श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

तस्यैवानन्तरं राजन्नाश्विनं तीर्थमुत्तमम् । (१।२)

कामिकं सर्वतीर्थानां प्राणिनां सिद्धिदायकम् ॥ (१।३)

तत्र तीर्थे ऽश्विनौ देवौ सुरूपौ भिषजां वरौ । (२।१)

तपः कृत्वा सुविपुलं संजातौ यज्ञभागिनौ ॥ (२।२)

संमतौ सर्वदेवानामादित्यतनयावुभौ । (३।१)

नासत्यौ सत्त्वं पन्नौ सर्वदुःखघ्नसत्तमौ ॥ (३।२)

युधिष्ठिर उवाच । (४।१)

आदित्यस्य सुतौ तात नासत्यौ येन हेतुना । (४।२)

संजातौ श्रोतुम् इच्छामि निर्णयं परमं द्विज ॥ (४।३)

मार्कण्डेय उवाच । (५।१)

पुराणे भास्करे तात एतद्विस्तरतो मया । (५।२)

संश्रुतं देवदेवस्य मार्तण्डस्य महात्मनः ॥ (५।३)

तत्ते संक्षेपतः सर्वं भक्तियुक्तस्य भारत । (६।१)

कथयामि न सन्देहो वृद्धभावेन कर्शितः ॥ (६।२)

अतितेजोरवेर्दृष्ट्वा राज्ञी देवी नरोत्तम । (७।१)

चचार मेरुकान्तारे वडवा तप उल्बणम् ॥ (७।२)

ततः कतिपयाहस्य कालस्य भगवान्रविः । (८।१)

दृष्ट्वा तु रूपमुत्सृज्य परमं तेज उज्ज्वलम् ॥ (८।२)

मनोभववशीभूतो हयो भूत्वा लघुक्रमः । (९।१)

विस्फुरन्ती यथाप्राणं धावमाना इतस्ततः ॥ (९।२)

हेषमाणः स्वरेणासौ मैथुनायोपचक्रमे । (१०।१)

सम्मुखी तु ततो देवी निवृत्ता लघुविक्रमा ॥ (१०।२)

यथा तथा नासिकायां प्रविष्टं बीजमुत्तमम् । (११।१)

ततो नासागते बीजे संजातो गर्भ उत्तमः ॥ (११।२)

जातौ यतः सुतौ पार्थ नासत्यौ विश्रुतौ ततः । (१२।१)

सुसमौ सुविभक्ताङ्गौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्यतौ ॥ (१२।२)

अधिकौ सर्वदेवानां रूपैश् चर्यसमन्वितौ । (१३।१)

नर्मदातटमाश्रित्य भृगुकच्छे गतावुभौ । (१३।२)

परां सिद्धिमनुप्राप्तौ तपः कृत्वा सुदुश्चरम् ॥ (१३।३)

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत् पितृदेवताः । (१४।१)

सुरूपः सुभगः पार्थ जायते यत्र तत्र च ॥ (१४।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे आश्विनतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनद्विशततमो ऽध्यायः ॥ (१५।१)