मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

पुनर्युगान्ते सम्प्राप्ते तृतीये नृपसत्तम । (१।२)

दादशार्कवपुर्भूत्वा भगवान्नीललोहितः ॥ (१।३)

सप्तद्वीपसमुद्रान्तां सशैलवनकाननाम् । (२।१)

निर्दग्धां तु महीं कृत्स्नां कालो भूत्वा महेश्वरः ॥ (२।२)

ततो महाघनो भूत्वा प्लावयामास वारिणा । (३।१)

कृष्णं कृष्णवपुस् त्वेनां विद्युच्चन्द्रायुधाङ्किताम् ॥ (३।२)

प्लावयित्वा जगत्सर्वं तस्मिन्नेकार्णवीकृते । (४।१)

सुष्वाप विमले तोये जगत्संक्षिप्य मायया ॥ (४।२)

ततो ऽहं भ्रममास्तु तमोभूते महार्णवे । (५।१)

दिव्यं वर्षसहस्रं तु वायुभूते महेश्वरे ॥ (५।२)

ॐकृत्वा देवदेवेशं येनेदं गहनीकृतम् । (६।१)

ध्यायमानस्ततो देवं राजेन्द्र विमले जले ॥ (६।२)

तस्मिन्महार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । (७।१)

मयूरं स्वर्णपत्राढ्यम् अपश्यंसहसा जले । (७।२)

विचित्रचन्द्रकोपेतं नीलकंठं सुलोचनम् ॥ (७।३)

ततो मयूरः स महार्णवान्ते विक्षोभयित्वा हि महास्वेण । (८।१)

चचार देवस्त्रिशिखी शिखण्डी त्रैलोक्यगोप्ता स महानुभावः ॥ (८।२)

शिवश्च रौद्रेण मयूररूपिणा विक्षोभ्यमाणे सलिले ऽपि तस्मिन् । (९।१)

सह भ्रमन्तीं च महार्णवान्ते सरिन्महौघां सुमहान् ददर्श ॥ (९।२)

स तां महादेवमयूररूपो दृष्ट्वा भ्रमन्तीं सहसोर्मिजालैः । (१०।१)

का त्वं शुभे शाश्वतदेहभूता क्षयं न यातासि महाक्षयान्ते ॥ (१०।२)

देवासुरगणे नष्टे सरित्सरमहार्णवे । (११।१)

का त्वं भ्रमसि पद्माक्षि क्व गतासि च न क्षयम् ॥ (११।२)

नर्मदोवाच । (१२।१)

तव प्रसादाद्देवेश मृत्युर्मम न विद्यते । (१२।२)

सृज देव पुनर्विश्वं शर्वरी क्षयमागता ॥ (१२।३)

एवमुक्तो महादेवो व्यधुनोत्पक्षपञ्जरम् । (१३।१)

तावत्पञ्जरमध्यान्ते तस्य पक्षाद्विनिःसृताः ॥ (१३।२)

तावन्तो देवदैत्येन्द्राः पक्षाभ्यां तस्य जज्ञिरे । (१४।१)

तेषां मध्ये पुनः सा तु नर्मदा भ्रमते सरित् ॥ (१४।२)

ततश्चान्यो महाशैलो दृश्यते भरतर्षभ । (१५।१)

त्रिभिः कूटैः सुविस्तीर्णैः शृङ्गवानिव गोवृषः ॥ (१५।२)

त्रिकूटस्तु इति ख्यातः सर्वरत्नैर्विभूषितः । (१६।१)

ततस्तस्मात्त्रिकूटाच्च प्लावयन्ती महीं ययौ ॥ (१६।२)

त्रिकूटी तेन विख्याता पितॄणां त्रायणी परा । (१७।१)

द्वितीयाच्च ततो गङ्गा विस्तीर्णा धरणीतले ॥ (१७।२)

तृतीयं च ततः शृङ्गं सप्तधा खण्डशो गतम् । (१८।१)

जम्बूद्वीपे तु संजाताः सप्त ते कुलपर्वताः ॥ (१८।२)

चन्द्रनक्षत्रसहिता ग्रहग्रामनदीनदाः । (१९।१)

अण्डजं स्वेदजं जातमुद्भिज्जं च जरायुजम् ॥ (१९।२)

एवं जगदिदं सर्वं मयूरादभवत्पुरा । (२०।१)

समस्तं नरशार्दूल महादेवसमुद्भवम् ॥ (२०।२)

ततो नदीः समुद्रांश्च संविभज्य पृथक्पृथक् । (२१।१)

नर्मदामाह देवेशो गच्छ त्वं दक्षिणां दिशम् ॥ (२१।२)

एवं सा दक्षिणा गंगा महापातकनाशिनी । (२२।१)

उत्तरे जाह्नवी देशे पुण्या त्वं दक्षिणे शुभा ॥ (२२।२)

यथा गंगा महापुण्या मम मस्तकसंभवा । (२३।१)

तद्विशिष्टा महाभागे त्वं चैवेति न संशयः ॥ (२३।२)

त्वया सह भविष्यामि एकेनांशेन सुव्रते । (२४।१)

महापातकयुक्तानाम् औषधं त्वं भविष्यसि ॥ (२४।२)

एवमुक्ता तु देवेन महापातकनाशिनी । (२५।१)

दक्षिणं दिग्विभागं तु सा जगामाशु विक्रमा ॥ (२५।२)

ऋक्षशैलेन्द्रमासाद्य चन्द्रमौलेर् अनुग्रहात् । (२६।१)

वार्यौघैः प्रस्थिता यस्मान्महादेवप्रणोदिता ॥ (२६।२)

महता चापि वेगेन यस्माद् एषा समुच्छ्रिता । (२७।१)

महती तेन सा प्रोक्ता महादेवान्महीपते ॥ (२७।२)

तपतस्तस्य देवस्य शूलाग्राद्बिन्दवो ऽपतन् । (२८।१)

तेनैषा शोणसंज्ञा तु दश सप्त च ताः स्मृताः ॥ (२८।२)

सर्वेषां नर्मदा पुण्या रुद्रदेहाद्विनिःसृता । (२९।१)

सर्वाभ्यश्च सरिद्भ्यश् च वरदानान्महात्मनः ॥ (२९।२)

शंकरानुप्रहाद् देवी महापातकनाशिनी । (३०।१)

यस्मान् महार्णवे घोरे दृश्यते महती च सा ॥ (३०।२)

सुव्यक्ताङ्गी महाकाया महती तेन सा स्मृता । (३१।१)

तस्माद् विक्षोभ्यमाणा हि दिग्गजैरम्बुदोपमैः ॥ (३१।२)

कलुषत्वं नयत्येव रसेन सुरसा तथा । (३२।१)

कृपां करोति सा यस्माल्लोकानामभयप्रदा ॥ (३२।२)

संसारार्णवमग्नानां तेन चैषा कृपा स्मृता । (३३।१)

पुरा कृतयुगे पुण्ये दिव्यमन्दारभूषिता ॥ (३३।२)

कल्पवृक्षसमाकीर्णा रोहीतकसमाकुला । (३४।१)

वहत्येषा च मन्देन तेन मन्दाकिनी स्मृता ॥ (३४।२)

भित्त्वा महार्णवं क्षिप्रं यस्माल्लोकमिहागता । (३५।१)

पूज्या सुरैश्च सिद्धैश्च तस्मादेषा महार्णवा ॥ (३५।२)

विचित्रोत्पलसंघातैर् ऋक्षद्विपसमाकुला ॥ (३६।१)

भित्त्वा शैलं च विपुलं प्रयात्येवं महार्णवम् । (३७।१)

भ्रामयन्ती दिशः सर्वा रवेण महता पुरा ॥ (३७।२)

प्लावयन्ती विराजन्ती तेन रेवा इति स्मृता । (३८।१)

भार्यापुत्रसुदुःखाढ्यान् नराञ्छापैः समावृतान् ॥ (३८।२)

विपापान्कुरुते यस्माद्विपापा तेन सा स्मृता । (३९।१)

विण्मूत्रनिचयां घोरां पांशुशोणितकर्दमाम् ॥ (३९।२)

पाशैर्नित्यं तु सम्बाधां यस्मान्मोचयते भृशम् । (४०।१)

विपाशेति च सा प्रोक्ता संसारार्णवतारिणी ॥ (४०।२)

नर्मदा विमलाम्भा च विमलेन्दुशुभानना । (४१।१)

तमोभूते महाघोरे यस्मादेषा महाप्रभा ॥ (४१।२)

विमला तेन सा प्रोक्ता विद्वद्भिर्नृपसत्तम । (४२।१)

करैर् इन्दुकरप्रख्यैः सूर्यरश्मिसमप्रभा ॥ (४२।२)

क्षरन्ती मोदते विश्वं करभा तेन चोच्यते । (४३।१)

यस्माद् रञ्जयते लोकान्दर्शनादेव भारत ॥ (४३।२)

रञ्जनाद् रञ्जना प्रोक्ता धात्वर्थे राजसत्तम । (४४।१)

तृणवीरुधगुल्माद्यास् तिर्यञ्चः पक्षिणस्तथा । (४४।२)

तानुद्भूतान्नयेत्स्वर्गं तेनोक्ता वायुवाहिनी ॥ (४४।३)

एवं यो वेत्ति नामानि निर्गमं च विशेषतः । (४५।१)

स याति पापविर्मुक्तो रुद्रलोकं न संशयः ॥ (४५।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये सहैतुकरेवानाममाहात्म्यवर्णने मयूरकल्पसमुद्भवो नाम षष्ठो ऽध्यायः ॥ (४६।१)