स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 32

32 of 232 · 58 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

पत्त्रेश्वरं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् । (१।२)

pattreśvaraṃ tato gacchet sarvapāpapraṇāśanam |

1.3१.३

यत्र सिद्धो महाभागश्चित्रसेनसुतो बली ॥ (१।३)

yatra siddho mahābhāgaścitrasenasuto balī ||

2.1२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

2.2२.२

को ऽसौ सिद्धस् तदा ब्रह्मंस्तस्मिंस्तीर्थे महातपाः । (२।२)

ko 'sau siddhas tadā brahmaṃstasmiṃstīrthe mahātapāḥ |

2.3२.३

पुत्रः कस्य तु को हेतुरेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ (२।३)

putraḥ kasya tu ko heturetadicchāmi veditum ||

3.1३.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (३।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

3.2३.२

चित्रोनाम महातेजा इन्द्रस्य दयितः पुरा । (३।२)

citronāma mahātejā indrasya dayitaḥ purā |

3.3३.३

तस्य पुत्रो नृपश्रेष्ठ पत्त्रेश्वर इति श्रुतः ॥ (३।३)

tasya putro nṛpaśreṣṭha pattreśvara iti śrutaḥ ||

4.1४.१

रूपवान् सुभगश्चैव सर्वशत्रुभयंकरः । (४।१)

rūpavān subhagaścaiva sarvaśatrubhayaṃkaraḥ |

4.2४.२

इन्द्रस्य दयितो ऽत्यर्थं जय इत्येव चापरः ॥ (४।२)

indrasya dayito 'tyarthaṃ jaya ityeva cāparaḥ ||

5.1५.१

स कदाचित् सभामध्ये सर्वदेवसमागमे । (५।१)

sa kadācit sabhāmadhye sarvadevasamāgame |

5.2५.२

मेनकानृत्यगीतेन मोहितः सुचिरं किल ॥ (५।२)

menakānṛtyagītena mohitaḥ suciraṃ kila ||

6.1६.१

तिष्ठते गतमर्यादो गतप्राण इव क्षणात् । (६।१)

tiṣṭhate gatamaryādo gataprāṇa iva kṣaṇāt |

6.2६.२

तावत्सुरपतिर्देवः शशापाथाजितेन्द्रियम् ॥ (६।२)

tāvatsurapatirdevaḥ śaśāpāthājitendriyam ||

7.1७.१

यस्मात् त्वं स्वर्गसंस्थो ऽपि मर्त्यधर्मम् उपेयिवान् । (७।१)

yasmāt tvaṃ svargasaṃstho 'pi martyadharmam upeyivān |

7.2७.२

तस्मान् मर्त्ये चिरं कालं क्षपयिष्यस्यसंशयम् ॥ (७।२)

tasmān martye ciraṃ kālaṃ kṣapayiṣyasyasaṃśayam ||

8.1८.१

एवम् उक्तः सुरेन्द्रेण चित्रसेनसुतो युवा । (८।१)

evam uktaḥ surendreṇa citrasenasuto yuvā |

8.2८.२

वेपमानः सुरश्रेष्ठः कृताञ्जलिरुवाच ह ॥ (८।२)

vepamānaḥ suraśreṣṭhaḥ kṛtāñjaliruvāca ha ||

9.1९.१

पत्त्रेश्वर उवाच । (९।१)

pattreśvara uvāca

9.2९.२

मया पापेन मूढेन अजितेन्द्रियचेतसा । (९।२)

mayā pāpena mūḍhena ajitendriyacetasā |

9.3९.३

प्राप्तं वै यत्फलं तस्य प्रसादं कर्तुम् अर्हसि ॥ (९।३)

prāptaṃ vai yatphalaṃ tasya prasādaṃ kartum arhasi ||

10.1१०.१

शक्र उवाच । (१०।१)

śakra uvāca

10.2१०.२

नर्मदातटमाश्रित्य द्वादशाब्दं जितेन्द्रियः । (१०।२)

narmadātaṭamāśritya dvādaśābdaṃ jitendriyaḥ |

10.3१०.३

आराधय शिवं शान्तं पुनः प्राप्स्यसि सद्गतिम् ॥ (१०।३)

ārādhaya śivaṃ śāntaṃ punaḥ prāpsyasi sadgatim ||

11.1११.१

सत्यशौचरतानां च धर्मिष्ठानां जितात्मनाम् । (११।१)

satyaśaucaratānāṃ ca dharmiṣṭhānāṃ jitātmanām |

11.2११.२

लोकोऽयं पापिनां नैव इति शास्त्रस्य निश्चयः ॥ (११।२)

loko'yaṃ pāpināṃ naiva iti śāstrasya niścayaḥ ||

12.1१२.१

एवमुक्ते महाराज सहस्राक्षेण धीमता । (१२।१)

evamukte mahārāja sahasrākṣeṇa dhīmatā |

12.2१२.२

गन्धर्वतनयो धीमान्प्रणम्यागात्तु भूतलम् ॥ (१२।२)

gandharvatanayo dhīmānpraṇamyāgāttu bhūtalam ||

13.1१३.१

रेवाया विमले तोये ब्रह्मावर्तसमीपतः । (१३।१)

revāyā vimale toye brahmāvartasamīpataḥ |

13.2१३.२

स्नात्वा जप्त्वा विधानेन अर्चयित्वा च शङ्करम् ॥ (१३।२)

snātvā japtvā vidhānena arcayitvā ca śaṅkaram ||

14.1१४.१

वाय्वम्बुपिण्याकफलैश्च पुष्पैः पर्णैश्च मूलाशनयावकेन । (१४।१)

vāyvambupiṇyākaphalaiśca puṣpaiḥ parṇaiśca mūlāśanayāvakena |

14.2१४.२

तताप पञ्चाग्नितपोभिर् उग्रैस्ततश्च तोषं समगात् स देवः ॥ (१४।२)

tatāpa pañcāgnitapobhir ugraistataśca toṣaṃ samagāt sa devaḥ ||

15.1१५.१

पिनाकपाणिं वरदं त्रिशूलिनमुमापतिं ह्यन्धकनाशनं च । (१५।१)

pinākapāṇiṃ varadaṃ triśūlinamumāpatiṃ hyandhakanāśanaṃ ca |

15.2१५.२

चन्द्रार्धमौलिं गजकृत्तिवाससं दृष्ट्वा पपाताग्रगतं समीक्ष्य ॥ (१५।२)

candrārdhamauliṃ gajakṛttivāsasaṃ dṛṣṭvā papātāgragataṃ samīkṣya ||

16.1१६.१

ईश्वर उवाच । (१६।१)

īśvara uvāca

16.2१६.२

वरं वृणीष्व भद्रं ते वरदो ऽहं तवानघ । (१६।२)

varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te varado 'haṃ tavānagha |

16.3१६.३

यमिच्छसि ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा ॥ (१६।३)

yamicchasi dadāmyadya nātra kāryā vicāraṇā ||

17.1१७.१

पत्त्रेश्वर उवाच । (१७।१)

pattreśvara uvāca

17.2१७.२

यदि तुष्टो ऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । (१७।२)

yadi tuṣṭo 'si deveśa yadi deyo varo mama |

17.3१७.३

अत्र त्वं सततं तीर्थे मम नाम्ना भव प्रभो ॥ (१७।३)

atra tvaṃ satataṃ tīrthe mama nāmnā bhava prabho ||

18.1१८.१

एतच्छ्रुत्वा महादेवो हर्षगद्गदया गिरा । (१८।१)

etacchrutvā mahādevo harṣagadgadayā girā |

18.2१८.२

तथेत्युक्त्वा ययौ हृष्ट उमया सह शङ्करः ॥ (१८।२)

tathetyuktvā yayau hṛṣṭa umayā saha śaṅkaraḥ ||

19.1१९.१

सो ऽपि तत्तीर्थम् आप्लुत्य गते देवे दिवं प्रति । (१९।१)

so 'pi tattīrtham āplutya gate deve divaṃ prati |

19.2१९.२

स्नात्वा जाप्यविधानेन तर्पयित्वा पितॄन् पुनः ॥ (१९।२)

snātvā jāpyavidhānena tarpayitvā pitṝn punaḥ ||

20.1२०.१

स्थापयामास देवेशं तस्मिंस् तीर्थे विधानतः । (२०।१)

sthāpayāmāsa deveśaṃ tasmiṃs tīrthe vidhānataḥ |

20.2२०.२

पत्त्रेश्वरं तु विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत ॥ (२०।२)

pattreśvaraṃ tu vikhyātaṃ triṣu lokeṣu bhārata ||

21.1२१.१

इन्द्रलोकं गतः शापान्मुक्तः सो ऽपि नरेश्वर । (२१।१)

indralokaṃ gataḥ śāpānmuktaḥ so 'pi nareśvara |

21.2२१.२

हृष्टः प्रमुदितो रम्यं जयशब्दादिमङ्गलैः ॥ (२१।२)

hṛṣṭaḥ pramudito ramyaṃ jayaśabdādimaṅgalaiḥ ||

22.1२२.१

एष ते कथितः प्रश्नः पृष्टो यो वै युधिष्ठिर । (२२।१)

eṣa te kathitaḥ praśnaḥ pṛṣṭo yo vai yudhiṣṭhira |

22.2२२.२

तत्र स्नानेन चैकेन सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (२२।२)

tatra snānena caikena sarvapāpaiḥ pramucyate ||

23.1२३.१

यस्त्वर्चयेन्महादेवं तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर । (२३।१)

yastvarcayenmahādevaṃ tasmiṃstīrthe yudhiṣṭhira |

23.2२३.२

स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन् देवान् सो ऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ (२३।२)

snātvābhyarcya pitṝn devān so 'śvamedhaphalaṃ labhet ||

24.1२४.१

मृतो वर्षशतं साग्रं क्रीडित्वा च शिवे पुरे । (२४।१)

mṛto varṣaśataṃ sāgraṃ krīḍitvā ca śive pure |

24.2२४.२

राजा वा राजतुल्यो वा पश्चान्मर्त्येषु जायते ॥ (२४।२)

rājā vā rājatulyo vā paścānmartyeṣu jāyate ||

25.1२५.१

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जीवेच्च शरदः शतम् । (२५।१)

vedavedāṅgatattvajño jīvecca śaradaḥ śatam |

25.2२५.२

व्याधिशोकविनिर्मुक्तः पुनः स्मरति तज्जलम् ॥ (२५।२)

vyādhiśokavinirmuktaḥ punaḥ smarati tajjalam ||

26.1२६.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे पत्रेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः ॥ (२६।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe patreśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 32

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit