स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 170

170 of 232 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

कामप्रमोदिनीसख्यो नीयमानां च तेन तु । (१।२)

kāmapramodinīsakhyo nīyamānāṃ ca tena tu |

1.3१.३

दृष्ट्वा ताश् चुक्रुशुः सर्वा निःसृत्य जलमध्यतः ॥ (१।३)

dṛṣṭvā tāś cukruśuḥ sarvā niḥsṛtya jalamadhyataḥ ||

2.1२.१

गता राजगृहे सर्वाः कथयन्ति सुदुःखिताः । (२।१)

gatā rājagṛhe sarvāḥ kathayanti suduḥkhitāḥ |

2.2२.२

कामप्रमोदिनी राजन्हृता श्येनेन पक्षिणा ॥ (२।२)

kāmapramodinī rājanhṛtā śyenena pakṣiṇā ||

3.1३.१

क्रीडन्ती च जलस्थाने तडागे देवसन्निधौ । (३।१)

krīḍantī ca jalasthāne taḍāge devasannidhau |

3.2३.२

अन्वेष्या च त्वया राजंस्तस्य मार्गं विजानता ॥ (३।२)

anveṣyā ca tvayā rājaṃstasya mārgaṃ vijānatā ||

4.1४.१

तासां तद्वचनं श्रुत्वा देवपन्नः सुदुःखितः । (४।१)

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā devapannaḥ suduḥkhitaḥ |

4.2४.२

हाहेत्युक्त्वा समुत्थाय रुदमानो वरासनात् ॥ (४।२)

hāhetyuktvā samutthāya rudamāno varāsanāt ||

5.1५.१

मन्त्रिभिः सहितस्तस्मिंस्तडागे जलसन्निधौ । (५।१)

mantribhiḥ sahitastasmiṃstaḍāge jalasannidhau |

5.2५.२

न चिह्नं न च पन्थानं दृष्ट्वा दुःखान्मुमोह च ॥ (५।२)

na cihnaṃ na ca panthānaṃ dṛṣṭvā duḥkhānmumoha ca ||

6.1६.१

तस्य राज्ञस्तु दुःखेन दुःखितो नागरो जनः । (६।१)

tasya rājñastu duḥkhena duḥkhito nāgaro janaḥ |

6.2६.२

क्षणेनाश्वासितो राजा मन्त्रिभिः सपुरोहितैः ॥ (६।२)

kṣaṇenāśvāsito rājā mantribhiḥ sapurohitaiḥ ||

7.1७.१

किं कुर्म इत्युवाचेदमस्मिन्काले विधीयताम् । (७।१)

kiṃ kurma ityuvācedamasminkāle vidhīyatām |

7.2७.२

सर्वैस्तत्संविदं कृत्वा वाहिनीं चतुरङ्गिणीम् ॥ (७।२)

sarvaistatsaṃvidaṃ kṛtvā vāhinīṃ caturaṅgiṇīm ||

8.1८.१

प्रेषयामि दिशः सर्वा हस्त्यश्वरथसंकुला । (८।१)

preṣayāmi diśaḥ sarvā hastyaśvarathasaṃkulā |

8.2८.२

वादित्राणि च वाद्यन्ते व्याकुलीभूतसंकुले ॥ (८।२)

vāditrāṇi ca vādyante vyākulībhūtasaṃkule ||

9.1९.१

नाराचैस्तोमरैर्भल्लैः खड्गैः परश्वधादिभिः । (९।१)

nārācaistomarairbhallaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhādibhiḥ |

9.2९.२

राजा संनाहबद्धो ऽभूद्गनं ग्रसते किल ॥ (९।२)

rājā saṃnāhabaddho 'bhūdganaṃ grasate kila ||

10.1१०.१

न देवो न च गन्धर्वो न दैत्यो न च राक्षसः । (१०।१)

na devo na ca gandharvo na daityo na ca rākṣasaḥ |

10.2१०.२

किं करिष्यति राजाद्य न जाने रोषनिष्कृतिम् ॥ (१०।२)

kiṃ kariṣyati rājādya na jāne roṣaniṣkṛtim ||

11.1११.१

नागरो ऽपि जनस्तत्र दृष्ट्वा चकितमानसः । (११।१)

nāgaro 'pi janastatra dṛṣṭvā cakitamānasaḥ |

11.2११.२

चतुर्दशसहस्राणि दन्तिनां सृणिधारिणाम् ॥ (११।२)

caturdaśasahasrāṇi dantināṃ sṛṇidhāriṇām ||

12.1१२.१

अश्वारोहसहस्राणि ह्यशीतिः शस्त्रपाणिनाम् । (१२।१)

aśvārohasahasrāṇi hyaśītiḥ śastrapāṇinām |

12.2१२.२

रथानां त्रिसहस्राणि विंशतिर्भरतर्षभ ॥ (१२।२)

rathānāṃ trisahasrāṇi viṃśatirbharatarṣabha ||

13.1१३.१

सङ्ग्रामभेरीनिनदैः खुररेणुर्नभोगता । (१३।१)

saṅgrāmabherīninadaiḥ khurareṇurnabhogatā |

13.2१३.२

एतस्मिन्नन्तरे तात रक्षको नगरस्य हि ॥ (१३।२)

etasminnantare tāta rakṣako nagarasya hi ||

14.1१४.१

गृहीत्वाभरणं तस्यास्त्वङ्गप्रत्यङ्गिकं तथा । (१४।१)

gṛhītvābharaṇaṃ tasyāstvaṅgapratyaṅgikaṃ tathā |

14.2१४.२

कुण्डलाङ्गदकेयूरहारनूपुरझल्लरीः ॥ (१४।२)

kuṇḍalāṅgadakeyūrahāranūpurajhallarīḥ ||

15.1१५.१

निवेद्याकथयद्राज्ञे मया दृष्टं त्ववेक्षणात् । (१५।१)

nivedyākathayadrājñe mayā dṛṣṭaṃ tvavekṣaṇāt |

15.2१५.२

तापसानामाश्रमे तु माण्डव्यो यत्र तिष्ठति ॥ (१५।२)

tāpasānāmāśrame tu māṇḍavyo yatra tiṣṭhati ||

16.1१६.१

तापसैर्वेष्टितो यत्र ददृशे तत्र सन्निधौ । (१६।१)

tāpasairveṣṭito yatra dadṛśe tatra sannidhau |

16.2१६.२

दण्डवासिवचः श्रुत्वा प्रत्यक्षाङ्गविभूषणम् ॥ (१६।२)

daṇḍavāsivacaḥ śrutvā pratyakṣāṅgavibhūṣaṇam ||

17.1१७.१

स क्रोधरक्तनयनो मन्त्रिणो वीक्ष्य नैगमान् । (१७।१)

sa krodharaktanayano mantriṇo vīkṣya naigamān |

17.2१७.२

ईदृग्भूतसमाचारो ब्राह्मणो नगरे मम ॥ (१७।२)

īdṛgbhūtasamācāro brāhmaṇo nagare mama ||

18.1१८.१

चौरचर्यां व्रतच्छन्नः परद्रव्यापहरकः । (१८।१)

cauracaryāṃ vratacchannaḥ paradravyāpaharakaḥ |

18.2१८.२

तेन कन्या हृता मे ऽद्य तपस्विपापकर्मिणा ॥ (१८।२)

tena kanyā hṛtā me 'dya tapasvipāpakarmiṇā ||

19.1१९.१

शाकुन्तं रूपमास्थाय जलस्थो गगनं ययौ । (१९।१)

śākuntaṃ rūpamāsthāya jalastho gaganaṃ yayau |

19.2१९.२

पाखण्डिनो विकर्मस्थान् बिडालव्रतिकाञ्छठान् ॥ (१९।२)

pākhaṇḍino vikarmasthān biḍālavratikāñchaṭhān ||

20.1२०.१

चाटुतस्करदुर्वृत्तान् हन्यान्नस्त्यस्य पातकम् । (२०।१)

cāṭutaskaradurvṛttān hanyānnastyasya pātakam |

20.2२०.२

न द्रष्टव्यो मया पापः स्तेयी कन्यापहारकः ॥ (२०।२)

na draṣṭavyo mayā pāpaḥ steyī kanyāpahārakaḥ ||

21.1२१.१

शूलम् आरोप्यतां क्षिप्रं न विचारस्तु तस्य वै । (२१।१)

śūlam āropyatāṃ kṣipraṃ na vicārastu tasya vai |

21.2२१.२

स च वध्यो मया दुष्टो रक्षोरूपी तपोधनः ॥ (२१।२)

sa ca vadhyo mayā duṣṭo rakṣorūpī tapodhanaḥ ||

22.1२२.१

एवं ब्रुवंश्चलन्क्रोधादादिश्य दण्डवासिनम् । (२२।१)

evaṃ bruvaṃścalankrodhādādiśya daṇḍavāsinam |

22.2२२.२

कार्याकार्यं न विज्ञाय शूलमारोपयद्द्विजम् ॥ (२२।२)

kāryākāryaṃ na vijñāya śūlamāropayaddvijam ||

23.1२३.१

पौरा जानपदाः सर्वे अश्रुपूर्णमुखास्तदा । (२३।१)

paurā jānapadāḥ sarve aśrupūrṇamukhāstadā |

23.2२३.२

हाहेत्युक्त्वा रुदन्त्यन्ये वदन्ति च पृथक्पृथक् ॥ (२३।२)

hāhetyuktvā rudantyanye vadanti ca pṛthakpṛthak ||

24.1२४.१

कुत्सितं च कृतं कर्म राज्ञा चण्डालचारिणा । (२४।१)

kutsitaṃ ca kṛtaṃ karma rājñā caṇḍālacāriṇā |

24.2२४.२

ब्राह्मणो नैव वध्यो हि विशेषेण तपोवृतः ॥ (२४।२)

brāhmaṇo naiva vadhyo hi viśeṣeṇa tapovṛtaḥ ||

25.1२५.१

यदि रोषसमाचारो निर्वास्यो नगराद्बहिः । (२५।१)

yadi roṣasamācāro nirvāsyo nagarādbahiḥ |

25.2२५.२

न जातु ब्राह्मणं हन्यात् सर्वपापे ऽप्यवस्थितम् ॥ (२५।२)

na jātu brāhmaṇaṃ hanyāt sarvapāpe 'pyavasthitam ||

26.1२६.१

राष्ट्रादेनं बहिष्कुर्यात् समग्रधनमक्षतम् । (२६।१)

rāṣṭrādenaṃ bahiṣkuryāt samagradhanamakṣatam |

26.2२६.२

नाश्नाति च गृहे राजन्नाग्निर्नगरवासिनाम् । (२६।२)

nāśnāti ca gṛhe rājannāgnirnagaravāsinām |

26.3२६.३

सर्वे ऽप्युद्विग्नमनसो गृहव्याप्तिविवर्जिताः ॥ (२६।३)

sarve 'pyudvignamanaso gṛhavyāptivivarjitāḥ ||

27.1२७.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे माण्डव्यशूलारोपणवर्णनं नाम सप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (२७।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe māṇḍavyaśūlāropaṇavarṇanaṃ nāma saptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 170

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit