श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र विमलेश्वरम् उत्तमम् । (१।२)

तत्र देवशिला रम्या स्वयं देवैर् विनिर्मिता ॥ (१।३)

तत्र स्नात्वा तु यो भक्त्या ब्राह्मणान्पूजयेन् नृप । (२।१)

स्वल्पेनापि हि दानेन तस्य चान्तो न विद्यते ॥ (२।२)

युधिष्ठिर उवाच । (३।१)

कानि दानानि विप्रेन्द्र शस्तानि धरणीतले । (३।२)

यानि दत्त्वा नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (३।३)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (४।१)

सुवर्णं रजतं ताम्रं मणिमौक्तिकमेव च । (४।२)

भूमिदानं च गोदानं मोचयत् पशुभान्नरम् ॥ (४।३)

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्कुरुते प्राणसंक्षयम् । (५।१)

रुद्रलोके वसेत् तावद् यावद् आ भूतसम्प्लवम् ॥ (५।२)

ततः पुष्करिणीं गच्छेत् सर्वपापक्षयंकरीम् । (६।१)

तत्र स्नात्वार्चयेद्देवं तेजोराशिं दिवाकरम् ॥ (६।२)

ऋचमेकां जपेत् साम्नः सामवेदफलं लभेत् । (७।१)

यजुर्वेदस्य जपनाद् ऋग्वेदस्य तथैव च ॥ (७।२)

अक्षरं वा जपेन् मन्त्रं ध्यायमानो दिवाकरम् । (८।१)

आदित्यहृदयं जप्त्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ (८।२)

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा विधिना जपेद्द्विजान् । (९।१)

तस्य कोटिगुणं पुण्यं जायते नात्र संशयः ॥ (९।२)

अनाशकेनाग्निगत्या जले वा देहपातनात् । (१०।१)

तस्मिंस्तीर्थे मृतो यस्तु स याति परमां गतिम् ॥ (१०।२)

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा नृपसत्तम । (११।१)

विहितं कर्म कुर्वाणः स गच्छेत् परमां गतिम् ॥ (११।२)

युधिष्ठिर उवाच । (१२।१)

व्याधिं सत्त्वक्षयं मोहं ज्ञात्वा वर्णा द्विजोत्तम । (१२।२)

पापेभ्यो विप्रमुच्यन्ते केन तत्साधनं वद ॥ (१२।३)

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१३।१)

तिलोदकी तिलस्नायी कामक्रोधविवर्जितः । (१३।२)

ब्राह्मणो ऽनशनैः प्राणांस् त्यजल्लभति सद्गतिम् ॥ (१३।३)

सङ्ग्रामे सद्गतिं तात क्षत्रियो निधने लभेत् । (१४।१)

तदभावान्महाप्राज्ञ सेवमानो लभेद् इति ॥ (१४।२)

व्याधिग्रहगृहीतो वा वृद्धो वा विकलेन्द्रियः । (१५।१)

आत्मानं दाहयित्वाग्नौ विधिना सद्गतिं लभेत् ॥ (१५।२)

वैश्यो ऽपि हि त्यजन्प्राणानेवं वै शुभभाग् भवेत् । (१६।१)

जले वा शुद्धभावेन त्यक्त्वा प्राणाञ्छिवो भवेत् ॥ (१६।२)

शूद्रो ऽपि द्विजशुश्रूषुस्तोषयित्वा महेश्वरम् । (१७।१)

विमुच्य नान्यथा पापः पतते नरके ध्रुवम् ॥ (१७।२)

अथवा प्रणवाशक्तो द्विजेभ्यो गुरवे तथा । (१८।१)

पञ्चाग्नौ शोषयेद्देहमापृच्छ्य द्विजसत्तमान् ॥ (१८।२)

शान्तदान्तजितक्रोधाञ्छास्त्रयुक्तान् विचक्षणान् । (१९।१)

तेषां चैवोपदेशेन करीषाग्निं प्रसाधयेत् ॥ (१९।२)

एवं वर्णा यथात्वेन मूढाहङ्कारमोहिताः । (२०।१)

पतन्ति नरके घोरे यथान्धो गिरिगह्वरे ॥ (२०।२)

ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तन्ते कामचारतः । (२१।१)

कृमियोनिं प्रपद्यन्ते तेषां पिण्डो न च क्रिया ॥ (२१।२)

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं त्यक्त्वा यथेच्छाचारसेविनः । (२२।१)

अष्टाविंशतिर्वै कोट्यो नरकाणां युधिष्ठिर ॥ (२२।२)

प्रत्येकं वा पतन्त्येते मग्ना नरकसागरे । (२३।१)

दुर्लभं मानुषं जन्म बहुधर्मार्जितं नृप ॥ (२३।२)

तल्लब्ध्वा मदमात्सर्यं यो वै त्यजति मानवः । (२४।१)

संनियम्य सदात्मानं ज्ञानचक्षुर् नरो हि सः ॥ (२४।२)

अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानांजनशलाकया ॥ (२५।१)

यस्य नोन्मीलितं चक्षुर्ज्ञेयो जात्यन्ध एव सः । (२६।१)

एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टं नृपसत्तम ॥ (२६।२)

तथानिष्टतराणां हि रुद्रस्य वचनं यथा । (२७।१)

नर्मदा सरितां श्रेष्ठा रुद्रदेहाद् विनिःसृता ॥ (२७।२)

तारयेत् सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च । (२८।१)

सर्वदेवाधिदेवेन ईश्वरेण महात्मना ॥ (२८।२)

लोकानां च हितार्थाय महापुण्यावतारिता । (२९।१)

मानसं वाचिकं पापं स्नानान्नश्यति कर्मजम् ॥ (२९।२)

रुद्रदेहाद्विनिष्क्रान्ता तेन पुण्यतमा हि सा । (३०।१)

प्रातरुत्थाय यो नित्यं भूमिमाक्रम्य भक्तितः ॥ (३०।२)

एतन्मन्त्रं जपेत्तात स्नानस्य लभते फलम् । (३१।१)

नमः पुण्यजले देवि नमः सागरगामिनि ॥ (३१।२)

नमोऽस्तु पापनिर्मोचे नमो देवि वरानने ॥ (३२।१)

नमो ऽस्तु ते ऋषिवरसङ्घसेविते नमो ऽस्तु ते त्रिनयनदेहनिःसृते । (३३।१)

नमो ऽस्तु ते सुकृतवतां सदा वरे नमो ऽस्तु ते सततपवित्रपावनि ॥ (३३।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे विमलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (३४।१)