स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 158
Select a line for its word-by-word analysis.
ततो गच्छेत्परं तीर्थं सङ्गमेश्वरमुत्तमम् । (१।२)
tato gacchetparaṃ tīrthaṃ saṅgameśvaramuttamam |
प्रत्ययार्थं नृपश्रेष्ठ ह्यद्यापि धरणीतले । (३।१)
pratyayārthaṃ nṛpaśreṣṭha hyadyāpi dharaṇītale |
कृष्णवर्णा हि पाषाणा दृश्यन्ते स्फटिकोज्ज्वलाः ॥ (३।२)
kṛṣṇavarṇā hi pāṣāṇā dṛśyante sphaṭikojjvalāḥ ||
विन्ध्यनिर्झरनिष्क्रान्ता पुण्यतोया सरिद्वरा । (४।१)
vindhyanirjharaniṣkrāntā puṇyatoyā saridvarā |
सङ्गमे तत्र यः स्नात्वा पूजयेत् सङ्गमेश्वरम् । (५।१)
saṅgame tatra yaḥ snātvā pūjayet saṅgameśvaram |
अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्य् असंशयम् ॥ (५।२)
aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoty asaṃśayam ||
दधि भक्ते न देवस्य यः कुर्याल्लिङ्गपूरणम् ॥ (७।२)
dadhi bhakte na devasya yaḥ kuryālliṅgapūraṇam ||
सिक्थसंख्यं शिवे लोके स वसेत् कालम् ईप्सितम् । (८।१)
sikthasaṃkhyaṃ śive loke sa vaset kālam īpsitam |
श्रीफलैः पूरयेल्लिङ्गं निःस्वो भूत्वा भवस्य तु ॥ (८।२)
śrīphalaiḥ pūrayelliṅgaṃ niḥsvo bhūtvā bhavasya tu ||
सो ऽपि तत्फलमाप्नोति गतः स्वर्गे नरेश्वर । (९।१)
so 'pi tatphalamāpnoti gataḥ svarge nareśvara |
धृतक्षीरवहा नद्यो यत्र वृक्षा मधुस्रवाः । (११।१)
dhṛtakṣīravahā nadyo yatra vṛkṣā madhusravāḥ |
तत्र ते मानवा यान्ति सुप्रसन्ने महेश्वरे ॥ (११।२)
tatra te mānavā yānti suprasanne maheśvare ||
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यस्तु दद्यान्महेश्वरे । (१२।१)
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yastu dadyānmaheśvare |
तत्सर्वं सप्तजन्मानि ह्यक्षयं फलम् अश्नुते ॥ (१२।२)
tatsarvaṃ saptajanmāni hyakṣayaṃ phalam aśnute ||
सर्वेषामेव पात्राणां महापात्रं महेश्वरः । (१३।१)
sarveṣāmeva pātrāṇāṃ mahāpātraṃ maheśvaraḥ |
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन पूजनीयो महेश्वरः ॥ (१३।२)
tasmāt sarvaprayatnena pūjanīyo maheśvaraḥ ||
ब्रह्मचर्यस्थितो नित्यं यस्तु पूजयते शिवम् । (१४।१)
brahmacaryasthito nityaṃ yastu pūjayate śivam |
शिवे तु पूजिते पार्थ यत्फलं प्राप्यते बुधैः । (१५।१)
śive tu pūjite pārtha yatphalaṃ prāpyate budhaiḥ |
योगीन्द्रे चैव तत्पार्थ पूजिते लभते फलम् ॥ (१५।२)
yogīndre caiva tatpārtha pūjite labhate phalam ||
ते धन्यास्ते महात्मानस् तेषां जन्म सुजीवितम् । (१६।१)
te dhanyāste mahātmānas teṣāṃ janma sujīvitam |
येषां गृहेषु भुञ्जन्ति शिवभक्तिरता नराः ॥ (१६।२)
yeṣāṃ gṛheṣu bhuñjanti śivabhaktiratā narāḥ ||
संनिरुध्येन्द्रियग्रामं यत्रयत्र वसेन्मुनिः । (१७।१)
saṃnirudhyendriyagrāmaṃ yatrayatra vasenmuniḥ |
तत्र तत्र कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्कराणि च ॥ (१७।२)
tatra tatra kurukṣetraṃ naimiṣaṃ puṣkarāṇi ca ||
यत्र भुञ्जति भस्माङ्गी मूर्खो वा यदि पण्डितः । (१९।१)
yatra bhuñjati bhasmāṅgī mūrkho vā yadi paṇḍitaḥ |
तत्र भुञ्जति देवेशः सपत्नीको वृषध्वजः ॥ (१९।२)
tatra bhuñjati deveśaḥ sapatnīko vṛṣadhvajaḥ ||
विप्राणां वेदविदुषां कोटिं संभोज्य यत्फलम् । (२०।१)
viprāṇāṃ vedaviduṣāṃ koṭiṃ saṃbhojya yatphalam |
भिक्षामात्रप्रदानेन तत्फलं शिवयोगिनाम् ॥ (२०।२)
bhikṣāmātrapradānena tatphalaṃ śivayoginām ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे सङ्गमेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (२२।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe saṅgameśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭapañcāśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.