स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 32
Select a line for its word-by-word analysis.
पत्त्रेश्वरं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् । (१।२)
pattreśvaraṃ tato gacchet sarvapāpapraṇāśanam |
को ऽसौ सिद्धस् तदा ब्रह्मंस्तस्मिंस्तीर्थे महातपाः । (२।२)
ko 'sau siddhas tadā brahmaṃstasmiṃstīrthe mahātapāḥ |
पुत्रः कस्य तु को हेतुरेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ (२।३)
putraḥ kasya tu ko heturetadicchāmi veditum ||
तस्य पुत्रो नृपश्रेष्ठ पत्त्रेश्वर इति श्रुतः ॥ (३।३)
tasya putro nṛpaśreṣṭha pattreśvara iti śrutaḥ ||
इन्द्रस्य दयितो ऽत्यर्थं जय इत्येव चापरः ॥ (४।२)
indrasya dayito 'tyarthaṃ jaya ityeva cāparaḥ ||
यस्मात् त्वं स्वर्गसंस्थो ऽपि मर्त्यधर्मम् उपेयिवान् । (७।१)
yasmāt tvaṃ svargasaṃstho 'pi martyadharmam upeyivān |
तस्मान् मर्त्ये चिरं कालं क्षपयिष्यस्यसंशयम् ॥ (७।२)
tasmān martye ciraṃ kālaṃ kṣapayiṣyasyasaṃśayam ||
प्राप्तं वै यत्फलं तस्य प्रसादं कर्तुम् अर्हसि ॥ (९।३)
prāptaṃ vai yatphalaṃ tasya prasādaṃ kartum arhasi ||
नर्मदातटमाश्रित्य द्वादशाब्दं जितेन्द्रियः । (१०।२)
narmadātaṭamāśritya dvādaśābdaṃ jitendriyaḥ |
आराधय शिवं शान्तं पुनः प्राप्स्यसि सद्गतिम् ॥ (१०।३)
ārādhaya śivaṃ śāntaṃ punaḥ prāpsyasi sadgatim ||
सत्यशौचरतानां च धर्मिष्ठानां जितात्मनाम् । (११।१)
satyaśaucaratānāṃ ca dharmiṣṭhānāṃ jitātmanām |
लोकोऽयं पापिनां नैव इति शास्त्रस्य निश्चयः ॥ (११।२)
loko'yaṃ pāpināṃ naiva iti śāstrasya niścayaḥ ||
गन्धर्वतनयो धीमान्प्रणम्यागात्तु भूतलम् ॥ (१२।२)
gandharvatanayo dhīmānpraṇamyāgāttu bhūtalam ||
स्नात्वा जप्त्वा विधानेन अर्चयित्वा च शङ्करम् ॥ (१३।२)
snātvā japtvā vidhānena arcayitvā ca śaṅkaram ||
वाय्वम्बुपिण्याकफलैश्च पुष्पैः पर्णैश्च मूलाशनयावकेन । (१४।१)
vāyvambupiṇyākaphalaiśca puṣpaiḥ parṇaiśca mūlāśanayāvakena |
तताप पञ्चाग्नितपोभिर् उग्रैस्ततश्च तोषं समगात् स देवः ॥ (१४।२)
tatāpa pañcāgnitapobhir ugraistataśca toṣaṃ samagāt sa devaḥ ||
पिनाकपाणिं वरदं त्रिशूलिनमुमापतिं ह्यन्धकनाशनं च । (१५।१)
pinākapāṇiṃ varadaṃ triśūlinamumāpatiṃ hyandhakanāśanaṃ ca |
चन्द्रार्धमौलिं गजकृत्तिवाससं दृष्ट्वा पपाताग्रगतं समीक्ष्य ॥ (१५।२)
candrārdhamauliṃ gajakṛttivāsasaṃ dṛṣṭvā papātāgragataṃ samīkṣya ||
वरं वृणीष्व भद्रं ते वरदो ऽहं तवानघ । (१६।२)
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te varado 'haṃ tavānagha |
यमिच्छसि ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा ॥ (१६।३)
yamicchasi dadāmyadya nātra kāryā vicāraṇā ||
अत्र त्वं सततं तीर्थे मम नाम्ना भव प्रभो ॥ (१७।३)
atra tvaṃ satataṃ tīrthe mama nāmnā bhava prabho ||
तथेत्युक्त्वा ययौ हृष्ट उमया सह शङ्करः ॥ (१८।२)
tathetyuktvā yayau hṛṣṭa umayā saha śaṅkaraḥ ||
सो ऽपि तत्तीर्थम् आप्लुत्य गते देवे दिवं प्रति । (१९।१)
so 'pi tattīrtham āplutya gate deve divaṃ prati |
स्नात्वा जाप्यविधानेन तर्पयित्वा पितॄन् पुनः ॥ (१९।२)
snātvā jāpyavidhānena tarpayitvā pitṝn punaḥ ||
स्थापयामास देवेशं तस्मिंस् तीर्थे विधानतः । (२०।१)
sthāpayāmāsa deveśaṃ tasmiṃs tīrthe vidhānataḥ |
पत्त्रेश्वरं तु विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत ॥ (२०।२)
pattreśvaraṃ tu vikhyātaṃ triṣu lokeṣu bhārata ||
इन्द्रलोकं गतः शापान्मुक्तः सो ऽपि नरेश्वर । (२१।१)
indralokaṃ gataḥ śāpānmuktaḥ so 'pi nareśvara |
हृष्टः प्रमुदितो रम्यं जयशब्दादिमङ्गलैः ॥ (२१।२)
hṛṣṭaḥ pramudito ramyaṃ jayaśabdādimaṅgalaiḥ ||
एष ते कथितः प्रश्नः पृष्टो यो वै युधिष्ठिर । (२२।१)
eṣa te kathitaḥ praśnaḥ pṛṣṭo yo vai yudhiṣṭhira |
तत्र स्नानेन चैकेन सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (२२।२)
tatra snānena caikena sarvapāpaiḥ pramucyate ||
यस्त्वर्चयेन्महादेवं तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर । (२३।१)
yastvarcayenmahādevaṃ tasmiṃstīrthe yudhiṣṭhira |
स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन् देवान् सो ऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ (२३।२)
snātvābhyarcya pitṝn devān so 'śvamedhaphalaṃ labhet ||
मृतो वर्षशतं साग्रं क्रीडित्वा च शिवे पुरे । (२४।१)
mṛto varṣaśataṃ sāgraṃ krīḍitvā ca śive pure |
राजा वा राजतुल्यो वा पश्चान्मर्त्येषु जायते ॥ (२४।२)
rājā vā rājatulyo vā paścānmartyeṣu jāyate ||
व्याधिशोकविनिर्मुक्तः पुनः स्मरति तज्जलम् ॥ (२५।२)
vyādhiśokavinirmuktaḥ punaḥ smarati tajjalam ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे पत्रेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः ॥ (२६।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe patreśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.