युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

कावेरीति च विख्याता त्रिषु लोकेषु सत्तम । (१।२)

माहात्म्यं श्रोतुम् इच्छामि तस्या मार्कण्ड तत्त्वतः ॥ (१।३)

कीदृशं दर्शनं तस्याः फलं स्पर्शे ऽथवा विभो । (२।१)

स्नाने जाप्ये ऽथवा दान उपवासे तथा मुने ॥ (२।२)

कथयस्व महाभाग कावेरीसङ्गमे फलम् । (३।१)

धर्मः श्रुतो ऽथ दृष्टो वा कथितो वा कृतो ऽपि वा ॥ (३।२)

अनुमोदितो वा विप्रेन्द्र पुनातीति श्रुतं मया । (४।१)

यथा धर्मप्रसङ्गे तु मुने धर्मो ऽपि जायते ॥ (४।२)

स्वर्गश्च नरकश्चैव इत्येवं वैदिकी श्रुतिः ॥ (५।१)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (६।१)

साधु साधु महाभाग यत्पृष्टो ऽहं त्वयाधुना । (६।२)

शृणुष्वैकमना भूत्वा कावेरीफलम् उत्तमम् ॥ (६।३)

अस्ति यक्षो महासत्त्वः कुबेरोनाम विश्रुतः । (७।१)

सो ऽपि तीर्थप्रभावेन राजन्यक्षाधिपो ऽभवत् ॥ (७।२)

तच्छृणुष्व विधानेन भक्त्या परमया नृप । (८।१)

सिद्धिं प्राप्तो महाभाग कावेरीसङ्गमेन तु ॥ (८।२)

कावेर्या नर्मदायास् तु सङ्गमे लोकविश्रुते । (९।१)

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कुबेरः सत्यविक्रमः ॥ (९।२)

विधिवन्नियमं कृत्वा शास्त्रयुक्त्या नरोत्तम । (१०।१)

आराधयन्महादेवमेकचित्तः सनातनम् ॥ (१०।२)

एकाहारो वसन्मासं तथा षष्ठाह्नकालिकः । (११।१)

पक्षोपवासी न्यवसत् कंचित् कालं नृपोत्तम ॥ (११।२)

मूलशाकफलैश्चान्यं कालं नयति बुद्धिमान् । (१२।१)

किंचित्कालं वसंस्तत्र तीर्थे शैवालभोजनः ॥ (१२।२)

पराकेणानयत्कालं कृच्छ्रेणापि च मानद । (१३।१)

चान्द्रायणेन चाप्यन्यमन्यं वाय्वम्बुभोजनः ॥ (१३।२)

एवं तत्र नरश्रेष्ठ कामरागविवर्जितः । (१४।१)

स्थितो वर्षशतं साग्रं कर्षयन्स्वं तथा वपुः ॥ (१४।२)

ततो वर्षशतस्यान्ते देवदेवो महेश्वरः । (१५।१)

तुष्टस्तु परया भक्त्या तमुवाच हसन्निव ॥ (१५।२)

भोभो यक्ष महासत्त्व वरं वरय सुव्रत । (१६।१)

परितुष्टो ऽस्मि ते भक्त्या तव दास्ये यथेप्सितम् ॥ (१६।२)

यक्ष उवाच । (१७।१)

यदि तुष्टो ऽसि देवेश उमया सह शङ्कर । (१७।२)

अद्यप्रभृति सर्वेषां यक्षाणामधिपो भवे ॥ (१७।३)

अक्षयश्चाव्ययश्चैव तव भक्तिपुरःसरः । (१८।१)

धर्मे मतिं च मे नित्यं ददस्व परमेश्वर ॥ (१८।२)

ईश्वर उवाच । (१९।१)

यत्त्वया प्रार्थितं सर्वं फलं धर्मस्य तत्तथा । (१९।२)

इत्येवमुक्त्वा तं तत्र जगामादर्शनं हरः ॥ (१९।३)

सो ऽपि स्नात्वा विधानेन संतर्प्य पितृदेवताः । (२०।१)

आमन्त्रयित्वा तत्तीर्थं कृतार्थश्च गृहं ययौ ॥ (२०।२)

पूजितस्तत्र यक्षैस्तु सो ऽभिषिक्तो विधानतः । (२१।१)

चकार विपुलं तत्र राज्यमीप्सितमुत्तमम् ॥ (२१।२)

तत्र चान्ये सुराः सिद्धा यक्षगन्धर्वकिंनराः । (२२।१)

गणाश्चाप्सरसां तत्र ऋषयश्च तथानघ ॥ (२२।२)

कावेरीसङ्गमं तेन सर्वपापहरं विदुः । (२३।१)

स्वर्गाणामपि सर्वेषां द्वारमेतद्युधिष्ठिर ॥ (२३।२)

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । (२४।१)

कावेरीसङ्गमे स्नात्वा यैर्दत्तं हि तिलोदकम् ॥ (२४।२)

दश पूर्वे परे तात मातृतः पितृतस्तथा । (२५।१)

पितरः पितामहास्तेन उद्धृता नरकार्णवात् ॥ (२५।२)

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नायीत मानवः । (२६।१)

अर्चयेदीश्वरं देवं यदीच्छेच्छाश्वतीं गतिम् ॥ (२६।२)

कावेरीसङ्गमे राजन्स्नानदानार्चनं नरैः । (२७।१)

कृतं भक्त्या नरश्रेष्ठ अश्वमेधाधिकं फलम् ॥ (२७।२)

होमेन चाक्षयः स्वर्गो जपादायुर्विवर्धते । (२८।१)

ध्यानतो नित्यमायाति पदं शिवकलात्मकम् ॥ (२८।२)

अग्निप्रवेशं यः कुर्यात् तस्मिंस् तीर्थे नरेश्वर । (२९।१)

अग्निलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ (२९।२)

अनाशकं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । (३०।१)

तस्य पुण्यफलं यद्वै तच्छृणुष्व नरोत्तम ॥ (३०।२)

गन्धर्वाप्सरःसंकीर्णे विमाने सूर्यसन्निभे । (३१।१)

वीज्यमानो वरस्त्रीभिर्दैवतैः सह मोदते ॥ (३१।२)

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । (३२।१)

क्रीडते रुद्रलोकस्थस्तदन्ते भुवि चागतः ॥ (३२।२)

भोगवान्दानशीलश्च जायते पृथिवीपतिः । (३३।१)

आधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम् ॥ (३३।२)

एवं गुणगणाकीर्णा कावेरी सा सरिन्नृप । (३४।१)

त्रिषु लोकेषु विख्याता नर्मदासङ्गमे सदा ॥ (३४।२)

जितवाक्कायचित्ताश्च ध्येयध्यानरतास् तथा । (३५।१)

कावेरीसङ्गमे तात ते ऽपि मोक्षमवाप्नुयुः ॥ (३५।२)

शृणु ते ऽन्यत्प्रवक्ष्यामि आश्चर्यं नृपसत्तम । (३६।१)

त्रिषु लोकेषु का त्वन्या दृश्यते सरिता समा ॥ (३६।२)

लब्धं यैर् नर्मदातोयं ये च कुर्युः प्रदक्षिणम् । (३७।१)

ये पिबन्ति जलं तत्र ते पुण्या नात्र संशयः ॥ (३७।२)

न तेषां सन्ततिच्छेदो दश जन्मानि पञ्च च । (३८।१)

तेषां पापं विलीयेत हिमं सूर्योदये यथा ॥ (३८।२)

गङ्गायमुनसङ्गे वै यत्फलं लभते नरः । (३९।१)

तत्फलं लभते मर्त्यः कावेरीस्नानमाचरन् ॥ (३९।२)

भौमे तु भूतजायोगे व्यतीपाते च संक्रमे । (४०।१)

राहुसोमसमायोगे तदेवाष्टगुणं स्मृतम् ॥ (४०।२)

अशीतिश्च यवाः प्रोक्ता गङ्गायामुनसङ्गमे । (४१।१)

कावेरीनर्मदायोगे तदेवाष्टगुणं स्मृतम् ॥ (४१।२)

गङ्गा षष्टिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैः प्रपूज्यते । (४२।१)

तदर्धैर् अन्यतीर्थानि रक्षन्ते नात्र संशयः ॥ (४२।२)

अमरेश्वरे तु सरितां ये योगाः परिकीर्तिताः । (४३।१)

ते त्वशीतिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैस्तु रक्षिताः ॥ (४३।२)

तथामरेश्वरे याम्ये लिङ्गं वै चपलेश्वरम् । (४४।१)

द्वितीयं चण्डहस्ताख्यं द्वे लिङ्गे तीर्थरक्षके ॥ (४४।२)

शिवेन स्थापिते पूर्वं कावेर्याद्यभिरक्षके । (४५।१)

लक्षेण रक्षिता देवी नर्मदा बहुकल्पगा ॥ (४५।२)

धनुषां षष्ट्यभियुतैः पुरुषैरीशयोजितैः । (४६।१)

ॐ कारशतसाहस्रैः पर्वतश्चाभिरक्षितः ॥ (४६।२)

अन्यदेशकृतं पापम् अस्मिन् क्षेत्रे विनश्यति । (४७।१)

अस्मिंस्तीर्थे कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥ (४७।२)

एषा ते कथिता तात कावेरी सरितां वरा । (४८।१)

रुद्रदेहसमुत्पन्ना तेन पुण्या सरिद्वरा ॥ (४८।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये कावेरीसङ्गममाहात्म्यवर्णनं नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः ॥ (४९।१)