श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कुण्डलेश्वरमुत्तमम् । (१।२)

यत्र सिद्धो महायक्षः कुण्डधारो नृपोत्तम ॥ (१।३)

तपः कृत्वा सुविपुलं सुरासुरभयंकरम् । (२।१)

पौलस्त्यमन्दिरे चैव चिक्रीड नृपसत्तम ॥ (२।२)

युधिष्ठिर उवाच । (३।१)

कस्मिन्युगे समुत्पन्नः कस्य पुत्रो महामतिः । (३।२)

तपस्तप्त्वा सुविपुलं तोषितो येन शङ्करः ॥ (३।३)

एतद्विस्तरतस्तात कथयस्व ममानघ । (४।१)

शृण्वतश्च न तृप्तिर् मे कथामृतमनुत्तमम् ॥ (४।२)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (५।१)

त्रेतायुगे ब्रह्मसमः पौलस्त्योनाम विश्रवाः । (५।२)

तपः कृत्वा सुविपुलं भरद्वाजसुतोद्भवः ॥ (५।३)

पुत्रं पौत्रगणैर् युक्तं पत्न्या भक्त्या सुतोषितः । (६।१)

धनदं जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम् ॥ (६।२)

जातमात्रं तु तं ज्ञात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । (७।१)

चकार नाम सुप्रीत ऋषिदेवसमन्वितः ॥ (७।२)

यस्माद् विश्रवसो जातो मम पौत्रत्वम् आगतः । (८।१)

तस्माद् वैश्रवणो नाम तव दत्तं मयानघ ॥ (८।२)

तथा त्वं सर्वदेवानां धनगोप्ता भविष्यसि । (९।१)

चतुर्थो लोकपालानामक्षयश्चाव्ययो भुवि ॥ (९।२)

तस्य भार्या महाराज ईश्वरीति च विश्रुता । (१०।१)

यक्षो यक्षाधिपः श्रेष्ठस्तस्य कुण्डो ऽभवत् सुतः ॥ (१०।२)

स च रूपं परं प्राप्य मातापित्रोरनुज्ञया । (११।१)

तपश् चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः ॥ (११।२)

ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्तो वर्षासु स्थण्डिलेशयः । (१२।१)

हेमन्ते जलमध्यस्थो वायुभक्षः शतं समाः ॥ (१२।२)

एवं वर्षशते पूर्णे एकाङ्गुष्ठे ऽभवन् नृप । (१३।१)

अस्थिभूतः परं तात ऊर्ध्वबाहुस्ततः परम् ॥ (१३।२)

अतपच्च घृतश्वासः कुण्डलो भरतर्षभ । (१४।१)

चतुर्थे वर्षशतके तुतोष वृषवाहनः ॥ (१४।२)

वरं वृणीष्व भो वत्स यत्ते मनसि रोचते । (१५।१)

ददामि ते न सन्देहस्तपसा तोषितो ह्यहम् ॥ (१५।२)

कुण्डल उवाच । (१६।१)

यक्षाधिपप्रसादेन तस्यैवानुचरः पुरे । (१६।२)

विचरामि यथाकाममवध्यः सर्वशत्रुषु ॥ (१६।३)

तथेत्युक्त्वा महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः । (१७।१)

जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम् ॥ (१७।२)

गते चादर्शनं देवे सो ऽपि यक्षो मुदान्वितः । (१८।१)

स्थापयामास देवेशं कुण्डलेश्वरमुत्तमम् ॥ (१८।२)

अलंकृत्वा जगन्नाथं पुष्पधूपानुलेपनैः । (१९।१)

विमानैश्चामरैश्छत्रैस् तथा वै लिङ्गपूरणैः ॥ (१९।२)

तर्पयित्वा द्विजान्सम्यगन्नपानादिभूषणैः । (२०।१)

प्रीणयित्वा महादेवं ततः स्वभवनं ययौ ॥ (२०।२)

तदाप्रभृति तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (२१।१)

उत्तमं परमं पुण्यं कुण्डलेश्वरनामतः ॥ (२१।२)

तत्र तीर्थे तु यः कश्चिद् उपवासपरायणः । (२२।१)

अर्चयेद् देवमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (२२।२)

सुवर्णं रजतं वापि मणिं मौक्तिकमेव च । (२३।१)

दद्याद् भोज्यं ब्राह्मणेभ्यः स सुखी मोदते दिवि ॥ (२३।२)

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ऋग्यजुःसामगो ऽपि वा । (२४।१)

ऋचमेकां जपित्वा तु सकलं फलमश्नुते ॥ (२४।२)

गां प्रयच्छति विप्रेभ्यस्तत्फलं शृणु पाण्डव । (२५।१)

यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च ॥ (२५।२)

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । (२६।१)

स्वर्गे वासो भवेत्तस्य पुत्रपौत्रैः समन्वितः ॥ (२६।२)

तावन्ति वर्षाणि महानुभावः स्वर्गे वसेत् पुत्रपौत्रैश्च सार्द्धम् । (२७।१)

तत्रान्नदो याति महेशलोकमसंख्यवर्षाणि न संशयो ऽत्र ॥ (२७।२)

स वै सुखी मोदते स्वर्गलोके गन्धर्वसिद्धाप्सरःसम्प्रगीते । (२८।१)

एवं तु ते धर्मसुत प्रभावस्तीर्थस्य सर्वः कथितश्च पार्थ ॥ (२८।२)

श्रुत्वा स्तुवन्मुच्यते सर्वपापैः पुनस्त्रिलोकीम् इह तत्प्रभावात् ॥ (२९।१)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये कुण्डलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकचत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (३०।१)