स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 151
Select a line for its word-by-word analysis.
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षते मधुसूदनम् । (३।१)
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā vīkṣate madhusūdanam |
मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहो ऽथ वामनः । (४।१)
matsyaḥ kūrmo varāhaśca narasiṃho 'tha vāmanaḥ |
रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्किश्च ते दश ॥ (४।२)
rāmo rāmaśca kṛṣṇaśca buddhaḥ kalkiśca te daśa ||
बुद्धरूपेण किं वापि कल्किना किं कृतं वद ॥ (६।२)
buddharūpeṇa kiṃ vāpi kalkinā kiṃ kṛtaṃ vada ||
एवमुक्तस्तु विप्रेन्द्रो धर्मपुत्रेण धीमता । (७।१)
evamuktastu viprendro dharmaputreṇa dhīmatā |
मीनो भूत्वा पुरा कल्पे प्रीत्यर्थं ब्रह्मणो विभुः । (८।२)
mīno bhūtvā purā kalpe prītyarthaṃ brahmaṇo vibhuḥ |
समर्पयत्समुद्धृत्य वन्दान्मग्नान्महार्णवे ॥ (८।३)
samarpayatsamuddhṛtya vandānmagnānmahārṇave ||
नरस्यार्द्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्द्धतनुं तथा । (११।१)
narasyārddhatanuṃ kṛtvā siṃhasyārddhatanuṃ tathā |
तद्दिव्यं रूपमास्थाय क्रमित्वा मेदिनीं क्रमैः ॥ (१२।२)
taddivyaṃ rūpamāsthāya kramitvā medinīṃ kramaiḥ ||
स्थापयित्वा सुरान् सर्वान् गतो विष्णुः स्वकं पुरम् ॥ (१३।२)
sthāpayitvā surān sarvān gato viṣṇuḥ svakaṃ puram ||
जमदग्निसुतो रामो भूत्वा शस्त्रभृतां वरः । (१४।१)
jamadagnisuto rāmo bhūtvā śastrabhṛtāṃ varaḥ |
क्षत्रियान् पृथिवीपालान् अवधीद्धैहयादिकान् ॥ (१४।२)
kṣatriyān pṛthivīpālān avadhīddhaihayādikān ||
तपस्तपति देवेशो महेन्द्रे ऽद्यापि भारत ॥ (१५।२)
tapastapati deveśo mahendre 'dyāpi bhārata ||
सगणं समरे हत्वा राज्यं दत्त्वा विभीषणे ॥ (१६।२)
sagaṇaṃ samare hatvā rājyaṃ dattvā vibhīṣaṇe ||
पालयित्वा नयाद्भूमिं मखैः संतर्प्य देवताः । (१७।१)
pālayitvā nayādbhūmiṃ makhaiḥ saṃtarpya devatāḥ |
सो ऽवधीत्तव सामर्थ्याद्वधार्थं दुष्टभूभृताम् । (१९।१)
so 'vadhīttava sāmarthyādvadhārthaṃ duṣṭabhūbhṛtām |
भोक्ष्यसे पृथिवीं सर्वां भ्रातृभिः सह संभृताम् ॥ (२०।२)
bhokṣyase pṛthivīṃ sarvāṃ bhrātṛbhiḥ saha saṃbhṛtām ||
तथा बुद्धत्वमपरं नवमं प्राप्स्यते ऽच्युतः । (२१।१)
tathā buddhatvamaparaṃ navamaṃ prāpsyate 'cyutaḥ |
न श्रोष्यन्ति पितुः पुत्रास्तदाप्रभृति भारत । (२३।१)
na śroṣyanti pituḥ putrāstadāprabhṛti bhārata |
न गुरोर्बान्धवाः शिष्या भविष्यत्यधरोत्तरम् ॥ (२३।२)
na gurorbāndhavāḥ śiṣyā bhaviṣyatyadharottaram ||
जितो धर्मो ह्यधर्मेण चासत्येन ऋतं जितम् । (२४।१)
jito dharmo hyadharmeṇa cāsatyena ṛtaṃ jitam |
जिताश्चौरैश्च राजानः स्त्रीभिश्च पुरुषा जिताः ॥ (२४।२)
jitāścauraiśca rājānaḥ strībhiśca puruṣā jitāḥ ||
सीदन्ति चाग्निहोत्राणि गुरौ पूजा प्रणश्यति । (२५।१)
sīdanti cāgnihotrāṇi gurau pūjā praṇaśyati |
सीदन्ति मानवा धर्माः कलौ प्राप्ते युधिष्ठिर ॥ (२५।२)
sīdanti mānavā dharmāḥ kalau prāpte yudhiṣṭhira ||
कन्यास्तत्र प्रसूयन्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः ॥ (२६।२)
kanyāstatra prasūyante brāhmaṇo haripiṅgalaḥ ||
भविष्यति ततः कल्किर्दशमे जन्मनि प्रभुः ॥ (२७।१)
bhaviṣyati tataḥ kalkirdaśame janmani prabhuḥ ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे श्वेतवाराहतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (२९।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śvetavārāhatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikapañcāśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.