु ततो मुक्त्वा कपिलो मुनिसत्तमः । (१०।१)

तपश्चचार सुमहन्नर्मदातटमास्थितः ॥ (१०।२)

व्रतोपवासैर्विविधैः स्नानदानजपादिकैः । (११।१)

परं निर्वाणमापन्नः पूजयन्रुद्रमव्ययम् ॥ (११।२)

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत् परमेश्वरम् । (१२।१)

गोसहस्रफलं तस्य लभते नात्र संशयः ॥ (१२।२)

ज्येष्ठमासे तु सम्प्राप्ते शुक्लपक्षे चतुर्दशी । (१३।१)

तत्र स्नात्वा विधानेन भक्त्या दानं प्रयच्छति ॥ (१३।२)

पात्रभूताय विप्राय स्वल्पं वा यदि वा बहु । (१४।१)

अक्षयं तत्फलं प्रोक्तं शिवेन परमेष्ठिना ॥ (१४।२)

अङ्गारकदिने प्राप्ते चतुर्थ्यां नवमीषु च । (१५।१)

स्नानं करोति पुरुषो भक्त्योपोष्य वराङ्गना ॥ (१५।२)

रूपमैश्वर्यमतुलं सौभाग्यं संततिं पराम् । (१६।१)

लभते सप्तजन्मानि नित्यं नित्यं पुनः पुनः ॥ (१६।२)

पौर्णमास्याममावास्यां स्नात्वा पिण्डं प्रयच्छति । (१७।१)

तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्ता यान्ति सुरालयम् ॥ (१७।२)

तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या दद्याद्दीपं सुशोभनम् । (१८।१)

जायते तस्य राजेन्द्र महादीप्तिः शारीरजा ॥ (१८।२)

तत्र तीर्थे मृतानां तु जन्तूनां सर्वदा किल । (१९।१)

अनिवर्तिका भवेत्तेषां गतिस्तु शिवमन्दिरात् ॥ (१९।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे कपिलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चसप्ताधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (२०।१)