श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

तीर्थानां परमं तीर्थं तच्छृणुष्व नराधिप । (१।२)

रेवाया दक्षिणे कूले निर्मितं शूलपाणिना ॥ (१।३)

मोक्षार्थं मानवेन्द्राणां निर्मितं नृपसत्तम । (२।१)

युधिष्ठिर उवाच । (२।२)

श्रुता मे विविधा धर्मास्तीर्थानि विविधानि च । (२।३)

दानधर्माः समस्ताश्च त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम ॥ (२।४)

अन्यच्च श्रोतुमिच्छामि संसारश्छिद्यते यथा । (३।१)

पुनरागमनं नास्ति मोक्षप्राप्तिर्भवेद् यथा ॥ (३।२)

एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसादाद् द्विजसत्तम ॥ (४।१)

मार्कण्डेय उवाच । (५।१)

शृणुष्वैकमना भूत्वा तीर्थात् तीर्थान्तरं महत् । (५।२)

श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते चाब्दिकादघात् ॥ (५।३)

वाचिकैर्मानसैर्वापि शारीरैश्च विशेषतः । (६।१)

कीर्तनात् तस्य तीर्थस्य मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (६।२)

पञ्चक्रोशप्रमाणं तु तच्च तीर्थं महीपते । (७।१)

भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं प्राणिनां पापकर्मिणाम् ॥ (७।२)

रेवाया दक्षिणे कूले पर्वतो भृगुसंज्ञितः । (८।१)

तस्य मूर्ध्नि च तत्तीर्थं स्थापितं चैव शम्भुना ॥ (८।२)

शूलभेदेति विख्यातं त्रिषु लोकेषु भूपते । (९।१)

तत्र स्थिताश्च ये वृक्षास्तीर्थाच्चैव चतुर्दिशम् ॥ (९।२)

पतिता निलयं यान्ति रुद्रस्य नात्र संशयः । (१०।१)

मृतास्तत्रैव ये केचिज् जन्तवो भुवि पक्षिणः ॥ (१०।२)

ते यान्ति परमं लोकं तत्र तीर्थे न संशयः । (११।१)

पातालान् निःसृता गङ्गा भोगवतीतिसंज्ञिता ॥ (११।२)

निष्क्रान्ता शूलभेदाच् च सर्वपापक्षयंकरी । (१२।१)

या सा गीर्वाणनाम्न्यन्या वहेत् पुण्या महानदी ॥ (१२।२)

पतिता कुण्डमध्ये तु यत्र भिन्नं त्रिशूलिना । (१३।१)

शम्भुना च पुरा तात उत्पाद्य च सरस्वती ॥ (१३।२)

सा तत्र पतिता राजन् प्राचीनाघविमोचिनी । (१४।१)

भास्वत्या त्रितयं यत्र शिला गीर्वाणसंज्ञिता ॥ (१४।२)

तत्र तीर्थे च तत्तीर्थं न भूतं न भविष्यति । (१५।१)

केदारं च प्रयागं च कुरुक्षेत्रं गया तथा ॥ (१५।२)

अन्यानि च सुतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम् । (१६।१)

पञ्च स्थानानि तीर्थानि पृथग्भूतानि यानि च ॥ (१६।२)

वक्ष्यामि च समासेन एकैकं च पृथक्पृथक् । (१७।१)

गया नाभ्यां यथा पुण्या चक्रतीर्थं च तत्समम् ॥ (१७।२)

धर्मारण्ये यथा कूपं शूलभेदं च तत्समम् । (१८।१)

ब्रह्मयूपं यथा पुण्यं देवनद्यास्तथैव च ॥ (१८।२)

यथा गयाशिरः पुण्यं सुराणां च यथा शिला । (१९।१)

यथा च पुष्करं स्थानं मार्कण्डह्रद एव च ॥ (१९।२)

दत्त्वा पिण्डोदकं तत्र पिण्डाणां च तथाक्षयम् । (२०।१)

यस् तत्र कुरुते श्राद्धं तोयं पिबति नित्यशः । (२०।२)

मुच्यते सर्वपापैस्तु उरगः कञ्चुकैरिव । (२०।३)

अनिन्द्यान्पूजयेद् विप्रान् दम्भक्रोधविवर्जितान् ॥ (२०।४)

त्रयोदशदिनं दानं त्रयोदशगुणं भवेत् । (२१।१)

अभ्यर्चितं सुरं दृष्ट्वा गणनाथं गजाननम् ॥ (२१।२)

सर्वे विघ्ना विनश्यन्ति दृष्ट्वा कम्बलक्षेत्रपम् ॥ (२२।१)

पूजयेत्परया भक्त्या शूलपाणिं महेश्वरम् ॥ (२३।१)

देवस्य पूर्वभागे तु उमा पूज्या प्रयत्नतः । (२४।१)

मार्कण्डेशं ततो भक्त्या पूजयेद् गुहवासिनम् ॥ (२४।२)

मुच्यन्ते पातकैः सर्वैर् अज्ञानज्ञानसंचितैः । (२५।१)

गुहामध्ये प्रविष्टस्तु जपेत् सूक्तं तु त्र्यक्षरम् ॥ (२५।२)

नीलपर्वतजं पुण्यं षष्ठांशेन लभेत सः । (२६।१)

त्रिनरास् तत्र तिष्ठन्ति सादित्यमरुतैः सह ॥ (२६।२)

सर्वदेवमयं स्थानं कोटिलिङ्गमनुत्तमम् । (२७।१)

यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संक्षयम् ॥ (२७।२)

तथा पापानि नश्यन्ति शूलभेदस्य दर्शनात् । (२८।१)

प्रत्यक्षो दृश्यते ऽद्यापि प्रत्ययो ह्यवनीपते ॥ (२८।२)

विस्फुलिङ्गा लिङ्गमध्ये स्पन्दन्ते स्नानयोगतः । (२९।१)

द्वितीयः प्रत्ययस् तत्र तैलबिन्दुर् न सर्पति ॥ (२९।२)

एवं हि प्रत्ययस् तत्र शूलभेदप्रभावजः । (३०।१)

यः स्मरेच्छूलभेदं तु त्रिकालं नित्यमेव च ॥ (३०।२)

स पूतश्च भवेत्साक्षात् सबाह्याभ्यन्तरो नृप । (३१।१)

न कस्यचिन् मया ख्यातं पृष्टो ऽहं त्रिदशैरपि ॥ (३१।२)

गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं सदा गोप्यं कृतं मया । (३२।१)

सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदोषघ्नमुत्तमम् ॥ (३२।२)

सर्वतीर्थमयं तीर्थं शूलभेदं जनेश्वर । (३३।१)

श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (३३।२)

शूलभेदं मया तात संक्षेपात् कथितं तव । (३४।१)

यः शृणोति नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (३४।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शूलभेदप्रशंसावर्णनं नाम चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (३५।१)